In een zee van Republikeins rood was er in Tennessee nog één blauwe stip. Nu dreigt ook die laatste Democratische afgevaardigde te verdwijnen: Tennessee ziet zijn kans schoon de kiesdistricten te hertekenen, nu het Hooggerechtshof een belangrijke wet tegen discriminatie tot dode letter heeft gemaakt.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De herindeling van de kiesdistricten heeft de grootste gevolgen voor Memphis, na Nashville de tweede stad van het zuidelijke Tennessee. Waar de grenzen van Memphis nu grotendeels overeenkomen met die van het negende kiesdistrict, wordt de stad straks verdeeld over drie kiesdistricten.
In de praktijk betekent het dat de progressieve stem zal verwateren. Memphis kent een meerderheid van zwarte inwoners, die meer geneigd zijn Democratisch te stemmen. Dat geldt ook voor inwoners van steden in het algemeen. Door die kiezers onder te brengen in ruraal-Republikeinse kiesdistricten, is de kans zo goed als nihil dat er na de verkiezingen in november nog een Democraat vanuit Tennessee naar het Huis van Afgevaardigden wordt gestuurd.
De praktijk om kiesdistricten te hertekenen voor politiek gewin heet gerrymandering. Dat is omstreden, maar niet verboden. De enige uitzondering is als het gebeurt op raciale gronden. Om dat te voorkomen, kennen de VS de Voting Rights Act uit 1965, aangenomen ten tijde van de burgerrechtenbeweging. Die gebiedt dat staten hun districten zo inrichten dat etnische minderheden hun vertegenwoordiging behouden. Zo kwam in de jaren 80 ook het negende district in Tennessee tot stand.
Maar het federale Hooggerechtshof zette vorige week de bijl in die wet, nadat Republikeinen het bestaan van zwarte districten in Louisiana hadden aangevochten. Juist het beschermen van minderheden komt neer op discriminatie, aldus het Hof, dat een meerderheid kent van conservatieve rechters. Een deel van hen is aangesteld door president Trump.
Door de uitspraak krijgen staten meer vrijheid om de kiesdistricten te hertekenen. Voorheen konden staten worden teruggefloten als hun gerrymandering een nadelig effect had op etnische minderheden, nu moet de intentie worden aangetoond; als die discriminatoir is het verboden. Op basis van partijpolitieke redenen de grenzen verleggen, mag wel.
Dat liet de Republikeinse meerderheid in Tennessee zich geen twee keer zeggen. Donderdag werd de nieuwe kieskaart goedgekeurd in het staatsparlement. ‘Deze kaart is getekend op basis van politiek, de populatie en de mogelijkheid om voor het eerst in de geschiedenis een volledig Republikeinse afvaardiging naar Washington te sturen’, aldus staatsafgevaardigde Jason Zachary.
De Democraten denken daar diametraal anders over. Justin Jones beschuldigt de Republikeinen ervan ‘doordrenkt te zijn van racisme’. Hij omschrijft voorzitter Cameron Sexton van het Huis van Afgevaardigden in Tennessee als de ‘grand wizard in chief’, verwijzend naar de titel van de leider van de Ku Klux Klan. Zijn collega Antonio Parkinson roept Memphis op zich af te scheiden van de staat: ‘Ik meen het bloedserieus.’
Tennessee is zeker niet de enige staat die de kiesdistricten hertekent in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november. De Republikeinen hebben maar een kleine meerderheid in het federale Huis van Afgevaardigden, die ze dreigen te verliezen vanwege het impopulaire beleid van Trump.
Nationaal is er daarom een heuse gerrymanderwedloop op gang gekomen sinds Texas er vorig jaar mee begon op aanwijzing van president Trump. Vervolgens kondigde ook het Democratische Californië een nieuwe kieskaart aan, om het Republikeinse voordeel in Texas teniet te doen. Daarna volgden weer nieuwe Republikeinse en Democratische staten.
Netto lijken de Republikeinen aan het langste eind te trekken. In nog niet alle staten die nieuwe kieskaarten overwegen zijn, alle procedures afgerond. Bovendien zal het er ook in een aantal hertekende districten om spannen of een Republikein of Democraat wint. Zoals de verwachting nu is, zullen de Republikeinen puur op basis van gerrymandering 2 tot 6 zetels afsnoepen van de Democraten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant