is journalist.
Een optelsom van tekortkomingen – dat is momenteel het beeld van Europa. Het is militair en technologisch te afhankelijk van Amerika. Het heeft te weinig eigen satellieten, vliegtuigen en raketten. Het ontbreekt aan politiek leiderschap, eenheid, daadkracht en slagvaardigheid. Als het gaat om de dingen die nodig zijn om mee te tellen in een wereld geregeerd door naakte macht, staat het in de min. Heb het over Europa en we krijgen louter catalogi van minpunten voorgeschoteld.
Veel daarvan is waar. In hard power is Europa achterop geraakt. Het had als tegenwicht zijn soft power, oftewel zijn democratische waarden en voorbeeldfunctie. Maar dat pluspunt is aan erosie onderhevig. De ontvankelijkheid voor Europees moralisme is afgenomen. De Europeanen hebben te veel op hun kerfstok om helemaal geloofwaardig te worden geacht.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dus alle sombere bespiegelingen over het Europees onvermogen zijn niet overdreven. Toch betrap ik mezelf erop dat ik er met een zekere meewarigheid op reageer. Wat zich bij me wreekt, is het vermoeide gevoel dat het probleem al zo lang bestaat en onderkend wordt zonder dat er iets verandert. Er wordt nu opgeroepen tot meer urgentie bij het aanpakken van de tekortkomingen. Dat haal je de koekoek, denk ik dan, met Trump aan de ene en Poetin aan de andere kant. Is het echter niet de zoveelste loze kreet?
Want een van de dingen waaraan Europa geen tekort heeft, is kretologie. Ik heb het jarenlang voorbij zien komen, al die plechtige voornemens uit Brussel. We moeten een geopolitieke factor worden, we moeten leren de taal van de macht te spreken, we moeten militair meer op eigen benen staan, we moeten dit, we moeten dat. Maar de Messias wil maar niet neerdalen.
De meeste analyses signaleren een gebrek aan eenheid en slagkracht en menen dat dit moet worden opgelost met… eenheid en slagkracht. Hoe het probleem zijn eigen oplossing moet worden, blijft in het midden. Men heeft het over een onsje meer macht voor het ene gremium en een onsje minder macht voor het andere. Het is een vlucht in institutioneel gemillimeter en nog meer zuivere vergadertijd.
Het doet vergeten dat Europa een continent is van vlees en bloed. Een schouwtoneel van genieën, veroveraars, hervormers, massamoordenaars, denkers, helden, hemelbestormers. Een bonte verzameling ook van organisch gegroeide nationale identiteiten, culturen en geschiedenissen. Europa in de gedaante van de EU is vergeleken daarmee zo bloedelóóós, om het met zo’n janmulderiaanse uithaal te zeggen.
Om los te komen uit het bureaucratisch keurslijf is meer persoonlijk leiderschap geboden. Dat is niet eenvoudig. Populisme, versplintering en de moeilijkheid werkbare meerderheden te vormen, vreten de regeerbaarheid van landen aan. Macron heeft kekke bakkebaardjes, maar die kunnen niet verhullen dat hij geen kleren aan heeft als president van een politiek vastgelopen, onhervormbaar Frankrijk. De Duitse kanselier Friedrich Merz leidt een stroperige coalitie van tegenpolen en slaagt er nog niet in om zijn voorkomen van uitgedroogde sperzieboon een leidersuitstraling te geven.
Het moet wel. Instituties zijn belangrijk, maar uiteindelijk komt het aan op leiders van vlees en bloed. In de naoorlogse geschiedenis drukten twee voorgangers van Merz hun stempel op een paar sleutelmomenten. Helmut Schmidt en Helmut Kohl waren feilbare politici, met al hun zwakheden. De eerste rookte een pakje sigaretten per dag (en werd 96), de ander propte zich graag vol met gepekelde en gekookte varkenspoot (Eisbein). Begin jaren tachtig trotseerden zij wel Moskou door een cruciale rol te spelen bij de plaatsing van nieuwe Navo-raketten ter herstel van het nucleaire machtsevenwicht met Sovjet-Rusland.
Het toont het belang aan van de menselijke factor. Ook nu kan Europa een infuus met zulk persoonlijk leiderschap gebruiken. Oekraïne is een test. Laat Merz boven zichzelf uitstijgen. Lever de Taurus-langeafstandsraketten die Kyiv graag wil en waar Moskou beducht voor is. Laat Poetin voelen dat Europa nog steeds van zich kan afbijten.
Het is een succes van de EU dat zij het bloed van het slagveld uit het continent heeft gehaald; er zijn geen onderlinge oorlogen meer geweest. Maar Europa moet geen bleek kneusje worden. Het trekt miljarden uit voor herbewapening, Duitsland wil het land worden met het sterkste conventionele leger. Allemaal goed. Maar die miljarden renderen alleen als ze worden ingeblazen met zelfverzekerd leiderschap.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant