In Ter Heijde, bij Den Haag, stond de Reddingbootdag in het teken van gestrande dieren. Daarvan zijn er ineens een heleboel. Probeer ze niet zelf de zee in te trekken, was de boodschap, maar schakel deskundige hulp in.
is verslaggever van de Volkskrant.
Het is druk bij het boothuis van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) bij de strandopgang van Ter Heijde, ten zuiden van Den Haag. Iedereen is deze zaterdag welkom, tijdens de jaarlijkse Reddingbootdag. Buurtbewoners en donateurs genieten van de zon, eten een broodje haring en krijgen informatie over het redden van mensen én dieren.
Binnen leggen medewerkers van hulporganisatie SOS Dolfijn uit dat je een gestrande bruinvis of dolfijn niet de zee in moet tillen of trekken. ‘Dieren stranden met een reden’, zegt woordvoerder Lisette van der Ham (47). ‘Ze zijn ziek, zwak of mankeren iets. En op het land lopen ze spierschade op, door de zwaartekracht. Schakel dus snel deskundige hulp in, van ons of de KNRM.’
Dat is de afgelopen vierenhalve maand zo vaak gebeurd dat ze spreekt van een ‘bijzonder druk jaar’. Acht soorten walvisachtigen zijn al langs onze kust gezwommen, of zelfs aangespoeld. Inclusief een beloega en een potvis, die hier niet thuishoren.
In februari belandde een dode bruinvis op het strand van Ter Heijde, waarna de KNRM de omgeving afzette en het dier afvoerde, zodat wetenschappers onderzoek konden doen naar de doodsoorzaak. Twee maanden later spoelde een dode potvis van 16 meter aan bij het Zeeuwse Renesse, die weer afdreef. Met een reddingsboot werd het 45 duizend kilo zware dier terug naar het strand gesleept.
SOS Dolfijn vindt het opvallend dat er opeens veel dieren in de problemen komen aan onze kust, ook als ze hier normaal niet voorkomen. ‘Het lijkt toeval’, zegt Van der Ham. ‘Er wordt weleens gesuggereerd dat het iets te maken heeft met geluidsoverlast van de scheepvaart op de Noordzee, die relatief druk is, en de aanleg van steeds meer windmolenparken. Dat kan meespelen, maar is niet de hele verklaring.’
Haar organisatie kreeg recentelijk meerdere telefoontjes uit Duitsland, dat in de ban was van ‘Timmy’, een bultrug die weken vastlag voor de Duitse kust. Particulieren zamelden 1,5 miljoen euro in en regelden dat de walvis met een schip naar open water werd gebracht, waar hij werd losgelaten.
Mariene biologen tekenden zonder succes bezwaar aan: ze dachten dat het dier na zijn lange verblijf op zandbanken te verzwakt was om te overleven. Volgens experts is de kans groot dat ‘Timmy’ inmiddels is overleden.
In Nederland is het volgens Van der Ham onmogelijk dat particulieren zoiets op touw zetten. Nadat er in 2013 vergeefse pogingen waren ondernomen om een bij Texel aangespoelde bultrug te redden, is de ‘Leidraad stranding levende grote walvisachtigen’ opgesteld, beter bekend als het Walvisprotocol.
‘Daarin staat dat instanties met de juiste kennis over zulke dieren samen advies geven aan het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Iedereen wil graag dieren redden, natuurlijk, maar bij ons staat dierenwelzijn voorop. Daarom staan alle betrokkenen volledig achter de leidraad, die weloverwogen besluiten mogelijk maakt.’
Is dat een keurige manier om te zeggen dat SOS Dolfijn het niet eens is met wat er is gebeurd met ‘Timmy’? ‘Nee, deze bultrug bevond zich op Duits grondgebied. Wat ze ermee wilden doen, was echt aan hen. Daar gaan wij niet over.’
Veel bezoekers van de Reddingbootdag zijn donateur van de KNRM, een onafhankelijke organisatie die al ruim 201 jaar bestaat en wordt gefinancierd met giften. Mede dankzij 1.600 vrijwilligers, die dag en nacht een pieper dragen, is de organisatie in staat om binnen tien minuten de zee op te gaan om kosteloos mensen en dieren te redden.
‘Dat lukt helaas niet altijd’, zegt Mariëtte van der Linden (61), woordvoerder van de KNRM in Ter Heijde. In 2020 kwamen in Scheveningen vijf (body)surfers om het leven in een metershoge schuimlaag, ontstaan door een uitzonderlijke combinatie van algenresten en harde, noordoostelijke wind. ‘Onze medewerkers waren snel ter plaatse, om te zoeken naar overlevenden in dat levensgevaarlijke schuim. Die zoektocht en de vreselijke afloop hebben grote indruk op hen gemaakt.’
Om donateurs te bedanken, is de 11 meter lange reddingsboot van de KNRM in Ter Heijde de hele dag beschikbaar voor tochtjes op zee. Op het strand staan een stuk of vijftig mensen te wachten op een oranje reddingsvest; per keer mogen er twaalf mee.
Wie rond het middaguur aan de beurt is, wordt getrakteerd op extra spektakel. Twee bemanningsleden springen van de reddingsboot in een geelrood ‘overlevingspak’, waarin ze warm, droog en boven water blijven. Onder toeziend oog van de passagiers vliegt een blauwe helikopter langs, waaruit ‘rescue sticks’ naar de drenkelingen worden geworpen. Zodra de sticks het water raken, lost een zouttablet op en blazen ze zichzelf op tot een gele boei, waaraan de mannen zich vastklampen. Even later worden ze ‘gered’.
Vervolgens geeft de schipper gas en probeert hij in de buurt te komen van de maximale snelheid van zijn boot: 35 knopen (65 kilometer per uur). Terwijl de golven uiteen spatten, staat een blonde man met blozende wangen zichtbaar te genieten op de boeg, met zijn 11-jarige zoontje.
Als ze om half een van de boot zijn geklommen, glunderen ze. ‘Dit was leuk!’, roept Freek van der Hout (46) uit het nabijgelegen ’s Gravenzande. ‘Ik heb van jongs af aan gevaren. Als mijn zoon wat ouder is, ga ik dat weer doen. Zelf heb ik gelukkig nooit hulp nodig gehad, maar ik weet hoe gevaarlijk de zee kan zijn. Het is geweldig dat deze vrijwilligers klaarstaan voor mensen zoals ik.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant