Vladimir Osipov | Russisch burger De 56-jarige Rus Osipov was veroordeeld tot zes en een half jaar strafkamp, wegens het verspreiden van ‘nepnieuws’ over de oorlog in Oekraïne. Hij overleed, net als andere politieke gevangenen in Rusland, onder verdachte omstandigheden.
Vladimir Osipov op 10 november 2025. Na zijn veroordeling werd hij opgesloten in de noordelijke regio Komi.
Een filmpje van 45 seconden, gemaakt in de rechtbank van de Moskouse voorstad Ljoebertsy. Een forse man van middelbare leeftijd wordt geboeid door de gang geleid. Applaus klinkt wanneer hij langs een groepje Russen loopt, dat is gekomen om hem te steunen. Op zijn vermoeide gezicht verschijnt een flauwe glimlach. „Hou vol”, zeggen de jonge man en vrouw die achter hem de gang door lopen. De man weet op de drempel van de rechtszaal nog snel een kus te drukken op hun hoofden. Dan trekt de agent hem mee binnen.
Eind november 2025 werd de 56-jarige Vladimir Osipov veroordeeld tot zes en een half jaar strafkamp, wegens het verspreiden van ‘nepnieuws’ over de oorlog in Oekraïne. Hij was een jaar eerder gearresteerd omdat hij kritische berichten op vriendenplatform Odnoklassniki zou hebben geplaatst. Daarin zou hij de invasie van Oekraïne een „schandelijke oorlog van een schandelijke president” hebben genoemd, het Russische leger beschuldigd hebben van de „moord op kinderen in de Donbas” en president Poetin zelf van betrokkenheid bij een aanslag op de Krim-brug in 2022. Osipov ontkende schuld.
Tijdens de huiszoeking, voorafgaand aan zijn arrestatie, was hij volgens zijn vrouw en dochter ernstig mishandeld. „Hij zat onder het bloed, maar we mochten niets vastleggen”, verklaarde zijn dochter in de rechtbank. Volgens de verantwoordelijke rechercheur, Darja Andrianova, had de verdachte zich „onbeschoft” gedragen, met zijn armen gezwaaid en was hij vluchtgevaarlijk. Daarom waren „overmeesteringstechnieken” gebruikt om hem „te kalmeren”, zo werd ze geciteerd door een aanwezige journalist van het onafhankelijke medium SotaVision. Een verzoek van zijn advocaat om een bebloed huiszoekingsbevel te laten onderzoeken, werd door rechter Joelia Terechova afgewezen. Dat een deel van de gewraakte posts niet op de door aanklagers genoemde website werd teruggevonden, negeerde ze.
Gedurende Osipovs proces ging zijn gezondheid hard achteruit. Een maand voor zijn veroordeling had hij de toorn van Terechova gewekt, door te klagen over een hoge bloeddruk en hoofdpijn. Omdat hij met zijn geklaag volgens de rechter het reglement van orde schond, werd besloten de zitting zonder hem te houden. Na zijn veroordeling werd Osipov opgesloten in de noordelijke regio Komi. Ook daar kreeg hij niet de medische hulp waarom hij vroeg. Deze week maakte de kampleiding bekend dat hij is gestorven aan een „hartinfarct”. Vrienden zamelen geld in voor zijn begrafenis op de geannexeerde Krim.
Sinds de invasie van Oekraïne zijn in Rusland enkele tientallen politieke gevangenen in hun cel gestorven. Dat blijkt uit een lijst op de website van de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial, dat de sterfgevallen bijhoudt. Een groot deel van hen stierf onder verdachte omstandigheden. Net als Osipov worden veel gevangenen voor of na hun veroordeling gemarteld en sterven zij aan (onbehandelde) aandoeningen als gevolg van geweld, het gebrek aan medische hulp, koude cellen, slecht voedsel en frequente overplaatsingen. Anderen plegen zelfmoord. De ware doodsoorzaak is niet altijd bekend.
Op de lijst van Memorial staan bekende namen, zoals die van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny, die begin 2024 in gevangenschap werd vermoord. Ook de Oekraïense journalist Viktoria Rosjtsjijna, die in 2023 verdween in de Donbas en mogelijk is doodgemarteld, staat op de lijst. Maar verreweg de meeste politzeki gaan onbekend het graf in. Zo stierf de 39-jarige muzikant Anatoli Berezikov uit Rostov aan de Don in juli 2023, een maand na zijn arrestatie vanwege het verspreiden van pamfletten tegen de oorlog. Volgens de verdediging werd hij gemarteld. Waaraan hij stierf, is onbekend.
Het in Rusland verboden Memorial heeft op dit moment 545 personen officieel erkend als politiek gevangenen, maar het echte cijfer ligt vele malen hoger. In Rusland en de bezette Oekraïense gebieden worden volgens Memorial momenteel ten minste 4.877 personen vervolgd in politiek gemotiveerde zaken. Precieze cijfers zijn moeilijk te geven, omdat informatie vaak ontbreekt en niet alle mensenrechtenorganisaties dezelfde telwijze en definities hanteren. De organisatie OVD-Info, die zich inzet voor arrestanten, telde in 2024 nog 1.500 politiek gevangenen, tegen enkele honderden in 2025.
Die daling betekent volgens OVD niet dat de repressie milder is geworden. Zo steeg de duur van de straffen en worden meer mensen vervolgd wegens ’terrorisme’ en ‘extremisme’. Volgens de Oekraïense regering zitten 7.000 Oekraïners vast in Russische cellen, en dan zijn er nog de vele Russische dienstweigeraars en Oekraïense krijgsgevangenen.
Niet alle vervolgde burgers beschouwen zichzelf als politiek actief, maar toch belanden ook zij om politieke redenen achter de tralies. Zoals Andrej Kotov, eigenaar van een klein reisbureau in Moskou. Hij werd in 2024 opgepakt wegens het runnen van een ‘extremistische organisatie’, omdat hij volgens de aanklagers zou specialiseren in reizen voor lhbt’ers. De 48-jarige Kotov werd veroordeeld op grotendeels gefabriceerd bewijs en zou eind 2025 zelfmoord gepleegd hebben in zijn cel. Het proces vond postuum plaats, waarbij plotseling een nieuwe aanklacht wegens ‘kinderporno’ verscheen.
Weer anderen worden door spionnen of oplichters aangezet tot een politieke daad. Begin deze maand kreeg de veroordeling van de 27-jarige Polina Jevtoesjenko veel aandacht. Nadat zij enkele kritische berichten online had gezet, werd zij door een man op internet benaderd. Hij zette haar aan tot uitspraken over de oorlog, die hij heimelijk opnam en doorspeelde aan geheime dienst FSB. In 2023 werd Jevtoesjenko opgepakt, begin deze maand kreeg ze 14 jaar cel wegens „hoogverraad” en het „rechtvaardigen van terrorisme”. Volgens de Russische krant Novaja Gazeta heeft ze haar achtjarige dochtertje tijdens de drie jaar dat ze in voorarrest zat slechts tweemaal gezien.