Op zoek naar De Nachtwacht gluur ik door de ruiten van een uitspanning in Dalfsen. Een kale toog, een verlaten restaurant, maar het meesterwerk is niet te bekennen. Lopend om het pand zie ik dat ook de achtergelegen speeltuin verlaten is, net als de minigolf en de parkeerplaats voor busvervoer, op één grote zwarte Audi na.
„Gesloten wegens verbouwing”, staat op de voordeur van café-restaurant EXPO Madrid, gelegen in het bosrijke Vechtdal. Ik bel het nummer op de website en ene Bashir Maktabi neemt op. Hij is de nieuwe eigenaar van de uitspanning en blijkt toevallig aanwezig. De ondernemer, afkomstig uit Syrië, vertelt dat hij ook een restaurant in Haaksbergen heeft en volgende maand hier zijn nieuwe zaak opent: Zaza. „Libanees. Warme en koude mezzes.”
Maar voor De Nachtwacht ben ik nét te laat. „Die is vorige week opgehaald.” Maktabi gebaart mee te lopen, buitenom, opent een hek en wijst op de vijf meter hoge deur van een achterzaaltje. „Met twaalf man hebben ze het doek verplaatst.” We betreden de ruimte en Maktabi houdt stil voor een immense muur: „Hier hing-ie.”
Tijdens de verbouwing heeft hij zich er geregeld even aan vergaapt. Dat Amsterdamse schuttersgilde met die imposante kleding. Het hondje met z’n staart, rechtsonder. De gróótte van het doek! Deze was zelfs groter dan die in het Rijksmuseum hangt, want hiervan hoefden geen stukken af om het passend te maken. Deze kon gewoon door de brievenbus – daar had de schilder, Jan van der Horst, speciaal z’n huis voor verbouwd.
Van der Horst, inmiddels overleden, had het doek in 1992 verkocht aan Romy en Gert Geissler, de vorige uitbaters van dit restaurant. Maar zij zijn afgelopen jaar gestopt en hebben het werk nu verkocht. Aan wie? Maktabi heeft geen idee. Zelf had hij geen interesse. Wijzend op de pas geverfde, hagelwitte zaal met gouden tafels en 250 stoelen: „Dit wordt geen rustige plek.”
Romy Geissler, die om de hoek woont, onderbreekt het stofzuigen en biedt een kopje koffie aan. Ze vertelt dat Van der Horst, een gewone huisschilder, hun buurman was en zeven jaar aan het doek heeft gewerkt. Alleen maar omdat zijn vrouw had gezegd dat hij „nog lang geen Rembrandt” was. De Geisslers lieten er een speciale zaal voor bouwen, waar De Nachtwacht achter een afzetkoord te bewonderen was. „Ik vond het aardig lijken op het origineel. Het had wel wat.”
Na aandacht van Ivo Niehe in zijn TV Show liep het als een trein. Dagjesmensen uit het hele land bezochten de expositie. Eerst koffie met puntgebak en dan voor 3 euro De Nachtwacht zien met video-uitleg. De videoband duurde twintig of dertig minuten, „afhankelijk van het dagprogramma van de bustour”.
Nu ze vanwege hun pensioen zijn gestopt met de zaak, wilden ze ook van De Nachtwacht af. De Geisslers hebben het werk tweemaal aan de gemeente aangeboden, maar die had geen ruimte ervoor. „Die grootte hè.” De nieuwe eigenaren van het werk, vertelt ze, zijn twee ondernemers uit Dalfsen.
Ik bel ze op. Jarno Ardesch en Harold van Leussen, van respectievelijk een gelijknamige woonwinkel en een Toyota-dealer in Dalfsen. Ze verzekeren me dat De Nachtwacht nu verwarmd en goed opgeslagen staat, „ergens in een loods in Dalfsen”. Ze hebben het doek gekocht vanwege jeugdsentiment en „omdat het een mooie plek verdient”. Maar ook wel voor de handel. Dus… „geïnteresseerden mogen zich melden”.
Freek Schravesande doet elke donderdag ergens vanuit Nederland verslag