is huisarts en columnist van de Volkskrant.
Op mijn bureau ligt een smartvape, een telefoon en een fietssleutel met daaraan een versleten knuffeltje. De dertienjarige eigenaar van de spullen zit onderuitgezakt voor me. De capuchon over zijn hoofd, de handen in de zakken. Zijn moeder zit in de wachtkamer, ze mocht niet mee naar binnen.
‘Gebruik je die al lang?’, vraag ik terwijl ik naar de vape wijs. Schouderophalen. ‘Ja, soort van. Maar vooral om spelletjes op te doen.’ ‘Goh, kan dat met dat ding?’ Hij kijkt me even aan alsof ik uit een ei kom, maar antwoordt dan toch netjes.
We komen op de reden van zijn bezoek. Hij kan zich slecht concentreren. ‘Ze gaan me van de havo schoppen als ik onvoldoendes blijf halen’, zegt hij. ‘Maar ik denk dat het komt omdat ik ADHD heb. Mijn vrienden hebben medicatie en ik heb een keer zo’n pilletje geprobeerd. Toen lukte leren wel en heb ik een goed cijfer gehaald.’
‘Slaap je goed?’, vraag ik hem. Hij schudt zijn hoofd. ‘Niet echt. Ik word altijd wel een keer wakker.’ ‘En neem je dan een trekje van je vape?’ Hij kijkt me betrapt aan. ‘Dit ga je niet tegen mijn moeder zeggen, toch?’ Ik stel hem gerust. Dan zet hij zijn capuchon af en vertelt eerlijk hoe hij de vape ’s avonds in de badkamer verstopt zodat hij hem ’s nachts kan gebruiken.
Het liefst zou ik hem even door elkaar schudden. Of juist even op schoot nemen. In plaats daarvan doe ik een poging hem uit te leggen dat ADHD-medicatie eigenlijk een soort pepmiddel is. Dat zal inderdaad helpen als je moe bent en je slecht kunt concentreren, maar dan lossen we het echte probleem niet op: een nicotineverslaving.
Via slimme marketing, een mooi design en zoete smaakjes (officieel verboden, maar nog steeds makkelijk te krijgen) worden jongeren verleid om te vapen. Met resultaat: onderzoek van het Trimbos-instituut laat zien dat een kwart van de kinderen tussen 12 en 16 jaar minstens één keer heeft gevaped. De gevolgen zijn groot: concentratieproblemen, somberheid en mogelijk zelfs blijvende hersenschade. Een kinderarts vertelde over een puber die tijdens een hoestbui de toiletpot vol bloed hoestte. Een ander kind kreeg een klaplong. Een meisje met astma belandde aan de hart-longmachine. Ze overleefde het ternauwernood.
Daarbij is het extreem verslavend. Eén wegwerpvape met zo’n 15 duizend puffs bevat evenveel nicotine als 13 tot 20 pakjes sigaretten. Die rookt een jonge tiener in gemiddeld één tot drie weken op, waarna hij of zij vrijwel zeker verslaafd is. Hoewel de tabaksindustrie vapen dus graag presenteert als gezonder alternatief voor roken, of als middel om van het roken af te komen, blijkt dat maar liefst 70 procent van de vapende kinderen op termijn overstapt naar een sigaret. Een jongen van 16 legde uit: vapen is op een gegeven moment kinderachtig, maar je bent wel verslaafd. Dus ga je roken.
De artsenbeweging Artsen Slaan Alarm, onder wie longarts Wanda de Kanter en longpatholoog Danielle Cohen, pleit voor een vergunningenstelsel voor de verkoop van tabaks- en nicotineproducten, vergelijkbaar met dat voor alcohol. Daarmee kan het aantal verkooppunten omlaag, verdwijnen sigaretten en vapes uit de buurt van scholen, worden marketingregels aangescherpt en kan serieuzer worden gehandhaafd op verkoop aan minderjarigen.
Overigens doet de tabaksindustrie er alles aan om dit en meer te vertragen. De overheid werd al twee keer voor de rechter gesleept. Eerst vanwege het smaakjesverbod (mede gefinancierd door de Chinese vapefabrikant) en later vanwege de campagne ‘Nee tegen vapen’. Een dampersclub stapte naar het tuchtcollege omdat artsen zogenaamd ‘misinformatie’ zouden verspreiden.
Laat dat even bezinken: het medisch tuchtrecht, bedoeld om patiënten te beschermen, wordt ingezet tegen artsen die waarschuwen voor nicotineverslaving bij kinderen. Alle zaken werden verworpen, maar zulke procedures hebben nog een doel: vertragen, twijfel zaaien, kritische stemmen vermoeien. Het klassieke draaiboek van de tabaksindustrie.
Ondertussen zit ik in de spreekkamer tegenover uitgebluste kinderen die ’s nachts wakker worden omdat hun brein om nicotine schreeuwt. Die vragen om pillen om de concentratieproblemen op te lossen die diezelfde nicotine veroorzaakt. Waar zijn we in hemelsnaam mee bezig?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant