Ook al staat de wereld in brand, bij Monique Donders en Roelof Salomons, die bij het Amerikaanse BlackRock ruim 360 miljard euro aan Nederlands pensioenvermogen beheren, heerst geen paniek. ‘De wereldeconomie draait hartstikke goed.’
‘We hebben twee weken geleden voor het laatst gekeken hoeveel geld we beheren. Toen ging het om 366 miljard euro.’ Monique Donders (59), country manager voor Nederland, zegt het op een toon alsof het de gewoonste zaak van de wereld is.
Zo gaat dat als je werkt bij BlackRock, de grootste vermogensbeheerder ter wereld. Die 366 miljard is alleen de Nederlandse portefeuille, grotendeels afkomstig van pensioenfondsen. Wereldwijd beheert BlackRock ruim 12 biljoen (12.000 miljard) euro, een niet te bevatten bedrag. Zou je er elke dag 1 miljoen van uitgeven, dan ben je ruim 33.424 jaar bezig om alles op te maken.
Dus als BlackRock praat, luistert de financiële wereld. Toch is de vermogensbeheerder vooral een stille kracht, nauwelijks bekend bij de zeven miljoen Nederlanders die gemiddeld een halve ton per persoon in beheer hebben gegeven bij het bedrijf.
Daar moet verandering in komen, vindt BlackRock zelf. Naar aanleiding van de grote onrust op de financiële markten meldde het bedrijf zich bij de Volkskrant. Of het niet leuk zou zijn hun visie te horen? Want, zegt Donders: ‘Wij praten intensief met onze klanten, maar niet met het grote publiek. Dat vonden we altijd wel prima. Maar nu staat de wereld in de fik én gaan we in Nederland over naar een nieuw pensioenstelsel. We willen ons verhaal daarom breder vertellen.’ Wat ook meespeelt, zegt ze, ‘er wordt steeds vaker over ons gesproken en niet met ons’.
Daarom ontvangt Donders, econometrist met een lange carrière in de financiële en academische wereld, de Volkskrant graag in de Amsterdamse Rembrandttoren. In de lobby haalt ze koffie en gaat voor naar de zeventiende verdieping, waar ze met tachtig medewerkers de Nederlandse afdeling runt. Vanuit Brussel belt hoofd beleggingsstrategie Roelof Salomons (53) in.
Hoe houden jullie in deze weken het overzicht? Hoe zien de dagen eruit?
Salomons: ‘Mijn wekker gaat altijd om 5 uur, een overblijfsel van mijn eerste baan, toen ik in Japanse aandelen handelde. Die gewoonte heb ik nooit meer uit mijn systeem gekregen.
‘Nu is dat handig, want er gebeurt gewoon veel te veel. Als ik wakker word, hebben onze collega’s in Azië al een verslagje geschreven van de belangrijkste ontwikkelingen.
‘We hebben natuurlijk overal ter wereld mensen zitten die ons analyses geven. Een collega zit nog in Dubai. Eerst meldde hij dat er nog wel een paar schepen door de Straat van Hormuz waren gegaan, maar dat die hun transponders hebben uitgezet en op die manier dus onzichtbaar waren. Deze week is het helemaal tot stilstand gekomen. Voor ons is dan direct de vraag wat daarvan de gevolgen zijn voor financiële markten.’
Wat vertellen jullie daar vervolgens over aan de pensioenfondsen, jullie klanten?
Salomons: ‘Dat dit weer een voorbeeld is van een aanbodschok. Sinds de val van de Berlijnse Muur was er eigenlijk altijd genoeg aanbod van geld, energie, arbeid en goederen. Maar de laatste jaren staat dat onder druk.
‘Volgens ons zijn er vijf stuwende trends die de wereldeconomie bepalen. Daarvan zijn er vier die allemaal op hun eigen manier aanbod drukken:
* Demografie: de wereld vergrijst waardoor het aanbod van arbeid onder druk staat.
* Decarbonisatie: we willen van fossiele brandstoffen af, waardoor het aanbod van energie onder druk staat.
* Deglobalisering: landen schermen hun economieën af.
* Disintermediaten, wat erop neerkomt dat banken en overheden minder krediet kunnen verstrekken of hun staatsschuld niet verder kunnen laten oplopen.
‘Ten slotte is er ook nog een trend die juist het aanbod vergroot: digitalisering. Zeker door AI groeit de arbeidsproductiviteit.’
Vergeet u niet een ‘D’? Die van Donald Trump?
Salomons: ‘Die schaar ik onder deglobalisering.’
Dat klinkt allemaal tamelijk nonchalant. Intussen is de financiële markt, zoals u net zelf al zei, een achtbaan.
Salomons: ‘Maar het karretje blijft op de rails.’
Donders: ‘Het is onze rol om door de ruis heen te kijken.’
Salomons: ‘Aandelen verkopen omdat er nu onzekerheid is, is op de lange termijn niet verstandig.’
Donders: ‘Beleggers maken meestal twee fouten; ze nemen weinig risico en ze handelen te snel op emotie.
‘Gelukkig beleggen de Nederlandse pensioenbestuurders heel verstandig voor hun deelnemers: de juffen en meesters, de politieagenten en de loodsen. We spreken ze in dit soort tijden heel veel, maar er is niet één klant geweest die heeft gezegd: gooi mijn hele portefeuille maar om.’
Toch zullen spaarzame Nederlanders het misschien niet prettig vinden om te horen dat u vindt dat je als belegger risico moet nemen.
Donders: ‘Als je een goed pensioen wilt, kun je beter beleggen in aandelen dan sparen. Als je spaart, groeit je vermogen met een paar procent per jaar. Daar vergaar je geen pot mee waarvan je tot je overlijden prettig kunt leven.’
Salomons: ‘De koers van aandelen gaat op en neer, maar daardoor krijg je dus gemiddeld over een langere periode ook 4 procent extra rendement. Daardoor is van je totale pensioen uiteindelijk driekwart tot 80 procent rendement op rendement.’
Er is de laatste jaren kritiek op die focus van BlackRock op rendement, onder meer omdat jullie veel geld steken in fossiele brandstoffen. Bedoelt u dat, als u zegt: er wordt over ons gesproken en niet met ons?
Donders: ‘Ja. Er wordt dan gezegd dat wij de grootste belegger in fossiele brandstoffen ter wereld zijn. Dat klopt, want we zijn nu eenmaal de grootste investeerder ter wereld – dus ook een van de grootste in fossiel.
‘Maar we hebben ook een platform van 1.000 miljard euro voor duurzame energie, daarin zijn wij zeker de grootste. We doen heel veel onderzoek naar de kosten en risico’s van klimaatverandering en wijzen onze klanten daarop. Al onze klanten in Nederland willen hun netto-uitstoot terugbrengen naar nul, en wij brengen hun portefeuilles in lijn met dat doel. Al die informatie hoor je minder.’
Maar BlackRock heeft zelf geen mening over hoe al dat geld zoal kan worden besteed, zodat de planeet er ook een beetje beter van wordt?
Donders: ‘Dat klopt. Onze rol is om het geld van klanten te beheren volgens het mandaat dat zij ons geven. Kostenefficiënt en zonder veel fouten, maar inderdaad zonder eigen ideologische agenda.’
Dus als een klant in tabaksfabrikanten wil investeren omdat dat een lekker rendement oplevert, zeggen jullie niet ‘daar gaan mensen aan dood’.
Donders: ‘Dat zeggen we wel. Omdat het consequenties heeft voor de investeringen, bijvoorbeeld wanneer er regelgeving komt die roken verder ontmoedigt. Als een klant het toch wil, investeren wij volgens het mandaat dat zij ons geven.’
Salomons: ‘Natuurlijk wel binnen de geldende regels. We investeren niet in clustermunitie.’
Donders: ‘Of cannabis.’
Hoe zit dat met wapens? De defensie-industrie kan in het huidige tijdsgewricht lucratief zijn voor investeerders.
Salomons: ‘Navo-landen geven meer uit aan defensie. De bedrijven die al het materieel leveren hebben geld nodig om te groeien. Bij elk pensioenfonds ligt de vraag op tafel: willen wij daaraan bijdragen?
‘Je ziet daar de balans verschuiven. Fondsen maken zich ook zorgen om de veiligheid van hun deelnemers. We zien ze nu vooral investeren in dual use-technologie. Zoals drones, die zowel een militair doel kunnen hebben, als nuttig kunnen zijn voor breder gebruik. Met dat soort investeringen help je de innovatie in Europa naar een hoger plan te tillen.’
Zijn jullie niet te positief? We weten niet hoe Iran blijft reageren, hoe lang de Straat van Hormuz dicht blijft. Als dat lang duurt, kan de inflatie hard oplopen, kunnen centrale banken de rentes gaan verhogen, terwijl landen en bedrijven veel geld hebben geleend. Zo kan deze oorlog toch best een wereldwijde financiële crisis ontketenen?
Donders: ‘Wij denken constant in dit soort scenario’s. En we bouwen beleggingsportefeuilles die daarop zijn voorbereid.’
Salomons: ‘Ons basisscenario is nu dat de Straat van Hormuz nog weken dicht is, niet maanden. Gebeurt dat wel, dan krijg je inderdaad het scenario dat de inflatie kan oplopen. Ik ben de laatste om te zeggen dat het allemaal rozengeur en maneschijn is.
‘Maar de wereldeconomie draait wereldwijd nog hartstikke goed, er is een investeringsboom gaande, het rendement is hoog, de kosten van kapitaal zijn laag. Dus je hoeft niet onmiddellijk te reageren.’
Donders: ‘Als het morgen anders is, dan wordt Roelof om 5 uur wakker, en dan gaan we nadenken.’
Dus tegen de lezers van de Volkskrant zegt u eigenlijk: ga maar rustig slapen, wij waken over uw geld.
Donders: ‘Nou, dat vind ik prachtig!’
BlackRock werd in 1988 opgericht door de Amerikaanse handelaar Larry Fink (73). Het splitste zich af van Blackstone – de naamgeving is verwarrend. Blackstone is inmiddels de grootste private-equitymaatschappij ter wereld, in Nederland bekend als opkoper van woningen.
Fink verdiende zijn kapitaal op Wall Street door hypotheken in stukjes te hakken en te verpakken in obligaties. Deze producten stonden aan de basis van de financiële crisis van 2008, maar toen was Fink met BlackRock al een andere kant opgegaan. Fink was een van de eersten die de computer naar de handelsvloer brachten en een eigen handelsplatform bouwden dat het voor zijn klanten makkelijker maakte om hun beleggingen en risico’s te overzien. BlackRock is sinds 1998 in Nederland actief.
Tijdens de financiële crisis van 2008 werd BlackRock een belangrijke adviseur van de Amerikaanse overheid en deed het bedrijf enkele grote overnames. Een daarvan, een beheerder waarmee je in mandjes van aandelen kunt beleggen (zogenoemde ETF’s), werd een grote hit. Mede daardoor is BlackRock de grootste vermogensbeheerder ter wereld geworden. Aan de groei lijkt maar geen einde te komen.
Fink zelf is inmiddels miljardair en internationaal zeer invloedrijk. Hij is sinds dit jaar co-voorzitter van het World Economic Forum.
In 2021 schreef de Volkskrant een uitgebreid profiel van BlackRock.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant