Met springkussens en lachende kinderen op AI-affiches presenteren anti-azc-groepen zich steeds nadrukkelijker als ‘bezorgde burgers’. De asielprotesten laten zien hoe Defend probeert extremistisch gedachtegoed salonfähig te maken.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Een AI-gegenereerd affiche verschijnt op 7 mei in de Facebook-groep ‘Loosdrecht zegt NEE tegen een AZC’. Het is de aankondiging van ‘De Veilig Buiten Mars’, donderdag in Loosdrecht. Op het plaatje zijn vijf lachende kinderen te zien, wandelend in een Hollands landschap. Drie van hen – de jongetjes – houden een vlag van Defend Loosdrecht omhoog. ‘Jong geleerd is oud gedaan’, staat eronder. Volgens de organisatie wordt het ‘voor de kids een heus feestje’. Er zijn springkussens en het kind in het mooiste verkleedkostuum wint een prijs.
Na de ‘vrouwenmarsen’, enkele weken geleden nog een nieuw fenomeen, zijn er nu dus ook ‘kindermarsen’ tegen azc’s. In Apeldoorn vond zaterdagmiddag een ‘vrouwen- en kindermars’ plaats, met Kamerlid Mona Keijzer als een van de aanwezigen. Er waren ook leden van de extreemrechtse organisatie Voorpost in Apeldoorn, met Prinsenvlaggen en een groot spandoek met ‘Remigratie’ erop. De protesten liepen ’s avonds uit de hand. Er werd vuurwerk gegooid en de ME greep in.
De inzet van vrouwen en kinderen, wier veiligheid op het spel zou staan, is een van de strategieën van groepen achter de asielprotesten om het eigen imago op te vijzelen. En om de aandacht af te leiden van de vernielingen, intimidaties en het extremisme rond de demonstraties. Maar de kinderen op het affiche maken ook iets duidelijk over de normalisering van extreemrechts gedachtegoed en hoe die versnelt. ‘Gewone’ demonstranten zien het niet meer als taboe om zij aan zij met rondreizende rechtsextremisten te protesteren.
Ook afgelopen week liep het in diverse plaatsen uit de hand. Er werd vuurwerk gegooid naar de politie, een snelweg werd bezet, de burgemeester van Loosdrecht werd tijdens een gesprek op straat uitgescholden en bedreigd en tegendemonstranten werden geïntimideerd. Ook liepen bekende neonazi’s mee in de protesten. Vanuit Apeldoorn postte een neonazi-account met de naam ‘Holland 14’ een filmpje op Instagram waarin iemand – onherkenbaar gemaakt met een afbeelding van een SS-totenkopf over zijn gezicht – tijdens een demonstratie de Hitlergroet maakt.
Keet Meines, een vrouwelijke woordvoerder van Defend, mocht in haar eerste televisieoptreden, vrijdag bij Nieuws van de Dag, vertellen dat Defend uit ‘bezorgde burgers’ bestaat en niet extreemrechts is. Het is een typisch voorbeeld van wat wetenschappers de frontstage-backstage strategie noemen: naar buiten toe presenteert Defend zich als redelijk, het extremisme blijft grotendeels achter de schermen.
Zo doken van Meines foto’s op waarop ze op een feestje poseert met bekende neonazi’s. Zij reageerde niet op vragen over de foto. Defend-kopstuk Peter van Vliet (ook te zien op de foto) is regelmatig gefotografeerd terwijl hij de Hitlergroet maakt en draagt truien met SS-logo. In de Defend Netherlands-chatgroep werden vele honderden berichten gedeeld met rechtsextremistische inhoud, bleek uit onderzoek van tv-programma Pointer en stichting Justice for Prosperity.
In het in april gepubliceerde jaarverslag van de AIVD noemt de dienst het ‘normaliseren’ van hun geluid een van de belangrijkste strategieën van rechtsextremisten. ‘Daarbij presenteren ze hun gedachtegoed veelal in een mildere vorm om zo acceptabeler over te komen, terwijl ze achter de schermen het rechts-extremistische doel van een ‘blanke etnostaat’ nastreven.’
Hoezeer Defend bezig is met beeldvorming, bleek ook uit het feit dat de beweging zich afgelopen week ineens afmeldde voor een maanden geleden aangekondigde demonstratie bij het aanmeldcentrum in Ter Apel, die zaterdag plaatsvond. ‘Het is gewoon een onwijs riskante bedoeling waar gewoon onwijs veel negatieve lading op wordt gedrukt’, schreef Meines in een Whatsapp-groep. Hoewel Defend officieel wegbleef, was onder andere Defend-kopstuk Peter van Vliet wel degelijk in Ter Apel, blijkt uit Facebookfoto’s. Het gebied was afgezet en een confrontatie met de veel talrijkere tegendemonstranten werd onmogelijk gemaakt. Drie mensen werden gearresteerd.
Dat Defend zich liever aansluit bij lokale bijeenkomsten van ‘bezorgde burgers’, heeft ook een andere reden: het lijkt erop dat intimidatie loont. In Loosdrecht worden geen 110 asielzoekers meer opgevangen, maar 70, al was dat volgens waarnemend burgemeester Mark Verheijen een gevolg van gesprekken met omwonenden. In Den Bosch, waar de snelweg werd geblokkeerd, is een besluit over een azc uitgesteld om ruimte te maken voor ‘extra informatiemomenten’. In 2025 berichtte Nieuwsuur dat in 21 gemeenten waar protesten waren tegen azc’s, de plannen werden vertraagd of aangepast.
Door uiterst rechtse Tweede Kamerfracties worden demonstranten ondertussen aangemoedigd. Eerst was het Lidewij de Vos (FvD) die tegen de Loosdrechtse demonstranten zei dat ze vol moesten houden, deze week sloten Mona Keijzer (Groep Keijzer) en Gidi Markuszower (Groep Markuszower) zich aan bij een ‘rouwstoet voor de democratie’. Markuszower zei daar tijdens een toespraak dat waarnemend burgemeester Verheijen ‘er niet had mogen zijn’, sprak over ‘zogenaamde’ asielzoekers en noemde de Loosdrechtse demonstranten ‘helden’.
De BBB opende indirect de aanval op het lokale bestuur door een pleidooi voor een gekozen burgemeester. ‘Wat er nu gebeurt in Loosdrecht, laat precies zien waarom dit nodig is.’ Geert Wilders bezocht geen protest, maar meldde zich op X nadat RTL Nieuws publiceerde dat uit representatief onderzoek onder 20.000 Nederlanders blijkt dat een grote meerderheid voorstander is van de opvang van vluchtelingen en van de Spreidingswet. De PVV-leider noemde dat zonder feitelijke basis ‘flauwekul’ van het ‘linkse’ RTL Nieuws.
Nadat donderdag een aanslag werd gepleegd op het D66-partijkantoor, werd hier en daar, en niet alleen door talloze anonieme online-accounts, begrip getoond. Een man vond het geen probleem om voor de camera’s van de NOS te zeggen dat de vuurwerkbom door de D66-brievenbus weliswaar ‘jammer’ was, maar dat Jetten ook ‘moest gaan luisteren naar het volk’. De Telegraaf promoveerde een lezersbrief tot online artikel, met de kop: ‘Aanslag D66-hoofdkantoor niet goed te praten, maar niet verwonderlijk.’
Het motief van de 37-jarige verdachte, zonder vaste woon- of verblijfplaats, is nog onbekend. Premier Rob Jetten noemde de aanslag vrijdag ‘een kansloze actie’. Hij is er zeker van: ‘Nederland is niet een land waar je met geweld je zin kan krijgen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant