Anti-Aziatisch racisme wordt geregeld weggezet als ‘een grapje’. Maar door het uitblijven van correctie wordt de menigte geconditioneerd om deze vorm van racisme te normaliseren.
‘Doe effe normaal.’ Het is een van die typisch Nederlandse zinnen die altijd opduikt als iets te ver gaat. Als iemand over de grens gaat. Maar wie bepaalt eigenlijk wat zichtbaar of normaal is?
De afgelopen weken laten zien hoe rekbaar dat begrip is geworden. Meer dan zeventig queer en creatieve accounts werden zonder duidelijke uitleg geschorst en verwijderd van Instagram. Makers en gemeenschappen die jarenlang zichtbaar waren, verdwenen in één klap. Inmiddels zijn de meeste accounts terug, maar nog steeds zonder enige uitleg. Dat terwijl we net 25 jaar huwelijk voor paren van gelijk geslacht hebben gevierd. En Nederland zich opmaakt voor WorldPride. Voor Caspar Pisters, eigenaar van onder meer Club Church, was dit inmiddels de derde keer.
Ook het Instagram-account van Pan Asian Collective verdween. Voor ons kwam dat volledig onverwacht. Wat zichtbaar is, kan ook verdwijnen. En wie bepaalt wat zichtbaar blijft, bepaalt uiteindelijk ook welk verhaal er bestaat.
Over de auteur
Hui-Hui Pan is oprichter van Pan Asian Collective (PAN), strateeg en expert op het gebied van diversiteit en inclusie.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Opvallender nog, in eerste instantie bleef het grotendeels stil. Geen van de mainstreammedia besteedde aandacht aan deze vorm van censuur door techgrootheden als Meta. Daarmee bepalen media niet alleen waar aandacht naartoe gaat, maar ook wat buiten beeld blijft.
Onlangs verscheen ook het rapport van de onafhankelijke denktank HCSS over de onveiligheid van vrouwen. Eén op de vier Nederlandse vrouwen voelt zich regelmatig onveilig op straat. Aziatische vrouwen vallen daarbij vaak ten prooi aan ongewenst gedrag en seksistische opmerkingen, variërend van ‘happy ending’-grappen tot expliciete seksuele intimidatie, als ‘happy ending-massages’ of ‘nihao, ik kom in jou’.
Meer dan de helft van de mannen vindt dat een seksistisch grapje ‘moet kunnen’. Het zijn cijfers die ons niet verrassen, maar wel bevestigen wat we al weten. Onderzoeker Thijs van Aken spreekt in dat verband van een diffusion of responsibility: ‘Normalisering van ongewenst gedrag tegen vrouwen.’ Het zijn ervaringen die er wel zijn, maar die zelden dezelfde zichtbaarheid krijgen.
De normalisering van seksistische opmerkingen en grappen zien we ook vaak genoeg terug in de media. Het veelbesproken ‘kaarsincident’ dat in essentie om seksueel geweld draaide, leeft voort als incident. Op verantwoordelijkheid vanuit de media hoef je daarbij nauwelijks te rekenen. Door dit soort gedrag te blijven herhalen en toe te laten, zeggen we impliciet: dit is normaal.
Normalisering gaat veelal gepaard met victimblaming en met keuzes in wat zichtbaar wordt gemaakt. Dat zien we ook in het veelbesproken incident rond Ruud de Wild. De aandacht verschoof van het handelen van een publiek gefinancierde radiomaker naar de reactie van documentairemaker Julie Ng. De nadruk kwam te liggen op het ‘grapje’ of het ‘slechte interview’. Wie zoekt, ziet hoe dominant het perspectief van De Wild blijft in de berichtgeving. Alleen zijn kant is zichtbaar. Niet alleen wat wordt gezegd, maar welk perspectief zichtbaar blijft, bepaalt hoe een verhaal wordt begrepen.
Op 15 april werden de nieuwste discriminatiecijfers gepubliceerd. Daaruit blijkt dat er in 2025 710 meldingen van anti-Aziatisch racisme waren. Dat is 15 procent van alle meldingen op basis van herkomst. En dat zijn alleen de meldingen. Volgens Discriminatie.nl wordt naar schatting slechts 3 procent van alle discriminatoire incidenten daadwerkelijk gemeld; de werkelijke omvang ligt dus aanzienlijk hoger. Toch wordt anti-Aziatisch racisme weggezet als ‘een grapje’. En zien we keer op keer hetzelfde patroon terug in de media.
Normalisering werkt zelden in één klap. Het gebeurt in kleine stappen. Door het uitblijven van correctie conditioneren we de menigte. Wat eerst ongemakkelijk was, wordt bespreekbaar. Wat bespreekbaar is, wordt acceptabel. En wat acceptabel is, wordt uiteindelijk normaal. Het probleem zit niet alleen in wat er gebeurt, maar in wat we laten gebeuren. ‘Doe normaal’ veronderstelt dat er een gedeelde norm is. Maar als die norm steeds opschuift als uitsluiting, stereotypering en bagatellisering normaal worden, verliest die oproep zijn betekenis.
Misschien is de vraag daarom niet wie zich niet normaal gedraagt. Misschien is de echte vraag: wat laten we zichtbaar zijn en wat laten we verdwijnen?
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant