De jeugd is niet alleen de toekomst, maar ook het heden. Tijd dat de stem van jongeren wordt gehoord door de kiesgerechtigde leeftijd te verlagen.
Jongeren zijn meer betrokken bij hun omgeving dan vaak wordt gedacht. Ze hebben ideeën over wonen, klimaat, onderwijs, de mentale gezondheid van jongeren en de toekomst van hun dorp of stad. Toch mogen zij nog niet stemmen. Dat wringt. Daarom laten we in de gemeente Dalfsen dit jaar alle 16- en 17-jarigen proefstemmen. Geen symbolische oefening, maar een serieuze stap richting het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd bij gemeenteraadsverkiezingen.
Als eerste gemeente van het land doen we deze stap, in de hoop dat velen een volgende keer volgen. Woensdag kunnen 750 jongeren in drie officiële stembureaus hun stem uitbrengen; hiervoor hebben zij thuis een stempas op naam gekregen. De stemmen mogen jammer genoeg niet meetellen voor de officiële uitslag, al zullen we die wel publiceren. We laten daarmee zien: jongeren willen en mogen meedoen.
Dat zien we in Dalfsen al langer. Want het effect van het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd heeft vooral zin als dit gepaard gaat met goed burgerschapsonderwijs. Jongeren in de gemeente Dalfsen hebben de afgelopen jaren regelmatig beleidsvoorstellen gedaan en daarover gesprekken gevoerd met bestuurders.
Hun inbreng werd zelfs aangehaald in een debat in de Tweede Kamer over omgangsvormen. Ook kregen ze belangstelling van onder meer Eerste Kamerleden en de Commissaris van de Koning in Overijssel. Jongeren hebben dus al bewezen dat hun stem ertoe doet, alleen nog niet in het stemhokje zelf. De wil om te stemmen is er!
Mink de Vries is docent maatschappijleer aan het Agnietencollege in Dalfsen. Michael Sijbom is burgemeester van Dalfsen.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Daarom zijn er volgens ons drie redenen om hen nu een stem te geven.
1. Democratie leer je door te doen
Onderzoek laat zien dat vroeg stemmen leidt tot een hogere opkomst op latere leeftijd, zoals wordt weergegeven in het rapport Jong geleerd, oud gedaan van de Raad voor het Openbaar Bestuur uit 2019, op basis van internationale ervaringen. Jongeren ontwikkelen tussen hun dertiende en achttiende de normen en waarden die hun politieke gedrag later vormen. Maar in die vormende jaren mogen ze nog niet stemmen. Door hen wel te laten deelnemen, verdiepen ze zich in partijstandpunten, praten ze met hun omgeving en ervaren ze hoe democratie werkt.
2. Jongeren verdienen het signaal dat hun stem gewicht heeft
16- en 17-jarigen mogen veel: ze werken, betalen belasting en dragen bij aan hun gemeenschap. Veel politieke keuzes raken direct hun toekomst – van woningbouw tot klimaat. Het is daarom vreemd dat ze wel verantwoordelijkheid dragen, maar geen invloed hebben. Stemrecht maakt duidelijk dat ze volwaardig meetellen.
3. Politiek gaat nu te vaak aan jongeren voorbij
Omdat jongeren nog geen electoraal gewicht hebben, richten partijen zich nauwelijks op hen. Maar internationale voorbeelden, zoals Oostenrijk, laten zien dat 16-jarigen net zo doordacht stemmen als oudere kiezers. Door hen te betrekken, wordt de politiek vanzelf representatiever.
Daarnaast blijkt dat belangen van burgers met een achterstand in hun politieke vertegenwoordiging – zoals vrouwen, beroepsgericht opgeleiden, etnische minderheden en armen – beter worden behartigd wanneer het aantal gekozen vertegenwoordigers met deze achtergronden toeneemt.
Het vaak genoemde ‘puberbrein’ is daarbij een zwak argument. Impulsiviteit speelt nauwelijks een rol bij stemgedrag; stemmen is doorgaans een rustige, weloverwogen handeling. Ondertussen blijven de opvattingen van jongeren nu ondervertegenwoordigd.
Wat bijzonder is, is dat het mogen kandidaat staan voor een partij wel al een lagere leeftijdsgrens kent. Al vanaf veertienjarige leeftijd mag je je kandideren voor de gemeenteraad, de Provinciale Staten, de Eerste en Tweede Kamer en het Europees Parlement. Wel is het zo dat zij pas zitting mogen nemen vanaf hun 18de verjaardag.
En dat is bijzonder, want blijkbaar acht men je op jonge leeftijd er wel toe in staat om een besluit te nemen of je kandidaat wilt zijn, maar niet om een stem uit te brengen op een kandidaat. Het positieve aan het op de lijst zetten van jongere kandidaten, is wel dat je nu al ziet dat de standpunten en campagnes zich op die doelgroep richten. Hun belangen worden meegenomen. De volgende stap, het laten stemmen van de jeugd (16 en 17 jaar) en daarbij laten vertegenwoordigen door leeftijdsgenoten, zou dan logisch zijn.
Daarom pleiten we ervoor dat de Grondwet zo wordt aangepast dat deze leeftijdsgroep bij een volgende raadsverkiezing mag stemmen. In de gemeente Dalfsen zetten we nu alvast een concrete stap. Het proefstemmen is nog symbolisch, maar symbolen kunnen richting geven. Misschien praten ouders straks thuis met hun kinderen over hun stemkeuze – en beïnvloeden jongeren hun ouders net zo vaak als andersom.
Jongeren zijn niet alleen de toekomst, maar ook het heden. Tijd dat hun stem echt wordt gehoord en meetelt.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant