Horrorgolf Horror bleek veruit het populairste filmgenre op het 98ste Oscargala, met negen Oscars. Wat betekent dat?
Oscarwinnaar Amy Madigan in 'Weapons'.
AI, streamers, slinkend bioscoopbezoek, MAGA-megastudio Paramount/Warner Bros, filmformules die niet langer werken. Hollywood is in zak en as, al zou je dat niet zeggen na het voortreffelijke 98ste Oscargala zondag. Maar keken we naar het orkest van de Titanic? De speelfilm staat er zorgelijk voor. Hij is nog niet zo niche als de opera en het ballet waarmee drievoudig Oscarverliezer Timothée Chalamet de draak stak, maar er heerst het onheilspellende gevoel dat de barbaren niet voor de poort staan, maar in de troonzaal zijn doorgedrongen. Zijn streamers de redding of ondergang? Presentator Conan O’Brien verwelkomde Netflix-chef Ted Sarandos met een lacherig: „Het is zijn eerste keer in een theater!” Er waren grappen over speelfilms op mobieltjes en Netflixfilms die alles tot uit den treure uitleggen.
Zou de zege voor de horror op het 98ste gala iets te maken hebben met die onzekerheid? O’Brien begon de show met een satire op horrorfilm Weapons: verkleed als heks Gladys denderde hij over de sets van Oscarfilms, opgejaagd door zombiekinderen. Met negen Oscars was horror dit jaar veruit het populairste filmgenre. Vampierfilm Sinners won vier Oscars, Frankenstein drie, Weapons één, animatiefilm KPop Demon Hunters ook één.
Dat is opmerkelijk. The Exorcist, een superhit in een tijd van grote politieke onzekerheid en verdeeldheid, was in 1974 met tien nominaties de eerste horrorfilm met serieuze Oscarkansen. Filmveteraan George Cukor leidde toen het verzet: een fluistercampagne dat de deftige Oscars naar de hel zouden gaan. De schade bleef beperkt tot twee Oscars voor geluid en scenario.
De poorten van de hel leken zich alsnog te openen toen seriemoordenaarsfilm The Silence of the Lambs in 1992 de ‘Big Five’ won: Oscars voor beste film, regie, acteur, actrice en scenario. Het bleek een uitschieter, alleen Guillermo del Toro’s romantische horrorsprookje The Shape of Water kwam in 2017 nog in de buurt met vier Oscars, waaronder beste film en regie. De nieuwe regel leek te zijn dat horror alleen in aanmerking komt voor ‘technische Oscars’.
Dit jaar volgde Del Toro’s Frankenstein dat stramien met Oscars voor set design, kostuum en haar/make-up. Maar Sinners, een vampierfilm die de muzikale cultuur van zwart Amerika viert, won naast muziekscore en cameravrouw ook beste scenario en acteur. De 75-jarige Amy Madigan veroverde als tante Gladys in Weapons de Oscar voor beste vrouwelijke bijrol. Madigan bleef een andere heks nipt voor: Wunmi Mosaku als hoodoo-genezer Annie in Sinners.
Als tante Gladys schmiert Madigan er met rode pruik en vuurrode lipstick verrukkelijk op los, ze is een misgeboorte van heks en horrorclown. De laatste heks die een Oscar won was in 1969 satanist Ruth Gordon in Rosemary’s Baby. De heks, in Nederland inmiddels een wat beladen term, figureerde daarna soms als ironisch feministisch icoon (The Witches of Eastwick) of raciale zondebok (Wicked). Tante Gladys is een toverkol van het oude stempel; ze infiltreert een veilige Amerikaanse buitenwijk, maakt bewoners met voodootrucs tot zombieslaven en gebruikt de levenskracht van scholiertjes als verjongingskuur.
Reflecteert die horror een angstig tijdsgewricht? Wie weet, maar er is ook iets anders gaande. Bij alle grote filmfestivals is al een tijdje sprake van een opmars van het genre, ook in de chique hoofdcompetities. De grote winnaar van dit 98ste Oscargala was een satirische actiethriller: One Battle After Another. Met genrefilms hopen belegerde filmmakers gewoon meer publiek te trekken, zodat hun kunstvorm niet net zo elitair en marginaal wordt als ballet of opera.