Landen die de ‘dissidentenzender’ Iran International steunen, lopen het risico doelwit te worden van het Iraanse regime. Daarvoor heeft de Iraanse krijgsmacht afgelopen weekend gewaarschuwd. Wat maakt de televisiezender een doorn in het oog van het regime?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Net zoals Iran al bijna vijf decennia van theocratische repressie kent, leeft het ook al nagenoeg vijftig jaar met mediacensuur. Sinds Khomeini en zijn aanhangers in 1979 de shah verdreven, opereren media in het land onder streng staatstoezicht. De in Londen gevestigde zender onttrekt zich al bijna een decennia aan die censuur door vanuit het buitenland journalistiek te bedrijven.
In 2017 werd Iran International vanuit Londen opgezet met als doel de brede Iraanse diaspora in het Perzisch een naar eigen zeggen ‘eerlijk en gebalanceerd beeld’ te geven van de ontwikkelingen in Iran. De zender is niet het enige Iraanse mediabedrijf in de Engelse hoofdstad: ook het commerciële Perzischtalige Manoto TV was er gevestigd, BBC Persian is dat nog steeds. Zij bereiken Iraniërs via satellieten met hun verslaggeving van het nieuws en sport, maar ook met talkshows.
Iran International ontpopte zich de voorbije jaren tot doorn in het oog van het Iraanse regime. Vanuit het buitenland legt Iran International de focus op thema’s die Teheran het liefst onder de pet houdt. De zender deed bijvoorbeeld uitgebreid verslag van de Mahsa Amini-protesten in 2022.
Het leidde de voorbije jaren tot een scala aan dreigingen aan het adres van Iran International. In 2023 week de redactie tijdelijk uit naar Washington, nadat de Britse veiligheidsdiensten hadden gewaarschuwd dat ze de veiligheid van de werknemers niet langer konden beschermen. Een jaar later werd presentator Pouria Zeraati bij zijn woning neergestoken en in 2025 werden drie Iraanse mannen aangehouden die de journalisten van de zender bespioneerden, zeer waarschijnlijk met het oog op een aanslag.
De zender is populair, ook binnen de Iraanse diaspora, maar niet vrij van controverse. Zo geldt Iran International inmiddels als koningsgezind en leidden de banden met buitenlandse machten tot vraagtekens.
Een jaar na de oprichting reconstrueerde The Guardian dat Iran International gefinancierd zou worden met Saudisch geld. Via moederbedrijf Volant Media UK, een private onderneming geregistreerd in Londen, zou een directe geldstroom naar de zender lopen.
Directeur van Volant Media is Adel Abdulkarim, een Saudiër met een stevig netwerk in eigen land. Het land zou 250 miljoen dollar aan de oprichting hebben bijgedragen om via berichtgeving het vijandelijke regime in Iran kritisch te belichten. Het geld zou direct afkomstig zijn van het Saudische koningshuis. Onderzoek van The Wall Street Journal een jaar later toonde eenzelfde financieringspatroon aan.
Een dergelijk startkapitaal zou kunnen verklaren hoe Iran International in korte tijd een redactie van honderd man wist op te tuigen in Londen en hiervoor redacteuren grootschalig wegkocht bij concurrenten, aldus The Guardian (inmiddels is de redactie verviervoudigd). De zender heeft zelf nooit openheid van zaken gegeven over haar geldstroom, uit de jaarrekeningen blijkt dat Volant Media structureel grote verliezen draait.
Het Iraanse regime beschuldigt de zender van beïnvloeding uit heel andere hoek. Als eerste Perzischtalige medium interviewde Iran International in 2022 een Israëlische commandant van een Iron Dome-basis in Israël. Teheran zag daarin het bewijs voor de banden die het medium zou onderhouden met Israël en het Westen. In datzelfde jaar werd Iran International dan ook tot ‘terreurorganisatie’ bestempeld.
Recentelijk schroefde Teheran haar dreiging aan het adres van de zender verder op. Dat heeft te maken met een interactieve kaart die Iran International begin deze maand lanceerde. Gebruikers in Iran zelf kunnen daarop heel gericht verslaggeving volgen over aanvallen en protesten in hun regio. De zender gebruikt hiervoor onder meer ooggetuigenverslagen en ingestuurde beelden die de redactie verifieert. Het regime ziet hierin spionage omdat de gegevens kwetsbaarheden over de Revolutionaire Garde zouden blootleggen.
Volgens Teheran zouden de Israëlische strijdkrachten deze data vorige week voor precisie-aanvallen met drones op de Basij-militie (gelieerd aan de Revolutionaire Garde) hebben gebruikt. Iraanse staatsmedia doen het medium inmiddels steevast af als ‘het platform van het zionistische regime’, doelend op Israël.
Reporters Sans Frontières bevestigt dat de Iraanse autoriteiten ooggetuigen in het vizier hebben. Volgens de journalistenorganisatie zijn inmiddels tientallen burgers door de inlichtingendienst van de Revolutionaire Garde gearresteerd voor het leveren van informatie aan mediakanalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant