NAM heeft de grote gasopslagen in Norg en Grijpskerk afgelopen winter vrijwel leeg opgeleverd, terwijl de staat juist met zorgen zit over de leveringszekerheid voor komende winters. Het gas werd doelbewust weggepompt door GasTerra, het handelsbedrijf waarin zowel de overheid als Shell en ExxonMobil aandeelhouder zijn, en dat eind dit jaar ophoudt te bestaan. De opslagen, samen goed voor 60 procent van de Nederlandse gasopslagcapaciteit, stonden eind maart op 0 procent vulling.
Uit data van Gasunie blijkt dat de velden vorig jaar niet volledig zijn leeggehaald, zodat er minder hoefde te worden bijgevuld in de zomer. Nu koos GasTerra daar wel voor, in lijn met de eigen plannen om uiterlijk 1 april 2026 de bergingen leeg over te dragen. In het jaarverslag spreekt topvrouw Annie Krist van "het leeg opleveren" als einde van de bijdrage aan de leveringszekerheid in Nederland. De mogelijkheid om het resterende gas in de opslagen te laten zitten en bijvoorbeeld aan de staat te verkopen, werd niet benut.
GasTerra wil niet inhoudelijk uitleggen waarom de voorraden helemaal zijn verkocht en zegt alleen dat alle aandeelhouders het besluit steunden om "ons portfolio te beleveren". Op vragen of al het gas nodig was voor bestaande contracten en wat de opbrengst was, kwam geen antwoord. Ook de NAM, eigenaar van de ondergrondse bergingen en in handen van Shell en ExxonMobil, geeft geen inhoudelijke reactie, terwijl de staatsnetbeheerder Gasunie juist aandrong op vollere opslagen richting de komende winter.
In een marktconsultatie voorafgaand aan het nieuwe leveringszekerheidsplan botste GasTerra al met Gasunie. Gasunie wilde toewerken naar een vulling van 82 procent – zo’n 115 terawattuur – aan het begin van het stookseizoen, waarvoor de NAM-opslagen onmisbaar zijn. GasTerra vond dat niveau te hoog, omdat een ruime vulling volgens het bedrijf minder speelruimte geeft om in te spelen op prijsverschillen tussen zomer- en wintergas. Door zachtere winters zijn die prijsverschillen kleiner geworden, waardoor het financieel minder aantrekkelijk is om in de zomer goedkope voorraden op te bouwen.
Energie-expert Martien Visser wijst erop dat commerciële partijen daardoor nauwelijks interesse hebben om de rol van GasTerra over te nemen. Volgens hem is de huidige marktprijs voor levering in mei zelfs hoger dan voor januari 2027, waardoor vullen verliesgevend kan zijn. Visser stelt dat de NAM geen prikkel heeft om de voorraden hoog te houden en liever waarde uit de opslagen haalt, terwijl de staat pas laat ingreep, ondanks de ervaring met de energiecrisis na de oorlog in Oekraïne. Hij noemt het onbegrijpelijk dat GasTerra de voorraden helemaal mocht leegmaken.
De Autoriteit Consument & Markt zag het risico van lege opslagen al in oktober en legde de NAM een dwingende gedragslijn op om ook andere partijen dan GasTerra toegang te geven tot Norg en Grijpskerk. De NAM verzette zich daartegen vanwege de kosten en technische aanpassingen, maar volgens de toezichthouder was er genoeg tijd sinds december om dit te regelen en is "met het tijdig vullen van de gasopslagen een zeer zwaarwegend economisch belang gemoeid". Om de komende winter toch voldoende buffer te hebben, schakelde het kabinet staatsbedrijf Energie Beheer Nederland in, dat miljarden aan leningen krijgt om gas in te kopen en op te slaan, terwijl de bredere machtsstrijd tussen de staat, Shell en ExxonMobil over miljarden aan gas- en aardbevingskosten op de achtergrond blijft doorsudderen.
Gas (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage