Het Witte Huis koerst aan op een machtswisseling in Cuba. Om het tij te keren zet Havana voorzichtige stapjes richting de VS en kondigt het economische hervormingen aan. Die zijn onvoldoende, stelt Washington.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
‘Ze zitten daar in grote problemen’, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dinsdag over Cuba. ‘Ze hebben nieuwe leiders nodig.’ Een dag eerder sprak de Amerikaanse president Donald Trump nog steviger woorden: ‘Ik kan Cuba bevrijden, ik kan het overnemen. Ik kan met Cuba doen wat ik wil.’
Tweeënhalve maand nadat Trump de Venezolaanse president Nicolás Maduro ontvoerde en Cuba afsneed van cruciale Venezolaanse olie, neemt het Amerikaanse plan voor het socialistische eiland steeds concretere vorm aan.
Fase één – Cuba op de knieën dwingen met een olieblokkade – wordt deze dagen pijnlijk zichtbaar op het eiland. Deze week begon met een 24 uur durende apagón total, een stroomstoring die het hele eiland raakte: Cuba draait op zijn laatste druppels olie en kraakt in zijn voegen. Afgelopen week waren er zeldzame anti-regeringsprotesten in het centraal gelegen stadje Morón, waarbij honderden betogers het lokale partijkantoor in brand probeerden te steken.
Fase twee is in de maak, zo meldde The New York Times maandag op gezag van anonieme bronnen in Washington. Volgens de Amerikaanse krant stuurt het Witte Huis aan op het vertrek van de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel (65). Na de gedwongen val van de president zou het socialistische regime voorlopig mogen aanblijven.
Trump lijkt daarmee het Venezuela-script te willen volgen: geen complete machtswisseling, maar het onthoofden van de regering om vervolgens met de resterende kopstukken zaken te doen. Minister Rubio (zelf een zoon van Cubaanse migranten) zou rechtstreekse gesprekken voeren met Raúl ‘Raúlito’ Guillermo Rodríguez Castro, de 41-jarige kleinzoon van de inmiddels 94-jarige Raúl Castro (broer van Fidel).
Raulito (kleine Raúl), ook bekend als El Cangrejo (de krab), is zoon van de oudste dochter van Raúl Castro en een voormalige generaal die jaren aan het hoofd stond van het machtige Cubaanse militaire zakenconglomeraat Gaesa.
Als jongetje woonde Raulito bij zijn opa Raúl. Later werd Rodríguez Castro lijfwacht en hoofd beveiliging van de broer en opvolger van Fidel Castro. Hoewel de jonge Castro geen prominente politieke rol vervult, behoort hij als vertrouweling van zijn grootvader tot de hoogste kringen van het regime.
Voor de schermen worden deze journalistieke onthullingen voorlopig niet bevestigd door Washington en Havana. Toch maakte president Díaz-Canel, die in 2019 Raúl Castro opvolgde, vrijdag een opmerkelijke draai. De afgelopen maanden ontkende hij dat er gesprekken plaatsvonden tussen de twee regeringen. Nu gaf hij toe dat er contact was tussen Cubaanse overheidsfunctionarissen en Washington. Vooorwaarde voor die dialoog is volgens hem ‘gelijkwaardigheid en respect voor de politieke systemen van beide landen’.
Havana zette dit weekeinde nog een zichtbare stap richting de VS. Zondag kondigde de regering aan dat Cubaanse migranten buiten Cuba (lees: de grote Cubaanse diaspora in de VS) zaken mogen doen en ondernemingen mogen bezitten in Cuba. Het is een grote verandering voor een eenpartijstaat die de economische teugels nooit helemaal durfde los te laten. ‘Na elke economische opening krabbelde de regering telkens weer terug’, zegt de Cubaans-Amerikaanse Cuba-expert Michael Bustamante, werkzaam aan de University of Miami, aan de telefoon.
Onder Amerikaanse druk zet Havana nu de deur open voor zo’n 4 miljoen Cubanen in het buitenland. De VS zijn echter niet onder de indruk. ‘We hebben een drastische verandering nodig’, reageerde Rubio vanuit Washington. ‘Wat ze hebben aangekondigd, gaat niet ver genoeg.’
De invloedrijke minister van Buitenlandse Zaken lijkt maar één toekomst te zien voor het land van zijn ouders: een wisseling van de wacht. President Trump speculeert ondertussen over hoe het einde van Fidel Castro’s Cubaanse revolutie op hem zal afstralen. ‘Ik geloof dat ik de eer zal hebben om Cuba in te nemen’, zei hij maandag.
Experts zoals Bustamante waarschuwen echter dat er grote verschillen zijn tussen Cuba en Venezuela, zoals in de afgelopen weken ook bleek dat het Venezuela-script niet zomaar op Iran was te plakken. Bustamante somt op: ‘In Cuba is geen olie te halen, in tegenstelling tot Venezuela. Maduro werd door de VS gezocht voor drugssmokkel, er loopt geen zaak tegen Díaz-Canel. Venezuela heeft een functionerende oppositie, Cuba niet.’
In tegenstelling tot de Venezolaanse Maduro, die gold als de machtige opvolger van de in 2013 overleden Hugo Chávez, heeft de Cubaanse president Díaz-Canel het imago van een loyale uitvoerder die ondergeschikt is aan de kopstukken achter de schermen.
Rubio mag dan in gesprek zijn met de kleine Raúl, diens gepensioneerde grootvader staat nog steeds te boek als machtigste figuur. ‘Er is geen duidelijke Delcy Rodríguez in Cuba’, zegt wetenschapper Bustamante, refererend aan Maduro’s opvolger in Venezuela.
De val van de Cubaanse president zou, veel meer dan in Venezuela, vooral een optische overwinning zijn voor Trump. De vraag is of Raúl Castro op zijn oude dag bereid is tot concessies of dat hij de revolutie van 1959, die hij samen met zijn broer Fidel leidde, tot zijn laatste snik zal verdedigen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant