Sinds een week heeft president Poetin in Europa weer een extra voetje tussen de deur: na Boedapest en Bratislava, nu ook in Brussel. In een interview met L’Echo liet de Belgische premier De Wever zaterdag weten dat het tijd wordt gemene zaak te gaan maken met het Kremlin. „Er blijft slechts één methode over: een deal sluiten”, aldus De Wever. „We moeten de relaties met Rusland normaliseren en de toegang tot goedkope energie herwinnen”, „het wekt de indruk dat je de Oekraïners verraadt”, maar is het „een kwestie van common sense.”
Niet ‘deal’ maar ‘normaliseren’ was hier het sleutelwoord. China-analist Jonathan Holtslag voelde zich gesterkt dat de premier zijn lijn nu overneemt. Na „slechts één telefoontje van Poetin”, zoals Monty Pythons John Cleese grapte. Maar De Wever zelf vond de kritiek van onder anderen zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken niets dan framing in een „shitstorm”.
Het is niet voor het eerst dat de nationalist, die onafhankelijkheid voor 7 miljoen Vlamingen nastreeft maar de soevereiniteit van 40 miljoen Oekraïners onderhandelbaar acht, Moskou bedient. Vorig jaar keerde de premier zich tegen het voornemen om 200 miljard euro aan Russische staatstegoeden te confisqueren ten bate van Oekraïne. „Het klinkt als Robin Hood: je steelt van de slechten en geeft het aan de armen. Maar je steelt van een land waar wij niet mee in oorlog zijn”, zei De Wever toen. Hij kreeg zijn zin. Om België te behoeden voor „eeuwige” toorn van Rusland, zoals de premier het noemde, zette de EU het financieringsplan om in een gezamenlijke lening van 90 miljard. Premier Orbán (Hongarije) blokkeerde dat idee meteen, waarna buurman Fico (Slowakije) ook andere sancties kielhaalde en de EU achterommetjes moest zoeken. Objectief gezien heeft zich zo een as-Brussel-Boedapest-Bratislava gevormd.
Poetin beseft dat deze BBB-as kansen biedt. De andere Europeanen „maken een fout met betrekking tot hun eigen toekomst”, commentarieerde woordvoerder Peskov fijntjes. Sterker, zij zullen op de knieën moeten, liet het Kremlin weten toen een Franse delegatie vorige week in Moskou was om te polsen of er bij bestandsonderhandelingen ruimte voor Europa zou zijn. Geen sprake van: „pleur op”, was het antwoord van presidentieel veiligheidsadviseur Oesjakov.
Die houding spoort met Trump, voor wie de EU eveneens een gruwel is.
Premier Jetten blijft niettemin dromen dat het toch nog goed komt. In zijn coalitieakkoord is het van tweeën nog steeds twee. „De VS zijn de wereldmacht met wie wij de meeste belangen delen. Tegelijkertijd zijn onze toekomst en welvaart onlosmakelijk verbonden met een sterk Europa.”
Dagelijks pepert het nieuws ons echter in dat het zo langzamerhand echt van tweeën één is. Aanstaand Clingendael-voorzitter Ben Knapen, ex-minister van Buitenlandse Zaken en eerder hoofdredacteur van NRC Handelsblad, bond begin maart in Berlijn de kat de bel aan. De ‘daddy- diplomatie’ van Rutte gaat voorbij aan de „nieuwe werkelijkheid” en getuigt van „verwoestend fatalisme”, zei hij in een toespraak die zaterdag in NRC wordt gepubliceerd. „We hebben nog steeds moeite om hybride aanvallen ook hybride te beantwoorden. We sturen wat Russische diplomaten het land uit, maar verder niets. Geen hack waarbij ook in Moskou een nacht de lichten uitgaan, geen enkele dag van chaos op de luchthaven van Sint-Petersburg. ‘Niet provoceren’ geldt bij ons als motto”, aldus Knapen.
Precies dat passieve parool wil De Wever nu tot Europese politiek verheffen.
Als de EU De Wevers verlangen naar ‘normalisatie’ niet blokkeert, speelt ook zij het Kremlin in de kaart. Louter objectief wellicht, zoals het heet als iets ongewild gebeurt. Maar aan dat soort goede bedoelingen heeft het Kremlin geen boodschap.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU