Opnieuw trokken de kiezers weer verder naar rechts. Maar intussen worden daar wel wat grenzen overschreden.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Na de landelijke verkiezingen, die uitmondden in een forse afstraffing van het kabinet-Schoof, werd al volop gewaarschuwd: weliswaar was het een teken dat ook rechts-populistische partijen niet zomaar wegkomen met bestuurlijke wanorde, maar dat betekende nog niet dat de kiezers opeens iets heel anders wilden. De zeven Kamerzetels voor het herrijzende Forum voor Democratie waren een teken aan de wand.
Gemeenteraadsverkiezingen laten zich een stuk lastiger lezen, omdat vaak puur lokale kwesties de doorslag geven, maar enkele trends dienen zich toch aan. Om te beginnen is het opnieuw een zorgelijke uitslag voor de linkerflank van de Nederlandse politiek. De voornaamste minnen in de landelijke cijfers staan bij GL-PvdA, de SP en de ChristenUnie – partijen die zich in Den Haag fel verzetten tegen de voorgenomen ingrepen in de zorg en de sociale zekerheid door het kabinet-Jetten, maar daarmee dus nog geen voet aan de grond krijgen bij de kiezers.
GL-PvdA lijdt opnieuw een gevoelig verlies. Dat komt beide partijbesturen bijzonder slecht uit. Tegenover de critici in eigen kring die om ideologische redenen nog sceptisch staan tegenover de naderende fusie, wordt het immers lastig om vol te houden dat het toch ten minste in electoraal opzicht een uitmuntend idee is. De SP, ooit bewonderd om de zeer doordachte maar gestage groei, zit nu al zeker tien jaar in een neerwaartse spiraal waarvan het einde maar niet in zicht komt.
Aan de andere kant van de medaille staan de plusjes bij nogal wat rechtsgeoriënteerde lokale partijen: van Den Haag tot Venlo en van Noardeast-Fryslân tot Sint-Michielsgestel: in alle windstreken wonnen partijen die zich uitdrukkelijk verzetten tegen de komst van asielzoekerscentra. Dat is slecht nieuws voor het kabinet, dat onverminderd kampt met overvolle opvanglocaties en dus dringend op zoek blijft naar extra ruimte.
Dat wordt er niet makkelijker op, al leert de ervaring dat met veel lokale partijen in de praktijk goed te onderhandelen valt. Dat ligt anders bij Forum voor Democratie, de belangrijkste winnaar van deze verkiezingen. Kiezers hebben zich niet laten afschrikken door het vooruitzicht dat ze kandidaten met racistische, antisemitische, misogyne of soms ronduit nazistische sympathieën op het pluche zouden helpen. In meer dan honderd gemeenten neemt de partij zitting in de raad.
Daarmee is er nu voor het eerst een uiterst rechtse partij in Nederland met een groot lokaal netwerk. Een partij bovendien die het klimaatprobleem bagatelliseert, het stikstofprobleem ontkent en niet alleen tegen nieuwe asielzoekerscentra is, maar tegen Nederlanders met een migratieachtergrond in het algemeen en daarbij zonder blikken of blozen ‘remigratie’ predikt als oplossing.
Daarmee wordt het in praktische zin al lastig zakendoen, maar de afweging dient nu dieper te gaan. Voor de verkiezingen waren er hier en daar fracties die lieten weten dat met een partij die hele bevolkingsgroepen stigmatiseert niet kan worden samengewerkt, omdat dat het karakter van het gemeentebestuur op een gevaarlijk hellend vlak zou plaatsen.
Veel snel gegroeide lokale partijen zullen dit voorjaar moeten laten zien uit welk hout zij gesneden zijn, nu ook zij voor de zwaarwegende principiële vraag komen te staan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant