Amerikaanse onderzoekers zijn erin geslaagd immuuncellen in het lichaam van muizen te transformeren tot gerichte kankerbestrijders. Daardoor kan een veelbelovende, peperdure immuuntherapie misschien een stuk goedkoper worden. De eerste proeven bij menselijke patiënten kunnen mogelijk over enkele jaren beginnen.
Al bijna tien jaar is deze CAR-T-immuuntherapie belangrijk bij de behandeling van specifieke bloedkankers. Zij geeft patiënten lichaamseigen afweercellen die getraind zijn om kankers te bestrijden. Helaas is de behandeling door een prijskaartje van gemiddeld 350 duizend euro voor velen onbetaalbaar. De procedure is complex en tijdrovend: wetenschappers filteren immuuncellen uit het bloed van patiënten, herprogrammeren ze in speciale labs en plaatsen de aangepaste cellen weer terug via een infuus.
Misschien kan dat anders. Onderzoekers van de Universiteit van Californië hebben een manier bedacht om deze immuuncellen niet buiten, maar in het lichaam te programmeren. Het onderzoek, gepubliceerd in vakblad Nature, verkeert nog in proefdierstadium. Toch is het hoopgevend, denken de onderzoekers, want als de methode ook bij mensen werkt zijn kostbare bloedfiltraties en dure labs in de toekomst niet meer nodig. ‘Dat zou CAR-T-therapie toegankelijker maken voor iedereen’, zegt Justin Eyquem, een de auteurs, in een bijbehorend persbericht.
Het labwerk is bij ‘traditionele’ CAR-T-therapie essentieel om immuuncellen van kankerpatiënten een boost te geven. In het lab geven wetenschappers T-cellen, een type immuuncel dat van nature zieke cellen opruimt, een extra ‘pootje’. Daarmee kunnen ze specifieke kankers beter herkennen en aanvallen.
‘CAR-T is eigenlijk een levend geneesmiddel’, zegt Mirjam Heemskerk, hoogleraar immuuntherapie aan het LUMC en niet betrokken bij de nieuwe studie. ‘De CAR-T-cellen delen en verspreiden zich door het lichaam. Eenmaal verspreid, vallen ze doelgericht kanker aan.’
Om de T-cellen hun pootje te geven zonder ze uit het lichaam te halen, brachten de Amerikanen moleculaire bouwpakketjes in bij proefmuizen. Die pakketjes zijn zo gemaakt dat ze specifiek naar T-cellen reizen. Zodra ze daar binnenkomen, bouwen de T-cellen zelf een pootje om kankercellen mee op te sporen.
‘De resultaten zien er goed uit’, vindt Heemskerk, na inzage in het onderzoek. De wetenschappers herprogrammeerden de T-cellen in muizen met drie verschillende tumoren. Twintig dagen na behandeling waren de tumoren compleet verdwenen. Extra opvallend: de nieuwe CAR-T-cellen bestrijden kanker beter dan de traditionele labvariant.
‘We denken dat de immuuncellen in het lab een deel van hun kracht verliezen, omdat ze uit hun natuurlijke omgeving raken,’ zegt Eyquem. ‘Door de cellen in het lichaam te bewerken, gebeurt dat niet.’
De volgende stap is van muis naar mens. Dat is een flinke overgang: het lichaam van de mens is een stuk ingewikkelder. De onderzoekers zijn een bedrijf begonnen om de immuuntherapie verder te ontwikkelen en klinisch te testen. Heemskerk: ‘Dat zullen we eerst moeten afwachten. Ik vermoed dat die studies binnen nu en drie jaar kunnen starten. Het is een competitief veld, dus meestal gaat dat in een sneltreinvaart.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant