Forensische instellingen in Nederland zien een stijgend aantal jongens en jongvolwassenen met grensoverschrijdend gedrag dat mede wordt veroorzaakt door de invloed van de manosphere. Bij de Waag, de grootste instelling voor ambulante forensische geestelijke gezondheidszorg van Nederland, is driekwart van de jaarlijks 800 behandelde jongens met grensoverschrijdend gedrag in aanraking gekomen met de online beweging.
Wat is de manosphere?
De manosphere is een verzamelnaam voor vrouwonvriendelijke websites, blogs en sociale media-accounts waarop machogedrag, antifeminisme en seksistische opvattingen worden gepromoot. Gebruikers geven vrouwen en feministen de schuld van maatschappelijke problemen, en wrok of zelfs haat en geweld tegen vrouwen worden actief aangemoedigd. Het bekendste gezicht van de beweging is de Amerikaans-Britse influencer Andrew Tate, maar er zijn talloze andere figuren actief op platforms als Telegram, Reddit, YouTube en TikTok.
Veertig procent geldt als risicofactor
Larissa Hoogsteder, directeur behandelzaken bij de Waag en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, maakt een duidelijk onderscheid. "Zo'n 40 procent van deze groep is zo beïnvloed door de manosphere dat het gezien kan worden als een risicofactor. Dit betekent dat ze mede door deze beïnvloeding grensoverschrijdend gedrag vertonen of de dreiging daartoe groot is."
De mate van beïnvloeding varieert sterk: soms biedt de manosphere houvast rond thema's als geld verdienen, maar steeds vaker draait het om vrouwonvriendelijke opvattingen en het aanmoedigen van machogedrag. De Waag ziet een grote toename van seksuele afpersing (sextortion), maar ook van gewelds- en vermogensdelicten.
Twee kwetsbare groepen
Hoogsteder onderscheidt twee groepen jongens die vatbaar zijn voor de manosphere. De eerste bestaat uit jongens met meerdere risicofactoren: moeite met emotieregulatie, ontwikkelingsproblemen en traumatische ervaringen. De tweede groep — kleiner maar groeiend — bestaat uit sociaal geïsoleerde jongens, vaak met kenmerken binnen het autismespectrum. "Over deze groep maken we ons de meeste zorgen", zegt Hoogsteder. "Het is moeilijk om hun denkbeelden te doorbreken."
Klinisch psycholoog Minerva Ishak van Transfore, gespecialiseerd in extremisme en radicalisering, deelt de zorg. Volgens haar is de omvang van het probleem nog lang niet volledig in beeld: "We zien nu nog maar het topje van de ijsberg."
Manosphere als echokamer
Psychiater Rosalind van der Lem van forensische instelling Fivoor wijst op de mechanismen achter de beïnvloeding. "Het internet werkt als echokamer: opvattingen worden versterkt en niet genuanceerd." Ze constateert bovendien dat de online wereld steeds meer doorwerkt in de fysieke realiteit. "Wat online plaatsvindt, schuift ook naar de buitenwereld. Dat is zeer zorgwekkend."
Behandelaars leren bij
De geestelijke gezondheidszorg loopt nog achter op dit gebied. Behandelaars volgen influencers om de online wereld beter te begrijpen, en zorginstellingen werken aan screeningslijsten waarmee gerichter gevraagd kan worden naar radicale gedachten. Ook wordt onderzocht hoe de opgedane kennis buiten de behandelkamer kan worden ingezet, bijvoorbeeld op scholen.
Een complicerende factor is dat de invloed van de manosphere soms leidt tot wantrouwen jegens vrouwelijke hulpverleners, wat het leggen van een vertrouwensband bemoeilijkt. Tegelijkertijd blijkt nieuwsgierigheid effectief: als er eenmaal een vertrouwensband is, willen jongeren wel vertellen over hun online ervaringen.
Manosphere (@Gemini-AI-impressie)
Source: Fok frontpage