Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegenaan in het dagelijks leven? Vandaag: in een land waar politiek protest is uitgebannen, ziet Geert Groot Koerkamp hoe Moskovieten de straat op gaan om de natuur te beschermen.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Handen af van ons Losiny Ostrov!’ Het is sinds afgelopen najaar een veelgehoorde kreet in de bossen buiten Koroljov, een voorstad van Moskou. Al maandenlang staan plaatselijke bewoners er op de bres voor hun leefomgeving en verzetten ze zich met hand en tand tegen de aanleg van een weg door een beschermd natuurgebied.
Het Losiny Ostrov (Elandeneiland) is het grootste aaneengesloten bosgebied binnen de Moskouse stadsgrenzen. Het is een van Ruslands oudste nationale parken en is ongeveer twee keer zo groot als de Oostvaardersplassen. Het grootste deel daarvan ligt buiten de Moskouse ringweg, die het gebied sinds eind jaren vijftig doorsnijdt.
Eeuwenlang hadden opeenvolgende Russische heersers het exclusieve recht hier te jagen, waardoor het gebied bijzondere bescherming genoot. Ook nu kunnen bezoekers er elanden tegen het lijf lopen, zelfs binnen de ringweg. Het park herbergt wilde zwijnen, damherten, vossen en boommarters. Maar de vraag is voor hoe lang.
Met ruim dertien miljoen inwoners is Moskou een van de grootste steden van Europa. Het is ook een snel uitdijende stad, wat betekent dat de druk op de beschikbare groene ruimte binnen en buiten de metropool met de dag toeneemt. Projectontwikkelaars kijken likkebaardend naar de park- en bosgebieden en laten geen gelegenheid onbenut om die te veranderen in lucratieve jungles van asfalt en beton.
Zo verrees enkele jaren terug in het stadsgedeelte van het Losiny Ostrov ineens een complex van vier kleurige flatgebouwen van 24 etages, met pakweg tweeduizend appartementen, onder de naam ‘Sprookjesbos’. De bouw ervan was omgeven met schandalen en volgens natuurbeschermers onwettig, omdat de locatie zich in de bufferzone van het nationale park bevindt. Daar mag niet worden gebouwd.
Het ministerie van Natuur daagde de stad Moskou in 2020 tevergeefs voor de rechter om de toestemming voor de bouw aan te vechten. Volgens de rechter waren de grenzen van het nationale park niet duidelijk vastgelegd. Daarmee was de kous af.
Nu torenen de bonte flats uit boven de bomen, maar er woont nog niemand. De oplevering wordt om vage redenen keer op keer uitgesteld, tot wanhoop van de mensen die hun geld al kwijt zijn en geen idee hebben wanneer ze hun nieuwe woning kunnen betrekken. Als dat ooit gebeurt, valt overigens te bezien hoe blij ze ermee zullen zijn. Een ding staat vast: ’s zomers is deze door vochtige bossen omzoomde plek vergeven van de muggen.
De strijd om Moskou’s grootste groene long heeft zich inmiddels naar elders verplaatst. Niet ver van het Losiniy Ostrov loopt de Jaroslavlstraatweg, al decennialang berucht vanwege hardnekkige files. Om die te omzeilen maakten automobilisten jaren terug gebruik van een hazenpaadje door het bos, wat leidde tot een mediaschandaal en afsluiting van het bosweggetje.
Maar het bracht plaatselijke bestuurders op een idee dat in 2023 weer uit de kast is gehaald. Ze willen het pad verbreden tot een heuse weg. Zo kunnen ze de bewoners uit het voorstadje Koroljov een alternatieve route van en naar Moskou bieden. Volgens de gouverneur van de regio Moskou was de weg ‘uiterst noodzakelijk’ en moest die er ‘zo snel mogelijk komen’.
Inwoners van Koroljov kwamen meteen in actie. In een land waar politiek protest is uitgebannen wordt het opkomen voor de eigen leefomgeving plaatselijk gedoogd. Ze richtten zich in videoboodschappen tot de president en wierpen zich voor de graafmachines en vrachtwagens met zand die eind vorig jaar, zonder de vereiste documenten, arriveerden om het bospad te verbreden. Gemaskerde mannen hielden de protesterende buurtbewoners met harde hand op een afstand, niet gehinderd door de ingeschakelde politie, die juist zelf meerdere activisten oppakte.
De buurtbewoners zijn naar de rechter gestapt om te bewijzen dat de werkzaamheden in strijd zijn met de wet. Een weg aanleggen door beschermd natuurgebied is streng verboden, een bestaande weg repareren mag weer wel. En dus proberen de autoriteiten nu de indruk te wekken dat het bospad eigenlijk een weg is.
De kans op succes in dit soort geschillen is klein, leert de ervaring. De weg is inmiddels aangelegd. ‘Wat maakt u zich druk?’, zei de bestuurder van een graafmachine afgelopen najaar schouderophalend tegen een demonstrant. ‘Ze hebben alles daarboven toch al zonder u besloten.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant