is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Stadsvogels blijken eerder op de vlucht te slaan voor vrouwen dan voor mannen. En geen wetenschapper weet waarom.
Daar dwarrelde mail op de digitale deurmat: ‘Via de Dwaalgasten-community begreep ik dat jullie werken aan een artikel over de groeiende populariteit van vogelen, met name onder gen Z’, was de aanhef. Voor de boomers: ‘gen Z’ is de generatie tussen de millennials (1981-1996) en de Generatie Alfa (2010-nu).
Om een of andere reden hangt in de lucht boven het medialandschap de indruk dat vogels kijken vooral populair is onder twintigers en dertigers. Misschien wel omdat het waar is, maar wie weleens in de natuur komt, hoeft maar om zich heen te kijken of de vogelaars vliegen je om de oren, oud én jong. Ter illustratie: concurrent NRC lanceerde vorige maand voor zijn abonnees een masterclass ‘Vogelen voor beginners’. Duizenden leerlingen dienden zich aan; sneller en meer dan voor de verleidelijke e-mailcursussen ‘Wijn drinken voor beginners’ en ‘Stoppen met scrollen’.
Het is mogelijk een overblijfsel van de coronatijd, toen de natuur een veilig toevluchtsoord was. Misschien zagen sommigen daar een vogel. Wat ook hielp: de technologie. Verrekijkers werden beter, apps helpen met identificeren (leve Merlin Bird ID of BirdNET, de Shazams voor vogelgeluiden) en het delen van meer en minder bijzondere waarnemingen.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Tot de nieuwste speeltjes hoort de app Fladder, waarover bovengenoemde mail ging. ‘Met Fladder is vogels spotten een actief spel dat je samen speelt!’, luidt de reclame. En: ‘Deel je observaties en verdien punten. Hoe zeldzamer, hoe meer punten.’ Helemaal van nu: vogels kijken is leuk, maar je moet er wel wat te spelen bij hebben.
Niets op tegen. Wie leert bewonderen, leert mogelijk ook behouden en beschermen. Maar hoe blij zijn de vogels zelf met die aandacht? Ze reageren zeer verdeeld, bleek vorige maand uit opmerkelijk onderzoek: stadsvogels zijn banger voor vrouwen dan voor mannen. En de wetenschappers hebben geen flauw idee waarom.
In het tijdschrift People & Nature beschreven zij hoe ze in vijf Europese steden (in Spanje, Frankrijk, Duitsland, Tsjechië en Polen) de vluchtrespons van 37 algemene vogelsoorten vastlegden wanneer die werden benaderd door twee vogelaars: een man en een vrouw. Steeds was het beeld hetzelfde: bij het zien van een vrouw vlogen vogels niet alleen eerder, maar gemiddeld ook een meter verder weg dan bij het zien van mannen.
De geleerden staan weer eens voor een raadsel. Die hadden juist verwacht dat vogels mannen bedreigender zouden vinden, vanwege vele eeuwen jagen (van oudsher een mannending). Droegen de vrouwelijke waarnemers misschien felgekleurde kleding of langer haar? Nee, de waarnemers waren uiterlijk juist zo veel mogelijk op elkaar afgestemd in lengte, kleding en haardracht. Zelfs verschillen in omvang en loopstijl (tot heupbewegingen aan toe) waren in lijn gebracht. Mogelijk dat vogels daar doorheen kijken, schrijven de onderzoekers; wat ze nog wonderlijker wezens maakt dan ze al zijn.
Was het dan geur? Kool- en pimpelmezen blijken roofvogels van afstand te kunnen ruiken. Dan moet een vleugje Chanel No. 5 een eitje zijn. Maar nee: de waarnemers uit het onderzoek bleven op afstand en ‘onthielden zich zoveel mogelijk van het verstrekken van geslachtsspecifieke chemische informatie’. Ze roken dus net zo lekker ongedoucht als hun mannelijke evenknie.
Meer onderzoek is weer eens nodig, concludeerden de onderzoekers. Tot die tijd zijn vogels gore seksisten. Misschien dat de jongste generatie daarmee kan afrekenen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant