Donderdag gaan de Engelsen vermoedelijk een bom leggen onder het politieke stelsel. Bij de regionale verkiezingen zullen de gevestigde partijen – Labour en de Conservatieven – naar verwachting veel terrein verliezen aan The Greens en Reform UK. Hoe staan de partijen ervoor?
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Bij de regerende Labour Partij leeft vooral de vraag hoe groot de electorale schade gaat worden. Er wordt rekening gehouden met een verlies van zo’n tweeduizend raadszetels, wat een record zou zijn. Ze raakt een deel van de kiezers kwijt aan de linkse Greens, waar veel aanhangers van Keir Starmers socialistische voorganger Jeremy Corbyn politiek onderdak hebben gevonden, en het rechtse Reform UK, dat een deel van de traditionele arbeidersklasse overneemt.
Er heerst bittere onvrede over het premierschap van Starmer. Als pijnpunten worden gebroken beloften, draaikonterij, twijfels over zijn integriteit, economische stagnatie en het gebrek aan een overkoepelende visie genoemd. Achter de schermen van de partij wordt druk voorgesorteerd op de strijd om het leiderschap die na een grote stembusnederlaag wordt verwacht. Starmer, die tijdens de verkiezingscampagne vrijwel onzichtbaar bleef, heeft echter laten weten geen enkele aanleiding te zien om 10 Downing Street voortijdig te verlaten.
De Conservatieven zijn nog niet helemaal bekomen van de historische nederlaag bij de Lagerhuisverkiezingen van twee jaar geleden. Dit verlies was het gevolg van de politieke turbulentie die in hun lange regeerperiode had plaatsgevonden, met name na het Brexitreferendum.
Oppositieleider Kemi Badenoch kende een trage start, maar heeft in de voorbije maanden indruk gemaakt met haar helderheid en strijdvaardigheid in het Lagerhuis en tijdens televisie-interviews. Ze heeft echter niet kunnen voorkomen dat prominente partijleden, gedesillusioneerd over haar voorgangers, naar Reform UK zijn gemigreerd, en met hen een deel van de kiezers. De centrumrechtse partij verwacht een nederlaag, maar niet zo desastreus als die van Labour. Badenoch mikt op de lange termijn. Ze heeft vooralsnog weinig concurrentie als leider.
Reform UK zal de grote winnaar zijn van deze Engelse variant van de ‘midterms’. Bij de parlementsverkiezingen van 2024 won Nigel Farages rechts-nationalistische doorbraakpartij reeds flink, maar die winst werd gecamoufleerd door het weinig representatieve districtenstelsel. Nu zal Engeland wel turquoise kleuren, wat voor een aanzienlijk deel te maken heeft met onvrede over Labours immigratiebeleid.
In de week van de stembusgang heeft de partij beloofd om, zodra ze landelijk aan de macht is, detentiecentra voor uit te zetten migranten te bouwen in districten waar The Greens een Lagerhuis-afgevaardigde hebben of waar ze het plaatselijk bestuur vormen – en dus zéker niet in Reform-gebieden. Zo’n voorstel is niet eerder gedaan in de Britse politiek. Reform UK heeft ook beloofd de gaten in de Engelse wegen te dichten, waarbij het een machine wil gebruiken die ontworpen is door een bedrijf dat de partij financieel steunt. Aan geld heeft de partij overigens geen gebrek, omdat de donaties binnenvloeien, zowel in de partijkas als bij Farage zelf.
Onder leiding van Zack Polanski zijn The Greens in het gat op links gesprongen, ontstaan door de middenkoers van Starmers Labour. Deze partij wil meer zijn dan de politieke vleugel van de milieubeweging. Ze legt de nadruk op een radicale herverdeling van de welvaart, pleit voor een opengrenzenbeleid, wil nutsbedrijven nationaliseren en drugs legaliseren.
Tijdens de Gaza-oorlog waren The Greens sterk pro-Palestijns, wat de partij veel steun heeft opgeleverd onder jonge kiezers en binnen de moslimgemeenschap. In de aanloop naar de verkiezingen is de partij in opspraak gekomen door antisemitische uitlatingen van kandidaten, wat onder meer heeft geleid tot twee arrestaties en onderzoek naar tientallen anderen. Door de stijgende populariteit van de partij wordt ook Polanski kritischer bekeken door de media. The Times meldde daags voor de verkiezingen dat hij tijdens de campagne voor het leiderschap van de partij ten onrechte had geclaimd een woordvoerder te zijn van het Rode Kruis.
In Nederland mag zusterpartij D66 de premier leveren, in Engeland boeken de liberaal-democraten weinig echte vooruitgang. De progressieve middenpartij wil het redelijke geluid zijn, maar wordt amper gehoord in een politiek landschap waar de kiezers de flanken opzoeken. Onder leiderschap van Ed Davey, de man van de vrolijke en ludieke campagnes, doet de partij het goed in de zogeheten Blue Wall van Zuid-Engeland, in rijke graafschappen als Hampshire, Surrey en West-Sussex, alsmede in Zuidwest-Londen. Daar zitten veel Conservatieve kiezers die zich wegens de Brexit van hun partij hebben afgekeerd, en waar de anti-Trumpboodschap van Davey van harte wordt verwelkomd.
Bij de verkiezingen voor de parlementen in Wales en Schotland zullen de nationalisten het goed doen. In Schotland blijft de Scottish National Party, die zich nog steeds inzet voor Schotse onafhankelijkheid, verreweg de grootste partij, met Labour en Reform UK strijdend om de tweede plek. In Wales is de kans groot dat er een einde komt aan de hegemonie van Labour, de partij die er zo diep is geworteld. De nationalisten van Plaid Cymru mikken op de eerste plaats, op de voet gevolgd door Reform UK.
De regionale verkiezingen vinden in een deel van Engeland plaats, waaronder Londen en andere grote steden. Op het spel staan ruim vijfduizend raadszetels. Vorig jaar ging het andere deel van Engeland naar de stembus voor de zogeheten council elections. Aanvankelijk wilde de regering een deel van deze verkiezingen uitstellen wegens bestuurlijke hervormingen, maar dat leidde tot hevige kritiek. In Wales en Schotland worden er nieuwe parlementen gekozen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant