Tot de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen op 3 november praat NU.nl je wekelijks bij over de laatste ontwikkelingen. Deze week: hoe de midterms meestal slecht uitpakken voor de regeringspartij en een gesprek over gesjoemel.
In deze update krijg je een overzicht van het grote nieuws. Ook behandelen we minder in het oog springende ontwikkelingen en zijpaden. We delen interessante bronnen en beknopte analyses om je meer context te bieden.
De president staat niet op een stembiljet, maar tussentijdse verkiezingen worden wel gezien als een soort referendum over zijn regering. De uitslag heeft gevolgen voor de tweede helft van zijn termijn. Het Huis van Afgevaardigden gaat bijvoorbeeld over de portemonnee en de Senaat moet de aanstelling van kabinetsleden en rechters goedkeuren.
Na de Tweede Wereldoorlog waren Bill Clinton en George W. Bush de enige presidenten die hun partij halverwege hun termijn (bescheiden) zetelwinst in het Huis zagen behalen. In de Senaat kwam dat iets vaker voor, maar was verlies ook gebruikelijker.
Bij de midterms van 2018, tijdens de eerste termijn van president Trump, verloren de Republikeinen 40 zetels in het Huis van Afgevaardigden. Onder president Obama in 2010, moesten de Democraten er maar liefst 63 afstaan, het grootste verlies voor een regeringspartij sinds 1938. ("Een flink pak slaag", zei Obama.) Het verlies van 9 zetels onder president Joe Biden in 2022 werd door de Democraten bijna gevierd als overwinning.
Volgens het verkiezingsmodel van The Economist hebben de Democraten momenteel 98 procent kans op de meerderheid in het Huis. In de Senaat bedraagt die 47 procent. Dat is hoog als je in aanmerking neemt dat de meeste van de 35 zetels die daar dit jaar worden vergeven stevig in Republikeinse handen zijn. Het model van Race to the WH geeft de Democraten 79 procent kans op de meerderheid in het Huis.
Peilingen en modellen zitten er regelmatig naast. Er kan bovendien een hoop veranderen in de zes maanden tot de stembusgang. Maar op basis van historische trends en de impopulariteit van de regering lijken de Republikeinen af te stevenen op een nederlaag in november.
President Trump sorteert daar al een tijd op voor. "Het is een of ander diep psychologisch ding: als je het presidentschap wint, win je de midterms niet", zei hij in januari tegen Reuters.
Eerder deze week schreef ik het artikel hieronder.
Te laat voor mijn deadline had ik nog een gesprek met Richard L. Hasen, hoogleraar rechten en politicologie aan de University of California - Los Angeles (UCLA). Hij is een van de prominentste deskundigen op het gebied van Amerikaanse verkiezingswetgeving.
Ik sprak pas een verkiezingsjurist die een rotsvast vertrouwen heeft in de weerbaarheid van het Amerikaanse kiesstelsel. Deel jij dat?
"Voor het grootste deel. Over het algemeen worden Amerikaanse verkiezingen tamelijk goed gerund en is inmenging heel lastig. Maar er zijn wel reële bedreigingen.
Voor mij is de belangrijkste vraag: hoe close wordt het? Komt de race om controle van het Huis neer op een paar duizend stemmen, dan is sjoemelen veel makkelijker dan als een van de partijen een monsterzege behaalt, zoals onlangs in Hongarije.”
Waar maak jij je zorgen over als dat eerste scenario zich voordoet?
"Ik maak me niet zo druk over zoiets als de inzet van ICE bij stembureaus. Gesjoemel aan de achterkant is veel waarschijnlijker: bij tellingen, hertelling en certificatie. Bijvoorbeeld dat verkiezingsambtenaren onder druk worden gezet om de regels te veranderen of pogingen om gouverneurs of rechtbanken te overtuigen dat te doen.
"De meeste officials zouden zich daartegen verzetten. Niet alleen omdat het illegaal en immoreel zou zijn, maar ook omdat ze zich zouden blootstellen aan strafrechtelijke vervolging als er weer een Democraat in het Witte Huis zit."
Verzet zoals in Georgia in 2020, toen functionaris Brad Raffensperger even wereldberoemd werd nadat hij Trumps verzoek om "stemmen te vinden" weigerde. Is de situatie nu beter of slechter?
“Het is een gemengd beeld. Veel van die heldhaftige ambtenaren zijn vertrokken en soms zijn ze opgevolgd door ‘verkiezingsontkenners’. Aan de andere kant let iedereen nu heel goed op. Ik was in 2020 een van de weinige mensen die waarschuwden voor dat soort pogingen. We werden toen niet erg serieus genomen."
Zijn er andere risico's waar je een oogje op houdt?
“Het is al een keer gebeurd dat een rechtbank een wijziging van de verkiezingsregels met terugwerkende kracht toestond, waardoor een verliezer de winnaar werd. Dat ging om de race voor een zetel in het hooggerechtshof van de staat North Carolina in 2024. Een federale rechtbank maakte dat uiteindelijk ongedaan.
In november zou ergens een rechter kunnen opstaan die hetzelfde probeert. Als die zou bevelen om stembiljetten in beslag te nemen, wordt de controleketen doorbroken. Biljetten die worden onttrokken aan het toezicht van verkiezingsambtenaren zijn automatisch ongeldig."
Er bestaat angst dat het kiezersvertrouwen in het systeem nu van twee kanten wordt aangetast. Door de claims van de president dat verkiezingen oneerlijk zijn én door de waarschuwingen voor zijn pogingen tot inmenging. Vind jij die terecht?
“Ja, Trump is erin geslaagd manieren te vinden om iedereen ervan te overtuigen dat verkiezingen niet kunnen worden vertrouwd. In peilingen zien we dan ook heel veel wantrouwen terug. Dat komt allemaal uit één bron: de leugens van Donald Trump.”
Hoe kan het vertrouwen van de kiezer worden hersteld?
“De ervaring leert dat sommige claims kunnen worden afgezwakt met betrouwbare informatievoorziening door verkiezingsambtenaren, transparantie en een snelle levering van de uitslagen. Er blijven altijd mensen die je nooit zult overtuigen.”
Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij vragen over de Amerikaanse midterms, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl.
Source: Nu.nl algemeen