Om de oorlogsmachine draaiende te houden, heeft de Russische staat veel meer inkomsten nodig. Daardoor krijgen ondernemers te maken met hogere btw-tarieven. Dat heeft grote impact, merken ze ook bij boerderij ‘De vrolijke koe’ in de provincie Moskou.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Ik kan deze koeien alleen onderhouden als ik hun melk weet te verkopen’, verzucht Anna Matjoesjkina, terwijl ze in het stro neerknielt bij een pasgeboren kalfje. ‘Maar dat wordt steeds moeilijker. Het heeft me altijd verbaasd dat melk goedkoper is dan water.’
Matjoeskina (35) zwaait de scepter over een biologische boerderij, op zo’n twee uur rijden van Moskou. Tweehonderd koeien heeft ze hier, waarvan 75 melkkoeien, zwartbonte Russische en Schotse Ayrshires. ‘Ze kunnen niet zo goed met elkaar, daarom houden we ze gescheiden.’
De koeien zijn haar grote liefde, Matjoesjkina kent ze allemaal bij naam. Niet voor niets draagt de boerderij de naam ‘De vrolijke koe’. Maar er hangt een zwaard van Damocles boven het bedrijf sinds de Russische overheid per 1 januari de belastingen drastisch heeft verhoogd. Die komen bovenop de toch al sterk gestegen prijzen.
‘Het voer is duurder geworden en de btw is omhooggegaan,’ zegt Matjoesjkina. ‘En de mensen die voor de koeien zorgen hebben gezinnen; die moeten ook meer verdienen, want de prijzen in de winkels zijn gestegen. Dus als ik niet meer genoeg overhoud om mijn onkosten te betalen, dan moet ik mijn koeien gaan verkopen en – daarmee begin ik mijn klanten al bang te maken – gaan slachten.’
‘De vrolijke koe’ was een initiatief van Matjoesjkina’s schoonvader, die zelf een meubelfabriek runde. Hij kocht de restanten van wat in de Sovjettijd een kolchoz was, een collectief landbouwbedrijf. Een paar koeienstallen zijn alles wat daarvan nog resteert, naast enkele werknemers die nog op de kolchoz geboren en getogen zijn.
Het bedrijf produceert biologische melkproducten en verkoopt die via een klein netwerk van eigen winkels in de wijde omgeving. Daarnaast worden er rondleidingen en kinderfeestjes georganiseerd en cursussen gegeven. Je kunt er paardrijden of rijden op een tractor.
‘Sommige kinderen komen van ver met hun ouders hier naartoe om hun lievelingskoe Pepe eten te geven’, lacht Matjoesjkina. Andere favorieten zijn de stieren Gavrjoesja en Sylvester Stallone, en ook een groeiende kudde geiten die buiten in de sneeuw steeds reikhalzend uitzien naar bezoekers die ze komen voeren.
‘Kijk, een natuurproduct van onze eigen grond’, klinkt de luide stem van Vasili, een joviale buurman van in de zestig, terwijl hij een fles melk omhooghoudt. In het winkeltje bij de ingang van de boerderij slaat hij genoeg proviand in om de week door te komen: kefir, rauwe melk, boter en eieren. ‘Geen chemische troep. Dat is goed voor de gezondheid, misschien voor de hersens, en een goed humeur. Ze leveren hier kwaliteit’, lacht hij. ‘Ze doen niet onder voor de Nederlandse kaas.’
Boerin Matjoesjkina drukt haar klanten op het hart vooral méér te kopen, want alle beetjes helpen haar om met de toegenomen belastingdruk het hoofd boven water te houden. ‘Vroeger betaalden we per maand grofweg 25 duizend roebel, nu is dat 400 duizend.’
Omgerekend is dat een bedrag van bijna 4,5 duizend euro per maand. ‘Voor mij is het ergste de koeien niet te eten te geven en mijn mensen niet te betalen, want ik voel me voor hen verantwoordelijk. Als het uitbetalen van de lonen vertraging oploopt word ik heel zenuwachtig, dan moet ik mijn auto gaan verkopen om de mensen te kunnen betalen, ze hebben immers voor me gewerkt.’
Matjoesjkina is lang niet de enige die zich zorgen maakt. Sinds de belastinghervorming is het aantal bedrijfssluitingen fors toegenomen. In januari en februari hebben alleen al in Moskou 125 cafés en restaurants de deuren gesloten, twee keer zoveel als een jaar eerder. Volgens een in januari en februari gehouden opiniepeiling overweegt bijna een op de drie ondernemers hun bedrijf te sluiten of te verkopen, 8 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Uit ander onderzoek blijkt dat Russische ondernemers steeds somberder zijn over de toekomst.
Per 1 januari is in Rusland de btw verhoogd van 20 naar 22 procent. Tegelijkertijd is de omzetdrempel voor btw-afdracht verlaagd, wat honderdduizenden kleinere ondernemers heeft getroffen. De belastingverhoging is een van de middelen die de Russische regering heeft ingezet als antwoord op het snel groeiende begrotingstekort. Over de eerste twee maanden van dit jaar waren de inkomsten ruim 10 procent lager dan in dezelfde periode een jaar geleden.
Waar de uitgaven als gevolg van de oorlog flink zijn gestegen en dat blijven doen, zijn de inkomsten uit vooral de voor de begroting cruciale export van olie en gas drastisch teruggelopen. De recente sterke stijging van de olieprijzen door de oorlog in Iran komt Rusland heel goed uit, maar is lang niet voldoende om het tekort te overbruggen. Dat kan veranderen als die oorlog heel lang gaat duren en de olieprijzen structureel hoog blijven.
‘De overheid heeft geld nodig,’ zegt Matjoeskina. ‘Ze moeten het ergens vandaan halen. In laatste instantie is dat bij de mensen.’ Via sociale media heeft ze veel contact met lotgenoten, ook in andere sectoren, zoals de horeca of schoonheidssalons. En overal hoort ze hetzelfde verhaal. ‘Veel mensen schrijven me dat ze ermee ophouden. Als je ook nog belasting moet betalen over je omzet komt het er in feite op neer dat het zinloos is te werken. Als ik in de schulden terecht kom en het blijkt dat ik dingen moet gaan verkopen om die belasting te kunnen betalen, dan moet ik de deuren sluiten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant