Bauke Haanstra
Bauke Haanstra
Defensiespecialisten in de Tweede Kamer overleggen vandaag over de defensie-industrie. Waarschijnlijk wordt er ook gesproken over een wet-in-wording waarmee de overheid bedrijven zou kunnen verplichten hun productie (deels) in dienst te stellen van Defensie.
De wet zou gebruikt kunnen worden als de internationale veiligheidssituatie daarom vraagt. Marineschepen, wapens en ander oorlogstuig kunnen dan sneller worden geproduceerd.
Op het ministerie van Defensie wordt al een tijd aan de wet gewerkt. De industrie is verdeeld over de plannen.
Royal IHC in Kinderdijk bouwt naast baggerboten ook schepen voor de Marine en levert ook engineering- en onderhoudsdiensten aan Defensie. Bestuurder Derk te Bokkel hoopt dat de nieuwe wet er komt. "In de huidige situatie duren aankoopprocessen soms acht of tien jaar. Door deze wet kan dat hopelijk worden versneld. Ik ben ervan overtuigd dat we in de snel veranderende wereldwijde veiligheidssituatie zo'n wet nodig hebben."
Hij krijgt een lange en moeilijke naam: de Wet weerbaarheid defensie en veiligheidsgerelateerde industrie. Als hij er komt, dan krijgt de overheid onder meer de mogelijkheid om defensiebedrijven op te dragen dat ze productiecapaciteit reserveren voor Defensie. Daarnaast kunnen bedrijven ook gedwongen worden samen te werken of kennis te delen.
De defensie- en veiligheidsindustrie omvat in Nederland zo'n duizend bedrijven. De wet-in-wording richt zich ook op 'dual use'-bedrijven, die zowel voor Defensie als heel andere sectoren produceren.
Verder regelt de wet dat defensiebedrijven aan een nieuwe toets kunnen worden onderworpen om de investeringen in leveranciers, fusies en overnames te checken.
Tot slot stelt de wet de overheid in staat om bedrijven een 'bewijs van goed gedrag' te geven wanneer ze met de strijdkrachten van andere landen willen samenwerken.
Te Bokkel zegt verder dat "je dit echt moet zien als noodwetgeving". "Voor ons is het niet beangstigend dat Defensie zo de productie naar zich toe kan trekken. We kennen het reilen en zeilen van het ministerie." Hij benadrukt dat de overheid zelf ook een rol te vervullen heeft. "Die moet het voor bedrijven interessant maken om te investeren in productiecapaciteit en voorraden."
Ondernemersorganisatie VNO-NCW erkent het belang van de wet, maar heeft ook kritiek. "De wet gaat op sommige punten wel heel ver. Dat is in een oorlogseconomie logisch, maar daar gaan nog een heel aantal fases aan vooraf", zegt Thomas Grosfeld, teammanager economie bij VNO-NCW. "We erkennen natuurlijk wel het belang van de wet en de noodzaak voor forse investeringen in defensie gezien de internationale situatie."
VNO-NCW kijkt ook naar Defensie zelf. "We snappen dat de wereld verandert, maar het moet duidelijk zijn dat je dit soort vergaande ingrepen in de markt echt pas echt moet doen als laatste optie." Het is volgens Grosfeld nu vooral zaak dat Defensie alles op alles zet om de industrie te versterken.
De ondernemersorganisatie maakt zich ook zorgen over de afbakening van de wet. "Nu valt potentieel bijna de hele economie eronder en dat leidt tot veel onzekerheid bij bedrijven. Die 'dual use' categorie is gigantisch breed. Dat kunnen bijvoorbeeld ook chips of farmacie zijn."
Remko Verspui is commercieel directeur van zo'n 'dual use'-bedrijf. LDL Laundry levert industriële wasmachines en drogers aan onder andere Defensie. Ook hij maakt zich zorgen over de afbakening van de wet. "Als ondernemer moet je daarop kunnen anticiperen."
Verspui legt uit waarom zijn producten van belang kunnen zijn in een oorlogssituatie. "We leveren bijvoorbeeld machines die waterafstotende kleding kunnen reinigen. Dat kan bijvoorbeeld bij een brand op een militair vliegveld noodzakelijk zijn."
Verspui zegt verder dat hij best bereid is een extra stap te zetten wanneer de nood hoog is, maar dat zijn mogelijkheden beperkt zijn. "In het landsbelang maken we natuurlijk tijd voor de bestellingen van Defensie. Maar het wordt anders als Defensie onze productiecapaciteit een maand lang nodig heeft. Dan schaadt dat de continuïteit van onze bedrijfsvoering. Als we dan financiële schade oplopen ben ik geen goede werkgever."
Het zal overigens nog wel even duren voor de wet klaar is voor behandeling in de Tweede Kamer. De Raad van State zal er te zijner tijd advies over uitbrengen en de wet moet ook worden besproken in de ministerraad.
Binnenland
Economie
Deel artikel:
Source: NOS nieuws