De Britse premier Keir Starmer peinst er niet over te vertrekken ondanks een forse nederlaag van Labour bij plaatselijke verkiezingen in Engeland. Grote winnaar is Nigel Farage’s rechts-nationalistische Reform UK.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
‘Ik ga niet weglopen en dit land in een chaos storten’, verklaarde premier Keir Starmer vrijdag tegenover de Britse pers, nadat de eerste uitslagen bekend waren geworden. Labour verloor honderden raadszetels, onder meer in noordelijke gebieden waar het van oudsher onaantastbaar is. Tevens verloor het terrein aan The Greens, al bleef de groene revolutie uit. Meer in het algemeen maken de resultaten eens te meer duidelijk dat het Britse electoraat op drift is geraakt.
De teleurstelling bij Starmer stond in schril contrast met de euforie bij Nigel Farage, wiens partij vanuit het niets verreweg de grootste is geworden. Hij pikte stemmen weg bij zowel Labour als de Conservatieven. De 62-jarige Farage, de roerganger van Brexit, sprak over ‘een historische verandering in de Britse politiek’. Half schertsend voegde hij eraan toe te hopen dat Starmer aanblijft omdat de impopulaire premier ‘een belangrijke aanwinst’ is voor zijn partij.
De uitslag is een herhaling van de gemeenteraadsverkiezingen van een jaar geleden, toen de andere helft van Engeland naar de stembus ging om een nieuw plaatselijk bestuur te kiezen. Een jaar daarvoor was Starmer door de Britse kiezer naar Downing Street gestuurd, maar zijn premierschap wordt sindsdien gekenmerkt door schandaaltjes, beleidswijzigingen en volgens critici een gebrek aan visie. Hij zei donderdag vastberaden te zijn om de beloofde verandering te bewerkstelligen.
Het beroerde resultaat bij deze stembusgang versterkt de onvrede binnen de partij en de vakbonden. Enkele Labour-afgevaardigden hebben Starmer opgeroepen zijn vertrek aan te kondigen. Achter de coulissen loopt Andy Burnham zich warm, de burgemeester van Manchester. Deze ‘koning van het noorden’ moet eerst een plek in het Lagerhuis zien te veroveren, maar deze verkiezingen hebben laten zien dat er geen veilige districten meer zijn voor Labour.
De Conservatieven verloren tientallen zetels, maar voor oppositieleider Kemi Badenoch waren er ook lichtpuntjes. In Londen wisten de Tories de belangrijke stadsdelen Wandsworth en Westminster op Labour te heroveren. Dat laatste is vooral ook symbolisch van belang omdat Starmer nu woont in een stadsdeel dat door de Conservatieven wordt bestuurd. In Badenochs’s eigen achtertuin evenwel, in het thatcheriaanse graafschap Essex, greep Reform UK de macht.
Nadat de helft van de stemmen is geteld – het tellen duurt tot zaterdagmiddag – staat Reform UK ruim op de eerste plaats, gevolgd door Labour, de Liberaal-Democraten, de Conservatieven en The Greens. Laatstgenoemde partij kreeg in het Londense stadsdeel Hackney, voorheen een Labour-bolwerk, de eerste gekozen burgemeester. Zack Polanski’s Groenen doen het vooral goed in stedelijke wijken met veel jonge kiezers of met een grote moslimgemeenschap.
In Wales verloor Labour voor het eerst de controle over het parlement in Cardiff. Dat is een harde klap omdat het prinsdom een belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van de partij. In het Welshe parlement, dat in 1999 door de regering-Blair was opgezet, zijn de nationalisten van Plaid Cymru nu de leidende partij, gevolgd door Reform UK. De partij van Farage deed het vooral goed in de oude mijnwerkersgebieden van Zuid-Wales.
Verkiezingsdeskundige John Curtice benadrukte de fragmentatie van de Britse politiek die bij deze stembusgang is blootgelegd. Het verlies van de regeringspartij heeft volgens hem vooral te maken met het leiderschap. ‘De waarheid,’ zo beweerde hij op de BBC, ‘is dat Starmer nooit zo populair is geweest als zijn partij. Electoraal gezien was hij nooit een stembuskanon.’ De grote Labour-zege van 2024 was vooral te danken aan het ineenstorten van de Conservatieven.
Hoewel Reform UK niet de 30 procent van stemmen gaat behalen, zoals de partij had gehoopt, bewees het op plekken te kunnen winnen waar een rechts geluid gewoonlijk niet sterk aanwezig is. Zo won Reform veel raadszetels in het district van oud-vicepremier Angela Rayner nabij Manchester. Rayner, die getipt wordt als opvolger van Starmer, was tijdens de campagne in opspraak gekomen omdat ze een bezoek aan een school had gebruikt om Farage aan te vallen, wat tegen de campagneregels is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant