Zeker zeven passagiers van poolcruiseschip MV Hondius blijken besmet met een hantavirus. Drie van hen zijn overleden. Mens-op-mensbesmetting is nog altijd niet bevestigd, maar duidelijk is dat er na het eerste sterfgeval weken voorbijgingen voordat mensen in quarantaine gingen. Dit weten we nu.
Wat een stoere droomcruise vol ruige natuur, Arctische vergezichten en vogelspotten had moeten worden, werd drie opvarenden fataal. Het gaat om een Nederlands echtpaar van rond de zeventig jaar en een Duitser.
Toen de Nederlandse man op 11 april aan boord overleed, leek er - behalve die persoonlijke tragedie - nog weinig aan de hand. Inmiddels blijkt hij te zijn overleden aan het zogeheten andesvirus, een van de vele tientallen typen hantavirussen.
Die hantavirussen zijn doorgaans alleen van knaagdier op mens overdraagbaar, maar juist het andesvirus is de enige soort die in zeldzame gevallen ook van mens op mens overdraagbaar lijkt.
Inmiddels zijn er zeven bevestigde hantavirusbesmettingen: drie van de overleden personen en vier van anderen die aan boord zijn geweest. Zij komen uit verschillende landen en liggen in isolatie in het Radboudumc in Nijmegen, het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en een ziekenhuis in het Zwitserse Zürich. Het zijn zowel passagiers als crewleden.
De MV Hondius vertrekt op 1 april met 114 passagiers vanuit Ushuaia, het zuidelijkste puntje van Argentinië. Het Nederlandse echtpaar heeft er volgens persbureau AFP dan al een maandenlange reis door Zuid-Amerika op zitten, waarbij ze volgens anonieme bronnen vogelkijktochten hebben gemaakt en ook op een vuilnisbelt zijn geweest.
Maar officiële instanties hebben dat allemaal (nog) niet bevestigd, laat staan dat we met zekerheid kunnen zeggen of het stel zo een knaagdier is tegengekomen en daardoor besmet is geraakt.
Wanneer de Nederlandse man op 11 april om dan nog onduidelijke redenen overlijdt, is de Hondius op volle zee. Zijn lichaam blijft aan boord. Cruiseschepen hebben hier doorgaans een klein mortuarium voor. Hij blijft ook aan boord tijdens een stop op Tristan da Cunha (zie de kaart hieronder). De opvarenden doen er excursies en er stappen zes nieuwe passagiers aan boord.
Op 24 april meert het schip aan op Sint-Helena. Veertig passagiers reizen vanaf daar terug naar hun thuisland. Ook het lichaam van de overleden Nederlandse man gaat van boord. Zijn vrouw reist met hem mee.
Ze vliegt naar Johannesburg en stapt daar op een KLM-vliegtuig naar Amsterdam, maar de gezagvoerder besluit haar weer van boord te halen. Ze is te ziek om te vliegen. Een dag later overlijdt ze in Johannesburg op de spoedeisende hulp. Dat ze het zeer dodelijke (35 tot 50 procent overlijdt) andesvirus heeft, is dan nog niet bekend.
Een stewardess die nauw contact met haar heeft en daarna gezondheidsklachten krijgt, zal later negatief worden getest. Dat is niet gek, want de beginsymptomen van hanta zijn ontzettend algemeen: koorts, buikpijn en keelpijn bijvoorbeeld. Een vermoeden van hanta kan dus ook altijd heel iets anders zijn.
Op Sint-Helena stapt ook onder anderen een Zwitser van boord. Ook hij wordt ziek en gaat in Zwitserland naar zijn huisarts. Uiteindelijk belandt hij in Zürich in het ziekenhuis, zal later blijken. Hij wordt daar nog altijd behandeld.
Op 27 april wordt een Britse passagier die dan nog aan boord is, zo ernstig ziek dat hij wordt geëvacueerd. Hij belandt op de intensive care in het ziekenhuis in Johannesburg en ligt daar nog steeds.
Een overlijden en een evacuatie kort na elkaar beginnen op te vallen bij de scheepscrew en de cruisemaatschappij. Medisch adviseurs vragen het ziekenhuis uit te zoeken wat hij precies onder de leden heeft, maar er worden nog geen maatregelen genomen tegen bijvoorbeeld een eventuele infectie-uitbraak.
Op 2 mei overlijdt een Duitse passagier aan boord.
Op 4 mei wordt dankzij de eerste hantavirusbesmetting bevestigd. Dan komt het schip wel in actie. Passagiers gaan in quarantaine in hun hutten. Ook worden er andere maatregelen genomen, maar welke dat precies zijn kan Oceanwide Expeditions nog niet toelichten aan NU.nl. Het is in elk geval duidelijk dat er pas weken na het eerste overlijden maatregelen tegen een eventuele virusuitbraak zijn genomen.
Ondanks al deze besmettingen en sterfgevallen is er nog geen enkel bewijs dat het andesvirus aan boord van mens op mens is overgegaan. Het kán, al gebeurt het zelden.
Het zou in theorie ook nog kunnen dat alle besmette personen door hetzelfde knaagdier besmet zijn geraakt, aan wal of op het schip. Ook al komen passagiers en crewleden doorgaans niet vaak langdurig op dezelfde plekken aan wal, en ook al zijn er geen knaagdieren gesignaleerd op het schip.
Eigenlijk zijn alle drie de denkbare oorzaken dus hoogst uitzonderlijk.
Maar hoe uitzonderlijk een mens-op-mensbesmetting ook zou zijn, geen enkele zeehaven en geen enkel land staat te springen om MV Hondius te laten aanleggen. Het schip lag deze week geankerd bij Kaapverdië.
De opvarenden mochten daar niet van boord, met uitzondering van het drietal dat werd geëvacueerd. Twee van hen waren ziek en zijn naar het ziekenhuis gebracht. Een derde opvarende heeft geen gezondheidsklachten, maar had wel nauw contact met de overleden Duitser.
Ook Spanje zat niet bepaald te wachten op de MV Hondius, maar toch zet het cruiseschip momenteel koers naar Tenerife. Daar komt het naar verwachting zondagochtend aan. Van daaruit worden alle opvarenden naar hun thuislanden gebracht.
Op dit moment zijn er geen mensen meer aan boord met symptomen, meldde Oceanwide Expeditions donderdagmiddag. Dat kan nog veranderen, want de incubatietijd (de tijd tussen besmetting en ziek worden) varieert van enkele tot wel veertig dagen. Wat niet is, kan dus nog steeds komen. Het Nederlandse RIVM werkt nog aan een plan om de Nederlandse opvarenden vanuit Tenerife veilig naar Nederland te krijgen.
Deze hantavirusuitbraak is niet vergelijkbaar met het coronavirus, zeggen experts. Een nieuwe pandemie ligt dus niet voor de hand. Meer daarover lees je in dit artikel:
Source: Nu.nl algemeen