De tegenstanders laten luidruchtig van zich horen, maar er zijn in Loosdrecht en IJsselstein ook inwoners die geen probleem hebben met de komst van asielzoekers. Integendeel, ze willen hun een warm welkom bieden.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Aan het hek van het gemeentehuis van Loosdrecht hangt woensdagmiddag een spandoek. ‘Iedereen is van de wereld’, staat erop. Aan weerszijden zijn rode hartjes aangebracht. Inwoners van het dorp heten met deze boodschap de asielzoekers welkom die volgende week hun intrek nemen in het deels leegstaande pand.
‘Het is afschuwelijk wat we hier de afgelopen weken hebben gezien’, zegt Josje Erkelens (71). Ze doelt op de demonstraties tegen het azc, waarbij het gemeentehuis werd vernield en met zwaar vuurwerk is gegooid. ‘Wij willen een ander geluid laten horen.’
In een Facebookgroep voor inwoners van Loosdrecht liet Erkelens ook van zich horen. ‘Ik schreef dat Loosdrecht geen mooi dorp is als we vluchtelingen niet welkom heten.’ Ze schrok enorm van de negatieve reacties: ‘Ze noemden me een hoer. Iemand beweerde dat ik wilde dat die asielzoekers over me heen zouden gaan.’
Sindsdien kijkt ze niet meer op Facebook. Wel schreef ze samen met haar man Hans Doeve (70), die naast haar staat, een ingezonden brief in de lokale krant Nieuwsster. Ze tonen begrip voor de zorgen, veroordelen het geweld en roepen iedereen op fatsoenlijk met elkaar om te gaan. ‘Als mensen angst voelen voor asielzoekers kunnen we daarover in gesprek’, zegt Doeve. ‘Maar we moeten ons als gemeente ook aan de Spreidingswet houden.’
De onrust in Loosdrecht is een gevolg van falend opvangbeleid. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) krijgt geld van de rijksoverheid per ‘beslapen bed’. In 2016 en 2017 nam het aantal vluchtelingen dat naar Nederland kwam af, daardoor moest het COA locaties sluiten. Toen de vraag weer toenam, bleek het lastig gemeenten ertoe te bewegen plekken beschikbaar te stellen.
Dus werd in februari 2024 de Spreidingswet aangenomen, bedoeld om vluchtelingen eerlijk over het land te verdelen over locaties die voor lange tijd beschikbaar zijn. Op die manier hoeven asielzoekers niet voortdurend te verhuizen en kunnen ze makkelijker aan het werk of naar school.
Maar het kabinet-Schoof, dat enkele maanden later aantrad, wilde van de wet af. Met een regering die zich verzette tegen de ‘dwangwet’, was het voor gemeentebesturen lastig om draagvlak te creëren. Daardoor is het COA steeds vaker aangewezen op noodopvang. Het huurt hotels of cruiseschepen, of zet bedden in evenementenhallen.
Eind maart stuurde het nieuwe kabinet een brandbrief aan de Nederlandse gemeenten. Als er niks gebeurt, is er aan het eind van de zomer een tekort van bijna achtduizend opvangplekken, schreef asielminister Bart van den Brink (CDA). Sinds die oproep zijn duizend ‘spoednoodopvangplekken’ toegezegd. In steden als Breda (500) en Goes (220) gebeurde dat zonder protest.
Loosdrecht stelde 110 bedden ter beschikking voor een half jaar in het vanwege de fusie met Hilversum deels leegstaande gemeentehuis. Na de protesten werd dat teruggebracht naar 70 (de Spreidingswet verplicht Loosdrecht tot 145 structurele plekken). De tegenstanders zeggen ook die 70 niet te willen. Ze maken zich zorgen over de veiligheid van vrouwen, mede omdat in het gemeentehuis vooral mannen komen te wonen.
Er zijn geen cijfers die aantonen dat vluchtelingen een groter gevaar vormen voor vrouwen dan andere mannen. Maar jonge mannen zijn oververtegenwoordigd in criminaliteitscijfers, zowel onder asielzoekers als in het algemeen.
Dat het COA er toch voor kiest om een grote groep mannen bij elkaar te plaatsen, komt deels omdat er meer mannen aan de gevaarlijke reis naar Europa beginnen en deels door het gebrek aan structurele opvang. Hoewel het lang niet altijd lukt, probeert het COA kinderen en kwetsbare vluchtelingen op reguliere locaties te plaatsen. Op geïmproviseerde noodlocaties, met soms erbarmelijke omstandigheden en weinig privacy, worden relatief vaak mannen gehuisvest.
Steffi de Pous (42) werkt sinds tien jaar met vluchtelingen, zowel op het Griekse Lesbos als in azc’s in Nederland. Ze heeft deze week bij inwoners van Loosdrecht aangebeld. ‘Ik heb ze gevraagd naar hun angst en zorgen. Als ik merkte dat ze verkeerde aannames hadden, heb ik feitelijke informatie gedeeld’, vertelt ze. ‘We moeten live in gesprek, sociale media drijven ons uit elkaar.’
Ook op andere plekken laten voorstanders zich horen. In IJsselstein is Laurien Brauner een petitie gestart waarin ze de IJsselsteiners oproept de vluchtelingen ‘een warm welkom te geven’. De gemeente was de afgelopen weken toneel van felle protesten, nadat bekend was geworden dat er noodopvang komt op een voetbalveld. Brauner woont er om de hoek en hoopt met haar petitie de ‘stille meerderheid’ een stem te geven. ‘Er zijn al twaalfhonderd handtekeningen. Ik heb veel positieve reacties gehad.’
In Loosdrecht verzamelt zich woensdagmiddag tegenover het gemeentehuis een groepje tegenstanders. Nog geen half uur nadat de welkomstteksten zijn opgehangen, steekt een aantal mannen briesend van woede de straat over. ‘Optiefen met je kankerspandoek’, schreeuwt een van hen een wat oudere vrouw in het gezicht. Geschrokken druipen de voorstanders af.
Jochies van een jaar of tien, zwaaiend met een extreemrechtse Defend-vlag, vertrappen de kartonnen welkomstborden. De tegenstanders van het azc houden later die avond een ‘rouwstoet’ voor de democratie.
‘Ze denken dat de democratie ter ziele is, omdat ze hun zin niet krijgen’, zegt Francis Hoogerwerf (49) terwijl ze naar haar fiets loopt. ‘Maar het is juist inherent aan een democratie dat je niet altijd je zin krijgt.’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant