Het Amerikaanse medium en tevens hedgefund Hunterbrook verdient geld op de beurs door nieuwsverhalen te publiceren die de beurskoers van bedrijven schaden. Een slimme innovatie of onethisch?
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Ze noemen zich journalisten, maar de kern van hun bedrijf is een journalistieke doodzonde: belangenverstrengeling. Ze speculeren op de beurs op koersdalingen veroorzaakt door slecht nieuws. De truc: dat slechte nieuws brengen ze zelf.
Het is een nieuw verdienmodel dat afgelopen jaar heel lucratief is gebleken. De opgetrokken wenkbrauwen nemen ze voor lief.
Hunterbrook heten ze. Ze bestaan al twee jaar, maar deze week maakte Nederland kennis met dit Amerikaanse medium c.q. hedgefonds c.q. advocatenbureau, dat zijn geld verdient door die drie petten net niet gelijktijdig op te zetten, of althans, niet op hetzelfde hoofd.
Afgelopen maandag publiceerde Hunterbrook Media een uitgebreid artikel over de Czechoslovak Group (CSG), een Tsjechisch defensiebedrijf dat in januari naar de Amsterdamse beurs ging. Het was de grootste beursgang van een Europees defensiebedrijf aller tijden. De directeur, Michal Strnad (33), die een groot deel van de aandelen heeft behouden, werd in één klap een van de rijkste Europeanen, met een vermogen van 37 miljard euro.
Maar CSG zou rondom de beursgang de zaken veel te mooi hebben voorgespiegeld. Althans, dat schrijven drie analisten van Hunterbrook in een verhaal onder de kop ‘CSG: waarom de grootste militaire beursgang in de Europese geschiedenis aan het ontbranden is’. Het Tsjechische conglomeraat, dat houwitsers en pantservoertuigen maakt maar een groot deel van zijn omzet dankt aan munitie, zou veel minder granaten kunnen fabriceren dan het zegt. Ook zou een raamwerkovereenkomst ter waarde van 58 miljard euro een lege huls zijn, en hangt een zweem van corruptie rond het bedrijf.
Het artikel omvat bijna 14 duizend woorden, waarvan de eerste zeventienhonderd een puntsgewijze samenvatting vormen. Elke bron van informatie wordt precies benoemd, en er is veel ruimte voor wederhoor. In alles lijkt het op een weliswaar zeer uitgesponnen, maar toch normale onderzoeksjournalistieke productie.
Behalve dat eerste blokje aan het begin.
‘Gebaseerd op de verslaggeving van Hunterbrook Media, is Hunterbrook Capital ten tijde van de publicatie short gegaan op $CSG.AS en long op een mandje van vergelijkbare aandelen. Posities kunnen elk moment veranderen.’
Oftewel: de beleggerstak van Hunterbrook speculeert dankzij de nieuwstak van Hunterbrook op een koersdaling van CSG en op een koersstijging van concurrenten. Oftewel: wij verdienen geld aan de aandelenschommelingen die ons nieuws hopelijk teweeg gaat brengen.
In Amsterdam daalde de koers van het aandeel CSG na publicatie van het Hunterbrook-verhaal met 20 procent. De handel werd tijdelijk stilgelegd. Aan het einde van de dag stond het aandeel op een min van 13 procent.
Hunterbrook werd in 2023 opgericht door twee twintigers uit New York, die elkaar kenden van de Harvard University, waar ze samen voor de studentenkrant hadden gewerkt. Sam Koppelman, zoon van twee scenarioschrijvers, was na zijn studie toespraken gaan schrijven voor Democratische politici en hielp als ghostwriter bij het maken van bestsellers. Nathaniel Horwitz, zoon van twee Pulitzer-winnende journalisten, was biotech-investeerder geworden. Samen hadden ze al een stichting opgericht die vrouwen informeert waar ze abortus kunnen krijgen in een Amerika dat dat steeds moeilijker maakt.
Nu begonnen ze met onderzoeksjournalistiek: ze dachten dat daar goed geld mee te verdienen was. ‘We geloven dat exceptionele journalistiek niet alleen een onmisbaar onderdeel is van de vrije maatschappij, maar ook enorme economische waarde heeft’, leggen ze op hun website uit. ‘Alleen wordt die waarde normaal gesproken verzilverd door iedereen behalve de journalisten en degenen die het publiceren.’
Zij zouden het anders gaan doen. Geen abonnementen, geen advertenties, geen paywalls. Nee: het geld zou komen van het effect dat het nieuws teweeg moest brengen. Eerste manier: artikelen zouden vooraf worden toegestuurd naar een door hen geleid hedgefonds, dat dan op basis van die informatie op koersschommelingen kon speculeren. Tweede manier: ze zouden rechtszaken gaan voeren voor slachtoffers van de misstanden die ze zouden onthullen, en een deel van de schadevergoeding in hun zak steken.
Ze haalden tien miljoen dollar startkapitaal op bij investeerders, onder wie de voormalige hoofdredacteur van The Wall Street Journal en de stichting van de weduwe van Steve Jobs, tevens grootaandeelhouder van tijdschrift The Atlantic. Daarmee trokken ze een team aan van gerenommeerde journalisten zoals Bethany McLean, die twee decennia geleden het boekhoudschandaal rondom het Amerikaanse energiebedrijf Enron onthulde. Daarnaast haalden ze inlichtingenanalisten binnen, die goed zijn met zoeken naar publieke informatie die vaak nog niet door het grote publiek is gezien, zogeheten open source intelligence (Osint). Beleggers zagen er brood in en fourneerden 100 miljoen dollar aan het hedgefonds, dat met dat geld zou gaan speculeren. En toen schreven de journalisten hun eerste verhaal.
Dat verhaal, over de Amerikaanse hypotheekverstrekker UWM, liet meteen hun werkwijze zien. Ze onderzochten oneerlijke verkooppraktijken, speculeerden op een koersdaling van UWM en op een koersstijging van een concurrent, en ze spanden met een gelieerde advocatenfirma een rechtszaak aan namens de gedupeerden.
UWM was woedend. ‘Een hedgefonds dat journalisten gebruikt om van een koersdaling te profiteren is niet alleen onethisch, het zou ook heel goed frauduleus kunnen zijn’, was de reactie.
Maar de koers daalde, de rechtszaak kwam er, en zo begon een nieuwe vorm van journalistiek.
Helemaal nieuw is het verdienmodel niet. Zogeheten shortsellers werken al langer samen met bureaus als Hindenburg Research en Muddy Waters, die met diepgravende financiële analyses het dunne laagje chroom van bedrijven schrapen – waarna de onderzoekers betaald worden met een percentage van de speculatieopbrengst. Berucht zijn de Duitse betalingsverwerker Wirecard en de Amerikaanse autobouwer Nikola, die ten onder ging na goed gedocumenteerde beschuldigingen van shortsellers.
Het grote verschil is dat Hunterbrook, genoemd naar de beroemde journalist Hunter S. Thompson en de moeder van oprichter Horwitz, zich in de eerste plaats een journalistiek medium noemt. De auteurs schrijven ook verhalen die niet tot speculatie of rechtszaken leiden. ‘Als een stuk leidt tot het opstappen of de vervolging van een frauderende directeur, is dat ook geslaagd’, zegt een ingewijde bij Hunterbrook. ‘Het gaat om impact.’
Daarbij richten ze zich extra op regio’s en sectoren waarvoor niet zo veel aandacht is. Wat Slowaakse onderzoeksjournalisten schrijven over een Tsjechisch defensiebedrijf belandt minder snel op de burelen van westerse beleggers dan wat The Wall Street Journal publiceert. Hunterbrook zet een schijnwerper op informatie die zich in de schaduw van het publieke domein bevindt.
De Hunterbrook-journalisten hebben wel een handicap: ze mogen niet gebruikmaken van insiders bij de bedrijven die ze onderzoeken. Wanneer ze dat wel zouden doen, wordt hun speculatie een soort handel met voorkennis, en dus illegaal. Daarom wordt elk verhaal voorgelegd aan een specialist (die voorheen bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC werkte). Die moet groen licht geven voordat de bevindingen worden doorgestuurd naar de beleggingstak.
De grote ethische vraag is of er desalniettemin toch niet sprake is van belangenverstrengeling – financieel journalisten mogen bij ‘gewone’ kwaliteitsmedia niet beleggen in individuele bedrijven. Die vraag is volgens de mensen bij Hunterbrook gerechtvaardigd, maar niet aan de orde. ‘We zullen nooit onze bevindingen opblazen om een groter effect op de koers te bereiken’, zegt een medewerker. ‘We hebben serieuze factcheckers die alles controleren. De waarheid is de kern waar ons bedrijf om draait. Als we onze geloofwaardigheid verliezen, verliezen we ons verdienmodel.’
Dat zal in theorie wel zo wezen, zegt Eric Smit, als oprichter van Follow the Money ook een innovator van de onderzoeksjournalistiek. ‘Maar in de praktijk gaat dat natuurlijk een keer mis. Elke journalist komt weleens in de verleiding dingen op te kloppen. Hier hebben ze een perverse prikkel om dat te doen: hun eigen beloning.’ Volgens de Financial Times wordt het salaris van de Hunterbrook-journalisten deels bepaald door de prestaties van het hedgefonds.
Ooit, zo rond 2011, bedacht Smit met zijn team op een dronken avond ook een bedrijf dat journalistieke onthullingen zou omzetten in aandelenwinsten. ‘Headline Capital, zou dat gaan heten. We bedachten het als grap. We zijn in een tijd beland dat grappen realiteit zijn geworden.’
Het probleem, zegt hij, is dat er door de prikkels geen tegenkrachten zijn op zo’n redactie, die een stuk kunnen tegenhouden. ‘Dat is vragen om ongelukken. Ze zeggen: we hebben uitstekende factcheckers. Maar in het deze week gepubliceerde stuk over CSG werd Follow the Money een not for profit-organisatie genoemd. Dat klopt niet. Zo grondig werken die factcheckers dus niet.’
Veel shortsellers hadden het de afgelopen twee jaar lastig, omdat de koersen in het algemeen flink omhoog gingen. Sommige, zoals Hindenburg Research, zijn helemaal gestopt. Maar Hunterbrook haalde over de eerste negen maanden van vorig jaar een rendement van 23 procent, wat niet onaanzienlijk is (al speculeren ze dus ook op koersstijgingen).
Hoeveel Hunterbrook aan de koersval van CSG heeft verdiend, wil het niet zeggen. Na de daling eerder deze week is het aandeel CSG voor de helft teruggeveerd. Persbureau Bloomberg inventariseerde of analisten bij financiële instellingen na het onderzoek van Hunterbrook hun beleggingsadvies hebben aangepast. Twee wel, elf anderen niet.
Die lauwe reactie verbaast de mensen bij Hunterbrook niet. De financiële belangen van Wall Street zijn groot, denkt een ingewijde, met zeven banken die CSG hebben begeleid bij de beursgang. Volgens hem is het laatste woord over het bedrijf nog niet gezegd. Na het artikel zou Hunterbrook veel nieuwe informatie hebben gekregen. Een volgend verhaal is in de maak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant