De tijdens de winterstop aangetrokken Ajax-doelman Maarten Paes treft zondag zijn oude liefde FC Utrecht. De 27-jarige keeper vertelt over zijn ervaringen in Amerika en zijn debuut voor Indonesië. "Mijn oma had wel twaalf bijna-doodervaringen."
Als kind van twee culturen vertolkt Paes het motto van zijn tweede vaderland Indonesië dat zichtbaar is op het shirt van de nationale voetbalploeg. Bhinneka Tunggal Ika, oftewel eenheid in verscheidenheid.
"Of je nu christen bent, moslim of boeddhist; je wordt gelijk behandeld. In dat opzicht is Indonesië een voorbeeld voor de rest van de wereld. Al moet er in dat land nog veel gebeuren om het enorme verschil tussen rijk en arm te verkleinen."
Paes is geboren in Nijmegen en zegt te praten als Nederlander. Maar formeel is hij Indonesiër sinds hij in 2024 zijn debuut maakte voor de nationale ploeg van het land van zijn oma. Hij werd geen onderdeel van de 'paspoortkwestie' rond Nederlandse voetballers die voor Suriname en Indonesië uitkwamen en daardoor als 'buitenlander' een werkvergunning nodig hadden.
Voor zijn transfer naar Ajax in februari speelde de 27-jarige Paes in Amerika bij FC Dallas. Ajax wist dat Paes met zijn overstap naar Indonesië afstand had gedaan van zijn Nederlandse nationaliteit en vroeg bijtijds een werkvergunning voor hem aan.
"Ik speelde in Amerika op een persoonsgebonden Green Card die niet aan een nationaliteit is verbonden", vertelt Paes, op trainingscomplex De Toekomst in gesprek met NU.nl. "Dat probleem speelde pas bij mijn terugkeer naar Nederland. Ik ben blij dat de Nederlandse jongens die voor Suriname en Indonesië spelen weer op het voetbalveld staan."
Al in Amerika leerde Paes zich aan te passen aan een andere cultuur. Voor informatie over Dallas als decor voor het eerste WK-duel met Japan hoeft bondscoach Ronald Koeman maar één bron te raadplegen.
Paes speelde sinds 2022 3,5 jaar bij FC Dallas in de Major League Soccer, waarin hij tegenover wereldsterren als Lionel Messi stond. "Dallas is een echte sportstad", zegt hij. "Dallas Mavericks, Dallas Cowboys, Texas Rangers, FC Dallas en Dallas Stars: het zijn mooie teams met een grote fanbase."
"Oranje gaat in een geweldig stadion spelen in een stad die bezeten is van sport. Het AT&T Stadium is een soort gladiatorenarena, waar de staanplaatsen worden veranderd in zitplaatsen. Het oogt als een spaceship."
Paes maakte in november 2024 ook de Amerikaanse presidentsverkiezingen mee. "Ik heb vrienden bij de Democraten en de Republikeinen en volgde de debatten intensief." En lachend: "Als je naar Amerika gaat, zeggen mensen altijd dat je niet over politiek of religie moet praten. Nederlanders houden er juist van om die twee onderwerpen te bespreken."
"De kracht van voetbal is dat je met meerdere culturen in aanraking komt. Het is juist mooi om de dialoog aan te gaan zonder elkaar te veroordelen. En niet alleen vanuit een Nederlandse bubbel naar Amerika te kijken."
Als doelman van FC Dallas debuteerde de bij NEC en FC Utrecht opgeleide Paes in 2024 voor het Indonesische voetbalteam. Het was tevens een eerbetoon aan zijn dat jaar overleden oma. "Toen ik werd gevraagd om voor Indonesië te spelen, zat oma in de laatste fase van haar leven. Ik ben dankbaar voor haar nalatenschap. Ik had een bijzondere band met haar. Zij leerde mij het land kennen. We kookten vaak Indonesisch samen."
Als geschiedenisdocent nam zijn oma hem mee naar een duister verleden. "In Indië was zwijgen een belangrijk begrip. Maar oma nam me in vertrouwen over dingen die ze aan niemand anders had verteld. Volgens mij heeft oma wel twaalf bijna-dood ervaringen gehad. Ze heeft als kind in Nederlands-Indië de Tweede Wereldoorlog overleefd. Ze was pas vijf jaar toen haar moeder omkwam in een jappenkamp."
"Mannen en vrouwen zaten gescheiden, oma zat in een vrouwenkamp en groeide daardoor op zonder ouders. Op de begrafenis van mijn opa ontmoette ze voor het eerst de vrouw die voor haar zorgde in het kamp. Dat was voor haar een heel bijzonder moment."
Op de Indrapoera, het schip dat postkoloniale migranten en repatrianten uit het voormalige Nederlands-Indië en Indonesië terugbracht naar Nederland, kwam ze aan in Rotterdam. Paes: "Daar stond ze, in een dun kleedje terwijl ze voor het eerst van haar leven sneeuw zag. Ze kwam in een totaal andere wereld. Daarna heeft ze beide culturen trachten te verbroederen."
Oma leerde haar kleinzoon de Pancasila, de filosofische grondslagen onder de staatsideologie van Indonesië. In het hospice in Nijmegen deed Paes zijn oma een belofte. "Na het overlijden van mijn opa ging het steeds slechter met haar. Ze was al aan het dementeren en kwam er tijdens heldere momenten steeds opnieuw achter dat haar echtgenoot er niet meer was. "
"Maar als we het over mijn aanstaande debuut voor Indonesië hadden, kreeg ze een glimlach op haar gezicht. Die glimlach sterkte mij in mijn gedachte om voor Indonesië uit te komen, ook voor oma."
Een half jaar nadat zijn oma overleed, stopte Paes bij zijn debuut voor Indonesië tegen Saoedi-Arabië een penalty. "Al tijdens het volkslied dacht ik aan oma."
Hij groeide als keeper van Indonesië uit tot een volksheld met 4,7 miljoen volgers op Instagram. Hoewel de ploeg zich onder leiding van bondscoach Patrick Kluivert niet wist te plaatsen voor het WK blijft Paes zijn tweede vaderland trouw. "Het is voor mij een langetermijnproject. De enorme waardering van de fans en de inwoners inspireert me om iets terug te doen voor Indonesië."
In zijn gedachten reist oma altijd met hem mee. Zo voetbalde Paes onlangs in een Indonesische sloppenwijk met jongeren. "Hoe mooi en verbindend die dag ook was, de realiteit was dat de meeste jongens op slippers voetbalden en sommigen niet verder konden omdat ze sneeën in hun voeten hadden. Laten we snel de faciliteiten verbeteren in Indonesië om de toppers van de toekomst op te leiden."
Source: Nu.nl sport