Kan dit het begin van een nieuwe pandemie zijn? Moeten we rekening houden met een mutatie? Vanwaar al die media-aandacht? Het hantavirus aan boord van cruiseschip MV Hondius leverde veel lezersvragen op. Danny Noack deed jaren onderzoek naar hantavirussen en beantwoordt jullie meestgestelde vragen.
Volg de ontwikkelingen op cruiseschip MV Hondius in ons liveblog.
De verreweg meestgestelde lezersvraag: zou deze situatie op het cruiseschip een volgende pandemie kunnen veroorzaken?
"Na de coronapandemie kan ik me die algemene vrees wel goed voorstellen, maar dat risico is volgens mij erg laag. Dat zeggen andere experts ook. De normale besmettingsroute is alleen van knaagdier naar mens."
"Het cruiseschip is een heel unieke situatie: mensen zitten veel met elkaar in dezelfde ruimte, komen elkaar vaak tegen en raken dezelfde oppervlaktes aan. En vergeet niet: tot dusver weten we nog steeds niet zeker of daar echt mens-op-mensbesmettingen zijn."
"Eerdere onderzoeken hebben laten zien dat het andesvirus, dit type hantavirus, soms van mens op mens kan overspringen. Dat werd bijvoorbeeld in 2018-2019 in Argentinië gemeld. Maar die voorbeelden lieten ook zien dat zo'n uitbraak weer onder controle kwam na maatregelen als (zelf)isolatie, bron- en contactonderzoek en mondkapjes."
Vanaf hoeveel dagen na het oplopen van deze hantavirusinfectie kun je andere mensen besmetten? En hoelang blijf je besmettelijk?
"Dat is helaas nog niet heel duidelijk. De meeste hantavirussen die we kennen gaan immers alleen van knaagdier naar mens. Het wordt zo weinig van mens op mens overgedragen, dat daar nog bijna geen onderzoek naar is gedaan."
"Wel weten we dat de incubatietijd varieert van een paar tot maximaal veertig dagen. Dat is langer dan bijvoorbeeld de een tot veertien dagen bij corona. Door die lange en wisselende incubatietijd bij dit hantavirus zal het waarschijnlijk nog wel even duren voordat de epidemiologen alle informatie over de huidige situatie in kaart kunnen brengen."
Het andesvirus lijkt in sommige gevallen van mens op mens overdraagbaar bij 'nauw contact'. Wat wordt daar precies mee bedoeld?
"In de context van dit virus gaat het normaal gesproken om langdurige aanrakingen, intiem en seksueel contact, samen in hetzelfde bed slapen en samen voedsel delen, bijvoorbeeld. Er zijn geen wetenschappelijke studies die hebben uitgewezen welke handelingen nou precies bijdragen aan de kans op mens-op-menstransmissie."
Hoe groot is de kans dat er een gevaarlijke mutatie van dit virus ontstaat waardoor de verspreiding hetzelfde effect krijgt als het coronavirus?
"Die kans is beduidend kleiner voor het andesvirus, omdat het coronavirus (SARS-CoV-2) makkelijker via de lucht van mens op mens werd overgedragen. Zo raakten veel meer mensen tijdens de pandemie geïnfecteerd en daardoor was de kans op zo'n mutatie veel groter dan met het beperkte aantal gevallen van nu."
"Daarnaast is dit ook een heel ander virus dan corona en werkt de moleculaire biologie anders. Hantavirussen zijn in de regel stabieler, waardoor de kans op een dergelijke mutatie ook kleiner is."
Wat maakt het hantavirus zo bijzonder dat dit zo veel media-aandacht verdient? Als er sprake was van corona of een zwaar griepvirus aan boord zou er toch niet zo veel over geschreven worden?"
"Dit is een erg bijzondere situatie omdat verschillende hantavirussen op verschillende werelddelen meestal alleen van knaagdier naar mens overgedragen worden. Daarmee leidt het meestal niet tot grote uitbraken. Elk specifiek hantavirus is in de regel ook terug te koppelen aan een specifieke knaagdiersoort die het in de natuur in die regio bij zich draagt."
"Nu zien we het andesvirus, het enige hantavirus dat ooit wel mens-op-menstransmissie heeft laten zien. En dan ook nog op internationale wateren in een geïsoleerde omgeving, namelijk een cruiseschip."
"Het andesvirus is bovendien een van de ziekmakendste hantavirussen met helaas relatief vaak een dodelijke afloop bij zeer zieke patiënten. Helaas zijn er geen specifieke werkende medicijnen tegen beschikbaar."
Wat is de R-waarde van dit andesvirus, dus hoeveel andere mensen besmet een geïnfecteerd persoon gemiddeld?"
"Eerdere onderzoeken laten zien dat die waarde op ongeveer 2 ligt, wanneer er geen infectiepreventiemaatregelen genomen zijn. Dat is niet erg hoog en is opnieuw een indicatie dat dit zeer waarschijnlijk niet zal leiden tot grote, langdurige uitbraken."
"Tijdens eerdere uitbraken werden, net zoals de afgelopen dagen op het schip, de juiste beschermende maatregelen genomen. Bij die eerdere uitbraken zagen experts dat de R-waarde onder de 1 raakte en daarmee zo'n uitbraak daarna vanzelf voorbijging."
Bestaat er een inenting tegen hantavirussen?
"Op dit moment bestaan er geen specifieke vaccins die in Europa goedgekeurd zijn. Er zijn wel verschillende vaccinkandidaten, maar die zijn allemaal nog in de onderzoeksfase."
Waarom is er nog geen medicijn tegen?
"Hantavirusinfecties, en zeker die door het andesvirus, blijven op wereldwijde schaal relatief zeldzaam. Daardoor staat het helaas niet enorm hoog op de prioriteitenlijst van organisaties die de beperkte budgetten voor onderzoek verdelen."
"Bovendien kunnen hantavirussen niet in elk laboratorium bestudeerd worden. Hoewel verschillende onderzoeksgroepen wereldwijd er enorm hard aan werken, gaat door deze factoren het onderzoek helaas nog traag."
Source: Nu.nl algemeen