De Malinese junta wordt sinds twee weken aangevallen door rebellen. Wat betekent dat voor het Russische Afrika Korps, de belangrijkste bondgenoot van het militaire regime? Afrika Korps-kenner Lou Osborn: ‘Ze wisselen moeiteloos van bondgenoot.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
De boodschap was duidelijk. Mali werd twee weken geleden totaal overdonderd door de gecoördineerde aanval van de islamistische rebellengroep Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) en de separatistische beweging Azawad Bevrijdingsfront (FLA). Het Malinese leger en het Russische huurlingenleger Afrika Korps hadden jammerlijk gefaald om de aanval af te slaan. Maar de eerste foto die de junta naar buiten bracht, was van Mali’s militaire leider Assimi Goïta met de Russische ambassadeur. Wij laten elkaar niet los, straalde het uit.
Lou Osborn verbaast zich niet over die ogenschijnlijk stevige alliantie tussen Mali en Rusland. De Française volgt het Russische huurlingenleger, dat nu het Afrika Korps wordt genoemd, al sinds het nog de Wagner Group heette, met haar eigen onderzoekscollectief All Eyes on Wagner.
Toen het leger in 2021 een staatsgreep pleegde in Mali, en direct alle VN-troepen en Franse soldaten het land uitzette, versterkte het de rangen met de mannen van de Wagner Group. Sindsdien biedt Rusland meerdere diensten aan de Malinese junta aan, zegt Osborn. ‘De Russische inlichtingendienst controleert alle Malinese netwerken en politieke organisaties. Zelfs de Russische en Malinese media zijn op elkaar afgestemd.’
Het Afrika Korps moest zich de afgelopen dagen terugtrekken uit de steden Kidal, Tessalit en Aguelhok. Was dat een grote tegenslag voor dit stevige bondgenootschap?
‘Dat JNIM en de FLA zo’n grootschalige en goed gecoördineerde actie konden uitvoeren, is inderdaad een strategische blunder van het Afrika Korps, waarmee het militaire regime in grote problemen is gebracht. De steden die zijn veroverd, liggen alle drie in Noord-Mali. Dat is een symbolisch gebied voor de Russen, omdat het de enige regio is waar ze ooit terrein wisten te veroveren voor de junta. Dat ze zich juist hier moeten terugtrekken, is pijnlijk.
‘Tegelijkertijd is Ruslands enige opdracht in Mali om het militaire regime aan de macht te houden. En als je door die lens kijkt, is het Afrika Korps juist in zijn missie geslaagd. Ze hebben het internationale vliegveld verdedigd. De hoofdstad Bamako is niet gevallen. We weten niet wat er nog gaat gebeuren, maar vooralsnog heeft het korps zijn taken volbracht.’
JNIM heeft vorige weken alle wegen richting Bamako geblokkeerd. Denkt u dat de rebellen de hoofdstad willen innemen om zelf aan de macht te komen?
‘JNIM is uit op het verwijderen van deze militaire machthebbers en het invoeren van islamitische wetgeving. Daar is de groep heel open over. Bamako is daarin, als centrum van de macht, essentieel.
‘Het probleem is dat JNIM en FLA niet sterk en professioneel genoeg zijn om een scenario zoals in Syrië te herhalen, waarbij ze uiteindelijk zelf het land gaan besturen. We zien vooral militaire actie. Het is afwachten of het zich ook politiek gaat materialiseren.
‘Wel hebben de rebellen dankzij deze aanvallen hun plek aan de tafel opgeëist. Alle spelers die tot een politieke oplossing willen komen om het geweld in Mali te stoppen, weten dat ze niet meer om hen heen kunnen.’
Voor de militaire leiding staat het er niet goed voor. Is het voorstelbaar dat de Russen overlopen naar de rebellen?
‘De verdediging van Bamako is daarvoor de ultieme test. We moeten niet vergeten dat Rusland een zeer flexibele actor is. Toen het regime van de Syrische dictator Bashar al-Assad (een trouwe bondgenoot van Rusland, red.) viel, dacht ook iedereen dat Ruslands rol in Syrië was uitgespeeld. Maar een paar weken geleden bleek dat Rusland met de nieuwe Syrische militaire leiding onderhandelt over het behoud van een aantal militaire bases.
‘Ook in Soedan zijn de Russen zeer flexibel in hun partnerschappen. Ze bewegen al tien jaar mee met iedere machtswissel en onderhandelen continu met alle strijdende partijen. Zodra de wind in een andere richting waait en ze doorkrijgen dat een andere partij de bovenhand krijgt, wisselen ze moeiteloos van bondgenoot.
‘In Mali zullen de Russen eerst afwachten wat er gebeurt. Maar het zou mij niets verbazen als ze al gesprekken voeren met JNIM. Het contact is er in ieder geval. Twee weken voordat de aanval plaatsvond, sloten JNIM en het Korps nog een deal over de vrijlating van twee Russische gijzelaars.’
Meer Afrikaanse machthebbers hebben het Afrika Korps ingehuurd. Hoe wordt in landen als Burkina Faso, Niger en de Centraal Afrikaanse Republiek naar Mali gekeken?
‘Uiteraard met belangstelling. Machthebbers zullen niet zo geïnteresseerd zijn in de Russische militaire prestaties. Omdat ieder land zijn eigen veiligheidsdynamiek heeft, laat zich dat moeilijk vergelijken. Ze zullen vooral willen weten of Rusland zijn bondgenoot in de steek laat of niet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant