Twee omvangrijke boeken laten zien hoe de landschappen van de Caribische eilanden zijn gevormd door geologie en geschiedenis.
Bomen in de kroon van het nevelwoud (Saba).
De hoogste berg van Nederland? Die ligt op Saba: Mount Scenery, 870 meter hoog. Samen met Bonaire en Sint Eustatius behoort het Caribische eiland sinds 2010 tot de bijzondere gemeenten van Nederland. The unspoiled queen wordt Saba wel genoemd, vanwege de ongerepte natuur – van de bergflanken met nevelbossen en zeldzame leguanen tot de koraalriffen waar zeeschildpadden tussendoor zwemmen.
Sint Eustatius, daarentegen, heeft een reputatie als ‘historical gem’: op het eiland, dat binnen 200 jaar 22 keer in andere handen kwam, zijn talloze inheemse vindplaatsen, plantages en fortificaties aanwezig.
Restanten van een oven bij de zwavelmijn (Saba).
Het strand van Spring Bay met Old Booby Hill op de achtergrond (Saba).
Zicht over de hoofdstad, The Bottom, met Bunker Hill op de achtergrond (Saba).
Het gedeelte van The Ladder uit 1934. (Saba)
Van beide eilanden is nu een omvangrijke landschapsbiografie verschenen, op initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Tientallen wetenschappers uit Saba, Sint Eustatius en het niet-Caribische deel van Nederland werkten samen om geschiedenis, geologie, biologie en culturele antropologie van de queen en de gem in kaart te brengen.
Het resultaat zijn twee fascinerende, fraai vormgegeven boeken die een brede inkijk geven in de veelzijdigheid van beide eilanden. Zo begint de biografie over Saba bij de geologische en prekoloniale geschiedenis – vulkanisme, vuurstenen – om vervolgens uitgebreid in te gaan op onder meer de specifieke eilandarchitectuur, het nachtelijke gezang van de vele fluitkikkers en de ondergrondse zoetwaterreserves. De Sint Eustatius-biografie volgt een soortgelijke opzet en combineert natuurlijke en cultuurhistorische geschiedenis.
De historische weg en het landschap bij de English Quarter plantage (Sint Eustatius).
Cisterne op het terrein van de voormalige plantage Knippenga (Sint Eustatius).
Batterij Nassau, deels in zee gestort, met een kanon op de klifrand (Sint Eustatius).
Poort van de English Quarter plantage (Sint Eustatius).
Ook het immateriële erfgoed (waaronder eetcultuur, vertelcultuur en rituelen) komt in beide biografieën uitgebreid aan bod. Op Saba zijn er de met geitenvlees bereide Saba-pot, de rumhoudende drank Saba spice, het traditionele kantwerk en de jaarlijkse carnavalvieringen. Op Sint Eustatius speelt het slavernijverleden door in kenmerkende blauwe kralen die in veel sieraden zijn verwerkt: vermoedelijk behoorden die tot de schaarse bezittingen die tot slaaf gemaakten werden toegestaan en werden die onderling als ruil- en betaalmiddel gebruikt.
Zoals een van de geïnterviewden het verwoordt: „Ik draag mijn blauwe kralen elke dag met trots. Ze zijn afkomstig van mijn voorouders, die betaalden met kralen. Ze hebben later ook voor mij gezorgd. Ik heb een aantal kettingen verkocht en daarmee kon ik het schoolgeld van mijn vier kinderen betalen. Op Emancipatie Dag dragen veel meer vrouwen hun blauwe kralen. Als ik van het eiland ga neem ik altijd de blauwe kralen mee, zo heb ik mijn voorouders altijd bij me.”
Restanten van vroeg 20ste-eeuwse pier (Sint Eustatius).
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin