Het eerste jaar van paus Leo XIV zal vooral herinnerd worden om zijn hoogoplopende ruzies met president Donald Trump. Verder zet hij in grote lijnen het beleid van zijn voorganger Franciscus voort, zegt Amerikaanse biograaf Christopher White.
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Hij woont weer in het apostolisch paleis, draagt om zijn schouders soms een rode mozetta (gecombineerd met een gouden kruis en een Apple Watch) en keert terug naar het vaste, pauselijke vakantieadres in Castel Gandolfo, tradities waarmee zijn ‘sobere’ voorganger had gebroken.
Sommigen lazen een diepere betekenis in Leo’s vertrek uit het gastenverblijf Santa Marta, waar Franciscus permanent verbleef, maar de verhuizing werd vooral ingegeven door de belabberde financiële situatie van het Vaticaan. Het levert een flinke besparing op nu beveiligers niet langer nodig zijn op twee plekken, zegt zijn biograaf Christopher White.
De Amerikaan was jarenlang onderdeel van de vaticanisti, correspondenten die het Vaticaan op de voet volgen. White leerde Leo, toen nog Robert Prevost geheten, in het voorjaar van 2023 kennen toen die werd benoemd tot hoofd van het invloedrijke departement dat bisschopsbenoemingen voorbereidt.
Ze spraken elkaar sindsdien regelmatig. Tijdens het conclaaf, de besloten kerkvergadering waarin kardinalen een nieuwe paus kiezen, had White zijn landgenoot hoog op zijn ‘shortlist’ staan. Toen Prevost het balkon van de Sint-Pietersbasiliek betrad was hij dan ook niet verrast. Eén jaar later blikt hij terug op het pontificaat van Leo XIV, dat voor de ruzie met Trump ‘saai’ werd genoemd, maar precies verloopt zoals White had verwacht.
Dit past bij zijn karakter, zegt White. Hij is verbonden aan Georgetown University en is de auteur van het boek Pope Leo XIV: Inside the Conclave and the Dawn of a New Papacy, dat hij in oktober persoonlijk aan de paus overhandigde.
‘Leo is bedachtzaam en een stuk minder spontaan dan Franciscus. Hij zal er niet zomaar iets uitflappen’, meent White, die beiden van dichtbij meemaakte. ‘Als paus stond hij ineens in het middelpunt van de belangstelling, wat hij voorheen probeerde te vermijden.’
Toch lijkt Leo te wennen aan zijn rol op het wereldtoneel. Selfies, waarop zijn voorganger dol was, gaat hij uit de weg, maar op het Sint-Pietersplein schudde hij duizenden handen. Hij zegende ook baby’s en ging zelfs ‘viral’ door een baseballpet op zijn hoofd te zetten en een pizza pepperoni aan te nemen uit zijn ‘hometown’ Chicago.
Waar Franciscus vanwege zijn hoge leeftijd haast had om allerlei veranderingen door te voeren, heeft de ‘jonge’ Leo (die ‘pas’ 70 is) alle tijd, legt White uit. Het is daarom niet verwonderlijk dat hij vooralsnog vooral de lijn van zijn voorganger volgt. ‘Al begint hij ook langzaam een eigen stijl te ontwikkelen.’
Zo sprak hij zich uit tegen de inhumane behandeling van migranten in de Verenigde Staten en tegen de oorlog in Iran, tot woede van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat doet hij steeds vaker in het Engels, waardoor hij veel mensen bereikt.
Al tijdens zijn debuut maakte de paus duidelijk waar zijn prioriteiten liggen. In de toespraak van vijfhonderd woorden telde White het woord ‘vrede’ negen keer. De eerste wereldleider die hij belde was de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Leo beloofde verder dat de kerk een plek voor iedereen zou zijn. En hij maakte duidelijk bruggen te willen bouwen in plaats van voor polarisatie te zorgen. Dat de paus zich amper uitliet over splijtende kwesties als abortus of vrouwenrechten is niet verrassend.
Hij leerde volgens zijn biograaf al vroeg omgaan met ‘andere meningen’. Zijn moeder was fan van de honkballers van de Chicago Cubs, terwijl de paus de White Sox toejuichte. Een van zijn broers steunt Donald Trumps Make America Great Again-beweging.
Door die ervaringen zoekt de leider van 1,4 miljard katholieken het liefst verbinding: met andere religies tijdens reizen naar Turkije, Libanon en Algerije, door te bidden met koning Charles (het hoofd van de Anglicaanse kerk), en door te luisteren naar slachtoffers van seksueel misbruik, waarmee hij als bisschop in Peru niet altijd even goed zou zijn omgegaan. Onlangs riep Leo de kerk op meer aandacht te hebben voor hun leed.
Net als zijn voorganger is Leo groot voorstander van synodaliteit, zegt White. Dat houdt in dat veranderingen binnen de kerk niet van bovenaf worden opgelegd, maar dat iedereen inspraak krijgt. Zijn woorden ‘ik ben hier om te luisteren’ tijdens een overleg met 170 ‘zeer diverse’ kardinalen waren veelzeggend.
Over lhbti’ers is hij terughoudend. Iedereen is welkom bij de kerk. Homoseksueel zijn is niet ‘slecht’, maar het huwelijk is volgens de paus bestemd voor man en vrouw. ‘Voorlopig probeer ik (…) de polarisatie binnen de kerk niet aan te wakkeren.’
White zag Leo opbloeien tijdens de reis die hij onlangs maakte. ‘In Afrika genoot hij er zichtbaar van om even weg te zijn uit het Vaticaan. Die reizen zijn een manier om aandacht te vestigen op plekken die vaak over het hoofd worden gezien.’
Zijn eerste jubileum viert hij vrijdag in Pompeii en Napels, waar zijn liefde voor Amerikaanse pizza niet onopgemerkt bleef. Restauranthouder Pino Lucignolo zette voor de gelegenheid een ‘Napolitaanse herinterpretatie’ van de pepperonivariant uit de VS op zijn menukaart.
‘Dat kan de paus vast waarderen’, lacht White. ‘Zijn leefwereld sluit aan bij die van ons. Dit is de eerste paus die voor hij werd benoemd al gebruik maakte van sociale media.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant