De Iraanse leider Mojtaba Khamenei laat zich nog steeds niet zien in het openbaar, maar dit weekeinde heeft hij wel van zich laten horen. Functionarissen die met hem hebben gesproken, zeggen dat Khamenei dreigt elke Amerikaanse actie te gaan vergelden met ‘zware aanvallen’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Mojtaba Khamenei is al maanden niet meer gezien in het openbaar. Hij zou ernstig gewond zijn geraakt in de beginfase van de Amerikaans-Israëlische bombardementen, waarbij zijn vader Ali Khamenei is omgekomen. Tegen woordvoerder Ebrahim Rezaei van de parlementscommissie voor Veiligheid zou hij hebben gezegd dat voor Iran ‘de tijd van terughoudendheid voorbij is’. Elke Amerikaanse actie zal worden beantwoord met een ‘krachtige en beslissende’ reactie tegen Amerikaanse schepen en bases’, meldde Rezaei meldde zondag op X.
De boodschap was in elk geval een indicatie dat Mojtaba Khamenei nog in leven is. In de praktijk betekende zijn dreigende uitspraak verder nog niet veel. Nadat de Verenigde Staten vrijdag twee tankers hadden uitgeschakeld die, leeg, op weg waren naar een Iraanse haven, doken Iraanse drones op bij de Verenigde Arabische Emiraten en werden ook drie Amerikaanse marineschepen aangevallen, maar alle projectielen werden onschadelijk gemaakt en niets werd getroffen. Wel namen de Verenigde Staten op hun beurt wraak door Iraanse bases op het land onder vuur te nemen.
De Amerikaanse beschieting van de twee tankers, vrijdag, maakt deel uit van de Amerikaanse blokkade van alle Iraanse havens. Die blokkade is het antwoord van Donald Trump op de Iraanse blokkade van de hele Straat van Hormuz, die de benzineprijs opjaagt en de wereldeconomie in de war schopt. Resultaat van beide blokkades samen is dat er nauwelijks nog een schip de Straat in of uit durft te varen, omdat de opvarenden bang zijn dat ze of door de VS, of door Iran zullen worden tegengehouden.
De blokkade begint de Golfstaten op de zenuwen te werken. De minister van Buitenlandse Zaken van Qatar, een van de belangrijkste bemiddelaars tussen de VS en Iran, viel in een telefoongesprek uit tegen zijn Iraanse collega Abbas Araghchi. Volgens de Qatarese minister werkt de blokkade van de cruciale zeestraat alleen maar averechts: ‘De Straat van Hormuz als drukmiddel gebruiken, zal de crisis alleen maar erger maken’.
Het staakt-het-vuren tussen de VS en Iran wordt in de Straat van Hormuz bijna dagelijks op de proef gesteld, maar tussen de bedrijven door wordt toch nog druk onderhandeld over een mogelijk vredesakkoord. De Verenigde Staten hadden ditmaal een ‘memo’ gemaakt, een ‘raamwerk’ oftewel een ‘onderdeel van een poging tot een begin’ van een onderhandelingsproces, zoals de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, het vrijdag formuleerde. De Amerikanen moesten tot zondag wachten voordat Iran een reactie had gegeven aan Pakistan, dat deze boodschap doorstuurde naar de Verenigde Staten.
The New York Times noteert dat de onderhandelingen tot dusver ‘heen en weer worden geslingerd tussen hoop en wanhoop’. Een struikelblok is Donald Trump zelf, hij heeft zich door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu laten verleiden tot een oorlog waarvan hij de uitweg nog niet heeft gevonden. Araghchi zegt openlijk dat hij de wispelturige Amerikaanse president niet vertrouwt, en dat het de vraag is of hij serieus vrede wil: ‘Elke keer als er een diplomatieke oplossing op tafel ligt, stort Amerika zich weer in een roekeloos militair avontuur.’
Intussen is er wel enig scheepvaartverkeer. Heel af en toe vertrekt er een schip. Zondag vertrok voor het eerst weer een tanker met vloeibaar gas uit Qatar, met toestemming van Iran, naar Pakistan. Eerder was een bulkcarrier die onder Panamese vlag vaart uit de Straat van Hormuz vertrokken op weg naar Brazilië. Veel betekent dat niet: sinds het begin van de oorlog liggen in de Straat van Hormuz zo’n 1.600 schepen te wachten, wat een aderlating is voor de naar olie en gas hunkerende wereldeconomie.
Source: Volkskrant