is socioloog en columnist van de Volkskrant.
Hoera. Dolle Mina is terug en vrouwen melden zich massaal voor hun Minafestaties. In Zutphen hingen de Mina’s een slinger van beha’s over een bord met affiches voor de gemeenteraadsverkiezingen – hij werd prompt verwijderd. Weinig gevoel voor humor, mijn gemeente.
Het stemt vrolijk dat feminisme niet langer een scheldwoord is. ‘Ik ben wel geëmancipeerd maar niet feministisch’ horen we nog maar zelden. Veeleer dreigt nu het omgekeerde. De vraag dringt zich dan ook op wat de huidige activistes eigenlijk verstaan onder feminisme. Op het internet vliegt het alle kanten uit en richtinggevende boeken zijn er bij mijn weten nog niet. Bij de Amsterdamse Feminist March op 8 maart liep nota bene iemand met het bordje ‘Socialisme breekt met patriarchaat’. O ja? Waar bijvoorbeeld?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het idee dat het socialisme vrouwen zou bevrijden is al decennia een gepasseerd station. Die desillusie heeft de tweede feministische golf met boekenplanken vol gedocumenteerd. Zo liet de Franse sociologe Evelyne Sullerot in 1968 zien dat artsen in de Sovjet-Unie aanmerkelijk aan achting en inkomen verloren toen veel vrouwen dokter werden. De ‘Wet van Sullerot’ houdt in dat waar vrouwen de overhand krijgen, de status van een beroep daalt. Ondanks hun grondwettelijke gelijkheid waren ook na een halve eeuw socialisme traditionele ideeën over inferioriteit (v) en superioriteit (m) niet verdwenen. Om die ingesleten opvattingen en gevoelens gaat het.
Onlangs verscheen de brochure Rechts verpest onze seks, waarin het ‘neoliberalisme’ de schuld krijgt van onbevredigende heterorelaties – net als in de sixties, toen het Kwaad nog gewoon Kapitalisme heette. Ik waande me even terug bij Reimut Reiches Seksualiteit en klassenstrijd (1969) en het nog oudere, tezelfdertijd heruitgegeven Sexualiteit en nieuwe cultuur van kwakzalver Wilhelm Reich, die eerst de man-vrouwrelaties in de Sovjet-Unie ophemelde en later ‘bewees’ dat orgasmes kanker genezen. Hun visie op de positie van vrouwen maakte in de jaren zeventig opgang bij radicaal links, waar men nu eenmaal liever het kapitaal de schuld geeft dan mannen.
Gelukkig werd op het nieuwe pamflet nuchterder gereageerd. Nadia Ezzeroili karakteriseerde in de Volkskrant Marcia Luytens aanprijzing van Rechts verpest onze seks als ‘geneuzel’; Sylvia Witteman noemde het treurwerkje in Het Parool ‘ongefundeerde prietpraat’. Als langjarig inwoonster van het voormalig Oostblok wist zij maar al te goed dat die ‘gelijke man-vrouwverhouding erop neerkwam dat je als vrouw niet alleen een fulltimebaan had, maar ook het hele huishouden moest doen, want daar begon de doorsnee mannelijke Rus/Pool/Ossi niet aan’.
Ook te zien op 8 maart: Palestijnse vlaggen. Maar geen Oekraïense, constateerde Eva Peek, die in NRC prachtstukken schrijft over die oorlog. En dat, vervolgde ze, terwijl dat land vecht tegen een extreem antifeministisch regime. Ze heeft gelijk, al zou ik zelf op Vrouwendag liever helemaal geen nationale vlaggen zien.
Even ondoordacht als die vlaggen was de leuze ‘feminisme = pacifisme’. Soms lijkt het of we het wiel steeds opnieuw moeten uitvinden. Rond 1980 speelde er onder feministen een debat over de vraag of meisjes onder de dienstplicht zouden moeten vallen. Het antwoord kan natuurlijk alleen maar volmondig ‘ja’ zijn. Zo trots als ik ben op de Nederlandse vrouwen die in het gewapend verzet zaten, zo trots ben ik op de Oekraïense commandant Khristina.
Ik houd graag vast aan feminisme als radicale politieke overtuiging met als kern dat het biologische sekseverschil geen maatschappelijke gevolgen mag hebben. Dus ook: vrouwen aan het kanon, mannen aan de wieg. Dat is links, rechts, noch pacifistisch. Zoals het antiracisme wil dat huidskleur geen rol speelt, zo willen feministen (m/v) vanouds dat de mensheid niet langer wordt opgedeeld in twee seksen met verschillende talenten, eigenschappen, rechten, plichten en vrijheden. Het heeft altijd en overal geleid tot conflict, grensgevallen, gefnuikte levens en zelfs de dood wanneer met wetten, religieuze voorschriften en fatsoensnormen werd vastgelegd en afgedwongen hoe mannen en (vooral) vrouwen dienen te zijn.
Feminisme is geen vrouwisme. Niet alles wat vrouwen willen of doen is feministisch. Koekjes bakken voor Vrouwendag is net zo min feministisch als boerka’s, tradwives en de 40 duizend christenvrouwen die in 1916, ten tijde van de kiesrechtstrijd, een adres aan de Tweede Kamer ondertekenden met de tekst ‘Verleen ons het kiesrecht niet’.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant