schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Toen Kim Kardashian haar tweede kind verwachtte, liet ze doorschemeren dat ze een ketting van een miljoen dollar wel een passend cadeau vond. ‘Na negen maanden zwangerschap is dit een lief en welverdiend bedankje’, schreef ze in een blogpost. Ook koningin Máxima kreeg bij de geboorte van haar dochters een sieraad van Willem-Alexander. Het ontvangen van ‘baargoud’ is allang niet meer alleen weggelegd voor beroemdheden of royals. Waar komt dit gebruik vandaan?
‘Baargoud stamt uit de tijd dat mensen geen spaarbankboekjes hadden en er geen geld op de bank stond’, zegt traditiedeskundige Ineke Strouken. ‘Ook bestond er nog geen sociale zekerheid. Mannen gaven hun vrouw daarom iets waardevols, als een soort onderpand of appeltje voor de dorst voor het geval hij zou wegvallen.’
Vroeger hadden vrouwen weinig eigen middelen. Tot ver in de 20ste eeuw stopten ze vaak met werken zodra ze trouwden. ‘Als een man overleed, had een vrouw echt een probleem. Dan was het goed om iets kostbaars achter de hand te hebben’, zegt Strouken.
Voor haar onderzoek in de jaren tachtig naar tradities rond geboorte, huwelijk en seksualiteit interviewde Strouken veel vrouwen. ‘Rijke textielfamilies uit Tilburg gaven baargoud. En ook welgestelde boeren in het Kromme Rijngebied.’ Vaak ging het om een sieraad dat al in de familie was en werd doorgegeven aan de volgende generatie: een gouden ring, armband of broche. Baargoud vormde ook een rite de passage: een ritueel dat een belangrijke overgang in het leven markeert.
Tegenwoordig heeft baargoud een andere betekenis. Het draait vooral om waardering en symboliek. ‘Mannen weten beter wat een bevalling inhoudt. Dat het topsport is’, zegt Strouken.
Tot ver in de 20ste eeuw waren mannen meestal niet aanwezig bij de bevalling. ‘Het werd gezien als een vrouwenzaak’, zegt ze. ‘De enige man die soms binnenkwam was een arts, en dat betekende vaak dat er iets mis was.’
Baargoud is de laatste jaren populairder geworden, constateert verloskundige Beatrijs Smulders, auteur van Veilig bevallen. Volgens haar is het een uit Amerika overgewaaide, commerciële traditie, vergelijkbaar met Halloween, waar het bekendstaat als een ‘push present’. Die term spreekt haar niet aan: ‘Het klinkt bijna dierlijk.’ Zelf ziet ze vaker een subtielere variant, zoals een bedeltje per kind aan een armband.
Tegenwoordig zijn er allerlei creatieve varianten van baargoud. Sommige ouders laten een sieraad maken met de vingerafdruk van hun baby of met de eerste letter van de naam. Anderen kiezen voor een geboortesteen: een edelsteen die hoort bij de geboortemaand van het kind. Er bestaan zelfs sieraden waarin een druppel moedermelk wordt verwerkt.
Het idee van kostbare geschenken rond een geboorte komt ook in andere tradities voor. Zo kregen baby’s vroeger vaak cadeaus van hun doopgetuigen, de peter en meter. Dat waren bijvoorbeeld zilveren bekers, lepels of rammelaars.
Toch hoeft waardering voor een bevalling niet in goud of juwelen te zitten. Volgens deskundigen kan praktische hulp voor een kersverse moeder minstens zo waardevol zijn.
‘Vlak na de bevalling maakt een vrouw veel endorfine aan. Ze heeft energie en wil iedereen haar baby laten zien’, zegt Smulders. Die energie zakt vaak rond de vierde dag. Dan komen ook de bekende kraamtranen. ‘De adrenaline zakt, de vermoeidheid komt en ineens dringt het besef door dat ze de komende jaren voor dit kindje gaat zorgen’, zegt de verloskundige. Juist dan helpt het als mensen praktische steun bieden: een maaltijd, hulp in het huishouden of simpelweg gelegenheid voor wat rust.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant