Oorlog in Iran
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Binnen twee weken na het begin van de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran ligt het Nederlandse luchtverdedigingsfregat Zr. Ms. Evertsen pal naast het strijdgebied, bij Cyprus in de Middellandse Zee. De Nederlandse regering stemde afgelopen week, met brede steun van de Tweede Kamer, in met een Frans verzoek om de Evertsen in te zetten. Hoewel het kabinet geen expliciete politieke steun maar wel ‘begrip’ voor de aanvallen op Iran heeft uitgesproken, komt militaire betrokkenheid bij het conflict zo een stap dichterbij. Het fregat is onderdeel van een vlootverband onder leiding van het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle en gaat volgens het kabinet meedoen aan een missie van puur „defensieve aard”, om EU-lidstaat Cyprus, NAVO-grondgebied en de vloot zelf te kunnen beschermen tegen raketten of drones van Iran of zijn bondgenoten.Dat het kabinet is ingegaan op het verzoek uit Parijs is op zich te begrijpen. De Evertsen voer al met de Franse vloot op de Baltische Zee en kan zich nu snel nuttig maken door op de Middellandse Zee bondgenoten te ondersteunen. Nederland heeft net als Frankrijk belang bij het militair beschermen van EU- en NAVO-grondgebied. Zowel Cyprus als Turkije kwamen al onder vuur te liggen van raketten uit Iran of Libanon (Hezbollah). Maritieme aanwezigheid vlak bij het conflictgebied kan zo hopelijk afschrikwekkend en de-escalerend werken en ook helpen om de bredere Europese handelsbelangen in de hele regio te verdedigen.
De inzet van de Evertsen is evenwel niet zonder risico’s. Zo is het ronduit ongemakkelijk dat de aanleiding voor deze militaire missie een roekeloze en volgens het internationaal recht illegale oorlog is. In het Kamerdebat werd de dubbelzinnige Nederlandse positie niet veel helderder: hoewel Nederland zorgen zegt te hebben over het internationaal recht en de oorlog politiek niet wil steunen, is er wel ‘begrip’ voor wat de Amerikanen en Israëliërs nu in Iran doen. Dat gaat moeilijk samen en is met name zorgelijk omdat bij de VS en Israël geen duidelijke doelen en een exit-strategie aanwezig lijken, wat het risico op een langdurig conflict vergroot.De Evertsen, en daarmee dus de Nederlandse krijgsmacht, kan in zo’n conflict ongewild verder worden meegezogen. Het is op papier prachtig dat het mandaat van het fregat puur defensief is, maar wat als de Fransen de vloot willen verplaatsen naar de Rode Zee of zelfs de Straat van Hormuz, waar president Macron eerder op heeft gehint? Of wat als Israël vraagt om defensieve steun, die Frankrijk het land vorig jaar nog verleende in de voorlaatste oorlog met Iran? De militaire risico’s voor de Evertsen zijn al aanzienlijk nu pro-Iraanse milities in Irak hebben verklaard de Charles de Gaulle als legitiem doelwit van aanvallen te zien. De situatie kan razendsnel veranderen en escaleren.Het kabinet heeft beloofd dat bij elke uitbreiding van de missie, of verandering van het mandaat, er een nieuw besluit volgt en de Tweede Kamer opnieuw wordt geraadpleegd. Dat is op zich goed, alhoewel het maar de vraag is of deze werkelijkheid van de tekentafel zich verhoudt tot de grillige ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Nu de Evertsen is uitgevaren, moet het kabinet eerlijk zijn over de risico’s en vooral garanderen dat het schip al het nodige kan doen om zichzelf en Europese en NAVO-bondgenoten effectief te verdedigen.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU