Nigel de Jong (41), directeur Topvoetbal bij de KNVB, rekent op een uitstekend WK. De keuze voor standplaats Kansas City weerspiegelt zijn voorkeur voor iets meer soberheid. Want hij wil vooral dat de spelers de urgentie van het toernooi voelen.
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Op korte termijn is zijn doel duidelijk: wereldkampioen worden met het Nederlands elftal. Het is de doelstelling van de bond om minimaal de halve finale te bereiken, maar Nigel de Jong, directeur Topvoetbal bij de KNVB, gaat voor de wereldtitel. Dat is de oud-topsporter in hem.
Voor de langere termijn ziet De Jong wel wat onderliggende problemen: een gebrek aan intensiteit in het spel, ten opzichte van andere landen. Lege pleintjes, als gevolg van de verslaving van de jeugd aan de mobiele telefoon, waardoor kinderen niet genoeg uren maken.
Het aanbod van talent is een golfbeweging, maar het gaat ook om urgentie, om intensiteit. De Jong: ‘In de Onder 15 of Onder 17 worden onze nationale ploegen soms weggeblazen. Wij leiden onze spelers op in een veilige cultuur. Soms te lief.’ Hij voert gesprekken, ook met de clubs die de urgentie voelen, over de vraag aan welke knoppen de bond kan draaien. ‘Wij zijn geen werkgever van spelers.’
De Jong maakt plannen voor na het WK, met onder meer een sterkere basis voor futsal (zaalvoetbal), als nabootsing van het straatvoetbal, dat niet meer bestaat in de massaliteit van voorheen. Vragen over de ontwikkeling van het nationale voetbal zijn legitiem; de resultaten van de clubs in Europa waren immers matig. Waar blijven bijvoorbeeld de aanvallers van de hoogste categorie?
‘Wij krijgen bij de KNVB spelers van de clubs, en we zijn bezig met de duurzaamheid van de opleiding. Wat is ons DNA, welk profiel willen we creëren? Willen we een linksbenige rechtsbuiten en een rechtsbenige linksbuiten? Is dat altijd onze stijl geweest? Waar groeien we naartoe?’
Soms zou De Jong het veld willen betreden om als vanouds met zijn felheid het verkeer te regelen op het middenveld. Anderzijds is hij al een echte bestuurder. Hij ontwijkt vragen over politiek, en over Donald Trump, de president van het land waar Oranje zijn groepsduels op het WK gaat spelen.
‘Voor ons is veiligheid belangrijk. Het is verder wat het is. In Brazilië was het niet anders qua discussies, in Zuid-Afrika ook niet. Er is altijd iets, maar the show must go on. De politiek wordt altijd meegenomen in de sport, maar vanuit mijn optiek moeten voetballers voetballen. En als we de wereldtitel winnen, geef ik iedereen een hand.’
Voetballers spreken zich niet meer zo uit, ondanks de invloed die ze kunnen hebben. ‘Zij zijn ook hun eigen bv. Ze zijn een marketingtool. In welk hokje wil je worden gestopt? Ben je links of rechts, rood of blauw? Ik focus op wat voor mij belangrijk is.’ En dat is het voetbal. Bij de KNVB houdt algemeen directeur Marianne van Leeuwen zich met voetbaloverstijgende zaken bezig.
De Jong is bij de bond een technische man; faciliterend, adviserend soms. Hij beheerst de taal van het management, al blijft hij sportman. Hij is tevreden met de structuur van de KNVB, met het personeel. ‘Ik ben happy, maar ik ben nooit tevreden als de nationale elftallen geen prijzen winnen. We zijn vaak net niet geweest, maar we kunnen groeien naar net wél.’
Een titel is het doel. Dat is nog nooit gelukt bij de senioren; en of het dit keer lukt, is nog maar de vraag. Kijk naar het potentieel van de mannenploeg, die met name in aanvallend opzicht niet bovenmatig bedeeld is. Of kijk naar de status van de huidige ploeg, die in de tweede periode onder Ronald Koeman nooit won van een topland.
De Jong heeft in ruim drie jaar zijn stempel gedrukt. Andries Jonker is weg als bondscoach bij de vrouwenploeg, hoe moeilijk dat vertrek in communicatief opzicht ook verliep. Arjan Veurink is diens vervanger, en met een verjongde ploeg maken de vrouwen kans op directe WK-kwalificatie.
Koeman was al voor zijn tijd aangesteld, maar over hem is De Jong vol vertrouwen, al zijn de twee het soms oneens. ‘Het mag botsen. Dat hoort bij topsport.’ Pas na het WK zal de bond gaan praten over de positie van de bondscoach, wiens contract afloopt. Wie weet blijft hij. Er was ook geen open vacature.
‘Ik ben heel tevreden over Ronald, zeker in samenwerking met zijn staf, en in de communicatie met de spelers. Er was voor mij genoeg reden om te wachten tot na het WK.’
Van het gevaar van een slecht WK wil hij niets horen. Natuurlijk schetst hij scenario’s – ‘Het zou onprofessioneel zijn als ik dat niet deed.’ Peter Bosz zei onlangs op tv dat hij lang had gewacht met bijtekenen bij PSV, want misschien deed de mogelijkheid zich voor om het ambt van bondscoach te bekleden. Maar hij kreeg geen telefoontje uit Zeist en verlengde zijn contract bij PSV.
‘Wat Peter bij PSV heeft neergezet is exceptioneel, maar die vraag speelde voor mij helemaal niet. Ik ben all-in met Ronald.’
De halve finale bij het EK van 2024, die Oranje bereikte zonder bijzonder voetbal, was qua resultaat voldoende. Ook hierbij gold: er werd niet gewonnen van een topland. Na de groepsfase boekte de ploeg zeges op Roemenië en Turkije, waarna Engeland beter was.
‘De halve finale is nu opnieuw de doelstelling. Maar mijn ambitie is dus om wereldkampioen te worden. En als je de halve finales wilt bereiken, moet je van grote landen winnen. Je moet in de fase komen dat je onverslaanbaar wordt.’
Garanties bestaan niet. ‘Had ik maar de blueprint met piketpalen om te slagen. Die zijn er niet. Die waren er ook niet in 2014’ – De Jong was toen international. ‘Iedereen schreef ons af, en het was vloeken in de kerk toen bondscoach Van Gaal 3-5-2 ging spelen.’
Geeft hij Koeman de tip om op hetv WK in de VS in het warme, drukkende weer lekker 3-5-2 of 5-3-2 te spelen, afwachtend, op de counter? ‘Het is aan Ronald om de speelstijl te kiezen. Maar fitheid is het allerbelangrijkst, dat geeft hij zelf ook aan. Daarbij kun je een verschil maken tussen algehele fitheid en wedstrijdfitheid; jongens die net terug zijn van een blessure kunnen fitter zijn dan iemand die tachtig wedstrijden heeft gespeeld.’
Het gaat om de voorbereiding. ‘Ook dat is aan Ronald, aan de staf, aan de spelers zelf, met hun gevoel voor verantwoordelijkheid. Zij trekken de kar.’ De Jong denkt op zijn beurt aan de faciliteiten. Hij is persoonlijk voor iets meer soberheid: ‘Ga je vijf sterren of vier sterren?’ Nee, de spelers hoeven heus niet in een stapelbed, ‘maar hoe trigger je elkaar om het beste naar boven te halen op het moment suprême?’
De Jong, opgegroeid in de Amsterdamse wijk Geuzenveld, houdt van een vorm van soberheid. Houd de basis in gedachten en voer maar discussie, zonder te polderen. Als standplaats tijdens het WK koos de KNVB voor Kansas City, in plaats van bijvoorbeeld Miami. Kansas ligt dicht bij de speellocaties, maar is tevens een gewone stad.
De luxe van het leven van topvoetballers is volgens hem groter dan in zijn tijd, hoewel dat nog helemaal niet zo lang geleden is. Het is zaak dat spelers de urgentie van het toernooi echt voelen. ‘In Miami hoef je maar je hotel uit te kijken, en je ziet al zes activiteiten.’ Anderzijds zitten in de huidige selectie geen nachtbrakers. Het is een serieuze groep.
Een diverse groep ook. Maar juist die uiterlijke verscheidenheid ontbreekt in de staf. Ronald Koeman, zijn broer Erwin, Wim Jonk: het zijn soortgelijke types.
‘Maar met de toevoeging van Ruud (van Nistelrooij, red.) is er weer een andere invalshoek bij gekomen. En Patrick Lodewijks is ook weer een ander karakter. De dynamiek is goed. De discussie over zwart-wit, over diversiteit, hoeft niet altijd gebaseerd te zijn op kleur. Door kleur zal er een andere dynamiek ontstaan, maar diversiteit zit ook in een andere manier van werken, een andere persoonlijkheid.
‘We kijken naar kwaliteit. Wie of wat kan 5 of 10 procent toevoegen aan de huidige staf? Ik ben altijd voor diversiteit, maar bij keuzes kijk ik nooit of iemand zwart of wit is. Het belangrijkst is dat wij als bond onze bijdrage leveren aan een cultuurverandering. En ik ben ervan overtuigd dat je in een diverse organisatie betere resultaten behaalt.’
1984 geboren op 30 november in Amsterdam, als zoon van oud-prof Jerry de Jong en Marja Woldberg.
1993 jeugdopleiding Ajax.
2002 debuut in eerste elftal Ajax. Kampioen in 2004.
2006-2020 Hamburger SV, Manchester City (winst FA Cup in 2011, kampioen in 2012), AC Milan, LA Galaxy, Galatasaray, Mainz 05, Al-Ahli en Al-Shahania (beide Qatar).
Sinds januari 2023 directeur Topvoetbal bij de KNVB.
Nigel de Jong speelde 81 interlands; hij werd met Nederland 2de op het WK van 2010 in Zuid-Afrika en 3de op het WK van 2014 in Brazilië. Hij is getrouwd met jeugdliefde Winonah; het stel heeft twee kinderen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant