Laatst vroeg een lezer: „Wanneer mag je te laat komen, en wanneer niet?” Japke-d. Bouma dook erin. Bij een etentje met vrienden kom je 9 minuten te laat. Bij de huisarts een kwartier. En bij een gender reveal party? Helemaal niet gaan.
Soms krijg ik mails waar ik meteen een mening over heb. Zoals die van een lezer wiens buurvrouw vroeg of ze voor een feestje even zijn oven mocht gebruiken. Ze zou om 12 uur komen. Maar kwam pas om half 1. „Misschien ben ik pietluttig”, schreef de lezer. „Maar ik vind dat als je hulp wilt, je stipt op tijd komt.”
Lieve lezer. Je bent helemaal niet pietluttig. Je bent normaal. Wie hulp vraagt, komt op tijd. Dat geldt niet alleen voor een oven, maar ook voor je eigen verhuizing, als je wordt opgehaald voor het ziekenhuis, voor een Marktplaats-afspraak of voor wat dan ook waar je mensen voor gecharterd hebt. Jij staat stipt op tijd met bekers koffie klaar. Want tijd is kostbaar.
Toch zijn er ook gelegenheden waar je juist weer te laat moet komen. Of juist te vroeg. Of helemaal niet. Alleen weet niemand precies wat de regels zijn. Dus daarom dacht ik: ik leg het even uit. Komen ze.
Altijd 9 minuten te laat. Niet 20 minuten – dan verpietert de pastinaak. Niet precies op tijd. Dan heeft de kat net gekotst. En zéker niet te vroeg. Mensen die te vroeg komen, staan altijd in de keuken terwijl iemand nog in zijn onderbroek de sla staat te wassen.
Ze vinden zichzelf punctueel, maar zijn natuurlijk gewoon asociaal. Ben jij zo iemand? Iedereen haat jullie. Ga een blokje om. Drink een latte op de hoek. Bekijk een etalage. I don’t care. Maar val mensen niet lastig met je punctualiteit.
Hooguit drie minuten te laat. Niemand wil alleen aan een tafel zitten met vier glazen water en een zenuwachtige ober die vraagt: „Komt de rest nog? Anders zijn we genoodzaakt de tafel aan iemand anders te geven.”
23 minuten te vroeg. Ten eerste omdat het leuk is om mensen te observeren die blij zijn elkaar weer te zien (denk Love Actually). Maar vooral omdat niemand die laatste koffer wil zijn die rondjes draait op een bagageband terwijl alle andere mensen wél worden opgehaald. Je bent toch al zo labiel als je aankomt op een vliegveld of station. Nou dan.
Zes minuten te vroeg zodat je je nog een beetje zenuwachtig kan maken. Precies op tijd als je chaotisch wil overkomen. En te laat als je playing hard to get wil spelen. Zeg daarbij: „De vorige sollicitatie liep wat uit.”
Daar is het zelfs áltijd playing hard to get. Hoe aantrekkelijker de date, hoe later je bent. Maar ook omdat je dan een beetje hijgend binnen kan wervelen waarmee je verbergt dat je doodzenuwachtig bent. Mensen die te vroeg zijn op een date: zie punt 2.
Altijd minstens een half uur te vroeg. Om te kijken of er al cake is. Maar ook omdat je anders achter iemand zit met een enorme hoed. En om te laten zien dat je dit bloedserieus neemt.
De avond van tevoren met een slaapzak.
Altijd minstens een uur te laat. Dan hoef je niet uit te leggen wat je werk precies inhoudt. Hoef je niet ongemakkelijk aan de ouders uit te leggen waar je hun zoon van kent („We zijn ooit per ongeluk in bed beland, maar daarna goddank vrienden geworden want hij was een enorm slechte minnaar”). En kan je lekker vroeg weg want niemand weet dat je een uur te laat binnen kwam.
Altijd na de warming-up. Dan kan je bovendien lekker achteraan bij de mensen in de wijde joggingbroeken en de verwassen T-shirts.
Precies op tijd, met de mededeling: „Ik heb helaas maar 23 minuten.” Eén minuut te laat en iedereen zegt: „Daar is ze!”
Een kwartier te laat is prima. Ze hebben niet voor niets een wachtkamer.
Te vroeg als je nog punaises op de stoel wilt leggen. Op tijd als je bij je baas wilt slijmen. En te laat – dit kan ook vlak voor het einde zijn – als je wilt laten zien dat je belangrijkere dingen te doen hebt.
Alles flink te vroeg. Dus een huis kopen, een parkeerplaats zoeken, inschrijven voor kinderopvang, voor een school, en reserveren voor een restaurant – alles minstens vijf jaar van tevoren.
En dan zijn er natuurlijk nog de situaties waar je helemáál niet moet komen.
Bij een vergadering waar je alleen bent uitgenodigd omdat iemand je cc’de. Bij een borrel waar iemand zegt: „Het wordt een gezellige netwerkavond.” Bij een „brunch” op zondagochtend. Bij een brainstormsessie met post-its. Bij een date die je „dame” noemt. Bij een babyshower of nog erger: een gender reveal party. Stomme mensen geef je een tijdslot zoals bezorgers doen: „Ik kom tussen 08.00 en 22.45 uur.”
Oh ja. De NS. Daar moet je, helaas, op tijd komen. Maar zullen we dan wel afspreken, NS, dat jullie gewoon weer gaan omroepen dat de intercity naar Den Bosch 20 minuten VERTRAGING heeft? En niet dat hij „over 20 minuten AANKOMT”. Wie hulp vraagt moet op tijd komen. Maar wie betaald krijgt om hulp te geven moet wel eerlijk blijven.
We zijn bovendien niet gek.
Heb je een vraag van de week, taboe, of ‘kwestie’ voor deze rubriek? Mail dan naar japkeddenktmee@nrc.nl
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen