Dag 1: De centraal schriftelijke eindexamens in het voortgezet onderwijs zijn op stoom. De Volkskrant doet twee weken dagelijks verslag.
‘Makkelijk was het niet, wel leuk!’ zegt Ronald van Raak (56), voormalig Tweede Kamerlid voor de SP en tegenwoordig hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, over het havo-eindexamen filosofie van dit jaar. Hoofdthema van het examen: klimaatverandering. Daarbij gaat het niet om simpele tegenstellingen tussen klimaatalarmisten en ontkenners, constateert de oud-politicus. ‘De centrale vraag is hier eigenlijk: wat voor dieren zijn wij als mens?’
Van Raak, die in de jaren tachtig op de havo zat, had destijds geen filosofie op school. ‘Daarom ben ik wel een beetje jaloers op de huidige havisten.’ Hij waardeert dat het examen aandacht besteedt aan hedendaagse denkers en onderzoekers, naast klassieke filosofen als Aristoteles en Immanuel Kant.
De opdracht waarbij passages moeten worden ontleed uit Het boek van hoop van bioloog en antropoloog Jane Goodall, springt er voor hem uit. Haar ideeën over menselijke intelligentie en morele verantwoordelijkheid passen volgens Van Raak goed bij het thema van het examen. ‘Het klimaat is een actueel onderwerp, maar door Goodall aan te halen wordt het geen doemverhaal. Eerder een zoektocht naar hoop en verantwoordelijkheid.’
‘Wat ik zo sterk vond aan dit examen, was dat het verder ging dan alleen theoretische vragen over bijvoorbeeld individualiteit en moraliteit. De leerlingen werden ook echt uitgedaagd om zelf te filosoferen en mini-essays te schrijven’, vindt het oud-Kamerlid.
In de filosofie gaat het niet om een perfect antwoord, maar om de kwaliteit van de argumentatie, aldus Van Raak. ‘Het examen had misschien iets korter gemogen, dan hadden de leerlingen meer de tijd om na te denken.’
Volgens de zorgethiek van Josephine Donovan en Carol Adams gaan sommige ethische benaderingen ten onrechte uit van moreel individualisme. Geef weer wat moreel individualisme inhoudt. (filosofie, havo)
Volg je een opleiding aan mbo, hbo of universiteit? Sluit dan gratis een digitaal abonnement af op de Volkskrant via volkskrant.nl/studenten
Source: Volkskrant