Nederland wil graag een leidende en constructieve rol spelen in de EU. Met die boodschap ging Rob Jetten donderdag naar zijn eerste EU-top als premier. ‘We zijn heel gretig en bereid om in de frontlinie te staan.’
is economieredacteur van de Volkskrant.
Trots glimlachend komt premier Rob Jetten donderdagochtend het Europagebouw binnen, een groot lantaarnvormig gebouw van glas en staal aan de Brusselse Wetstraat. Jetten kiest ervoor eerst bij de buitenlandse pers stil te staan, wat tot enig gemor leidt onder de Nederlandse journalisten. Weg met de Nederlandse navelstaarderij, lijkt hij te willen uitstralen. Nederland doet weer actief mee in Europa.
‘Ik heb heel veel zin om nieuwe energie te brengen in deze raad (EU-top, red.)’, zegt Jetten, als hij bij de Nederlandse camera’s is aangekomen. ‘Je kunt als Europese leider de hele dag klagen over wat er in de rest van de wereld gebeurt, of zelf even wat beter je best doen om voor alle Europese inwoners gewoon beter beleid af te leveren.’
Aan ambitie geen gebrek bij de nieuwe premier, die voor het eerst aanschuift bij de Europese Raad, de vergadering van regeringsleiders van de Europese Unie. De Europese leiders die hij aanspreekt zijn onder meer politieke zwaargewichten als de Franse president Emmanuel Macron, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie.
Gezien de overvolle agenda van de top is nieuwe energie geen overbodige luxe. Voorstellen om de Europese regeldruk te verlichten en economische concurrentiekracht te vergroten, vormden aanvankelijk het hoofdonderwerp. Ze zijn naar de achtergrond gedrukt door de oorlog van de Verenigde Staten en Israël met Iran, en de hernieuwde discussie over een Europese lening voor Oekraïne.
De top is het voorlopige sluitstuk van een Europese tournee die Jetten in zijn eerste weken als premier heeft gemaakt. In week twee was hij al in Brussel voor ontmoetingen met Von der Leyen, EU-president António Costa en parlementsvoorzitter Roberta Metsola. Hij sprak toen ook Navo-chef Mark Rutte en de Belgische premier Bart De Wever. In de twee weken daarna volgden bezoeken aan Kyiv, Parijs en Berlijn.
Er is de nieuwe premier veel aan gelegen om een ander beeld van Nederland te laten zien. Het kabinet van zijn voorganger Dick Schoof zag de EU als kostenpost en sta-in-de-weg. Als premier zonder partij of achterban, met de PVV als grootste coalitiepartij, was Schoofs bewegingsruimte in Brussel beperkt.
Het kabinet-Jetten, met het pro-Europese D66 als grootste partij, wil weer een ‘leidende en constructieve rol’ spelen in Europa, aldus het coalitieakkoord, en ‘aanjager zijn van een geopolitieke en sterke Europese Unie die daadkrachtig optreedt’.
Aan de Tweede Kamer vertelde Jetten dat Brussel heeft ‘uitgekeken naar een nieuwe Nederlandse regering met een stevig politiek mandaat’. Daarbij vergat hij voor het gemak dat zijn eigen coalitie geen parlementaire meerderheid heeft.
Jettens eerste klaroenstoot in Brussel is donderdagochtend een interview in de Financial Times, waarin hij voor Nederland een rol bepleit als ‘bruggenbouwer’ tussen grotere landen als Duitsland en Frankrijk. ‘Dat is een rol die Nederland lang heeft gespeeld, en weer kan spelen. We zijn heel gretig en bereid om in de frontlinie te staan.’
Zijn dag begint vroeg met een ontmoeting met andere liberale regeringsleiders in de Solvaybibliotheek, een lichtroze kalkstenen gebouw in een park midden in de Europese wijk. Bij binnenkomst houdt hij voor de camera’s een praatje dat hij later in het Europagebouw bijna woordelijk herhaalt: Europa staat voor grote uitdagingen met de oorlogen in Iran en Oekraïne, het is tijd om in actie te komen.
Daarna moet hij door naar het Europagebouw, waar eerst een migratieoverleg op de agenda staat, gevolgd door een ontbijt met de premiers van de Beneluxlanden. Terwijl hij op de rode loper met de pers staat te praten, ontstaat rechts van hem rumoer. De Hongaarse premier Viktor Orbán komt het vergadergebouw binnengelopen.
Orbán ging eerder akkoord met het plan om Oekraïne 90 miljard euro te lenen, mits hij daar zelf niet aan hoefde mee te doen. Nu, kort voor de parlementsverkiezingen in Hongarije, ligt hij plots weer dwars. Daardoor zijn alle ogen vandaag op hem gericht. Is er ruimte voor een compromis of houdt hij voet bij stuk?
De pijpleiding die via Oekraïens grondgebied Russische olie naar Hongarije vervoert, is beschadigd geraakt door Russische bombardementen. Orbán verwijt Oekraïne dat het te weinig doet om de schade te repareren. Hij houdt de lening daarom tegen. ‘Als de olie komt, is de situatie opgelost. Tot die tijd niet’, verkondigt hij op enkele meters afstand van Jetten.
‘Dat veto van Hongarije is onacceptabel’, vindt Jetten. Hij wijst erop dat Orbán eerder heeft ingestemd met de lening. ‘We gaan hem ook aan die afspraak houden.’ Over een plan B wil hij het niet hebben. ‘Dan zouden we zwichten voor de chantage van Orbán. Dat is echt het laatste wat we moeten doen.’
Vooral met de andere liberale leiders lijkt Jettens band goed. Bij binnenkomst in de vergaderzaal wil de Estse premier Kristen Michal een selfie met hem maken. Na de groepsfoto schiet Jetten Macron aan om een praatje te maken. Daarna gaat zijn eerste EU-top echt van start.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant