Xu Jiayin werd rijk met het vastgoedimperium Evergrande. Nu zit hij in de cel wegens economische delicten. Zijn val markeert het definitieve einde van de Chinese ongebreidelde economische groei. Wie is deze vastgoedkeizer?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
In 2012 kende heel China Xu Jiayin als ‘Broer Broekriem’, wegens de prijzige broekriem van het Franse topmerk Hermès die hij droeg tijdens vergaderingen met de leiding van de Chinese Communistische Partij. Destijds hoorde Xu, die met zijn vastgoedbedrijf Evergrande de rijkste man van Azië zou worden, bij de zogeheten Rode Kapitalisten: partijleden die goed boerden op de vrije markt. Dure Zwitserse horloges, Louis Vuitton-tasjes: politieke vergaderingen hadden onderhand iets weg van modeshows.
Daarmee heeft de strenge Chinese leider Xi Jinping nu korte metten gemaakt. Het klatergouden tijdperk waarin rijkdom ongegeneerd werd geëtaleerd, is voorbij. De 67-jarige Xu bekende onlangs schuld aan fraude, omkoping, verduistering en vijf andere economische delicten. De rechter heeft nog geen uitspraak gedaan, maar waarschijnlijk wordt het levenslang, omdat Xu zei dat hij er spijt van heeft.
Zoals veel Chinezen van zijn generatie is Xu opgegroeid in armoede om daarna schatrijk te worden dankzij economische hervormingen die begin jaren tachtig op gang kwamen. Hij komt uit een door overstromingen geteisterd deel van de centrale provincie Henan. Zijn ouders gaven hem als koosnaampje ‘Fabriek’, in de hoop dat hun zoon arbeider zou worden in een staatsfabriek.
Xu’s moeder stierf voor zijn eerste verjaardag aan bloedvergiftiging. Zijn vader, een invalide oorlogsveteraan, kon de baby niet verzorgen. Xu werd door zijn grootmoeder opgevoed. Geld voor schoenen was er niet. Hij ging blootsvoets naar school.
Als tiener werkte hij overdag in een cementfabriek om ’s avonds te studeren voor het toelatingsexamen van de universiteit. Nadat hij daar alles over hoogovens had geleerd, begon hij in 1982 bij een staalfabriek. Zijn collega’s noemden hem ‘de kleine keizer’, omdat Xu zijn eigen regels invoerde.
Na ruzie met zijn baas over de verkoop van oud ijzer nam hij in 1992 ontslag om zijn geluk te beproeven in de Zuid-Chinese stad Shenzhen. In de speciale economische zone daar kreeg kapitalisme in zijn rauwste vorm alle ruimte. Xu kwam tot bloei bij private projectontwikkelaars. De vastgoedsector was een nieuw fenomeen, want onder de planeconomie kreeg vrijwel iedereen door de staat een woning toegewezen.
Met gladde praatjes haalde Xu niet alleen investeerders binnen, maar kreeg ook sneller dan ieder ander de woningbouwprojecten door de bureaucratie. Toen zijn baas hem geen opslag gaf, begon Xu in 1996 voor zichzelf met Evergrande. Destijds was de Chinese economie een soort casino: wie risico’s nam kon onmetelijk rijk worden – of alles verliezen. Dit zogeheten Gouden Tijdperk was gokliefhebber Xu op het lijf geschreven.
Jaar in jaar uit stegen de huizenprijzen. Wie geen woning kocht of speculeerde met onroerend goed was een loser. Met iedere nieuwe protserige villawijk die projectontwikkelaars als Evergrande afleverden, raakte China verder verslaafd aan economische groei, met onroerend goed als motor.
Een columnist die onder de naam Moderne Middenklasse op Chinese sociale media post, beschrijft de megalomane manier waarop Xu nieuwe projecten aan de man bracht. Zo bracht hij in 2014 vijfduizend potentiële investeerders met chartervliegtuigen en touringcars naar een afgelegen vallei in de Chinese regio Binnen-Mongolië voor een banket en een vuurwerkshow. Laveloos vroeg hij zijn ondergeschikten hoe hij eeuwige roem kon verwerven.
Zijn fortuin en politieke erebaantjes waren hem niet genoeg, dus ging hij investeren in de voetballerij, gezondheidszorg, elektrische auto’s, mineraalwater en financiële dienstverlening.
Dat laatste avontuur werd Xu fataal. Met de verkoop van ‘vermogensbeheerproducten’ die hoge rendementen beloofden kwam hij aan miljarden, die verdampten in verliesgevende projecten van de economische alleseter Evergrande. Deze schulden dekte hij af met nieuwe leningen, zoals iedereen deed in die jaren, maar Xu deed het op ongekende schaal. Bij de liquidatie bleek Evergrande voor een ontstellende 330 miljard dollar in de rode cijfers te staan.
Onder Xi Jinping werden de teugels rond 2017 aangehaald, eerst aarzelend om de economie aan de groei te houden, daarna strak. Toen het in 2020 afgelopen was met gemakkelijke kredieten, kwam Evergrande snel in de problemen, omdat het bedrijf zijn leveranciers niet kon betalen. Duizenden bouwprojecten kwamen stil te liggen, waardoor een miljoen Chinezen die hadden kromgelegen voor de aanbetaling van hun Evergrande-woning, zaten opgescheept met een half afgebouwd huis.
Terwijl de huizenmarkt als gevolg van de Evergrande-crisis inzakte, stelde Xu zijn optrekjes in het buitenland veilig. Hij scheidde van zijn vrouw, die vervolgens eigenaar werd van een prestigieus adres aan het Londense Hyde Park dat Xu in 2020 voor zo’n 225 miljoen dollar had gekocht.
Met die handigheidjes was het afgelopen in 2023, toen Xu onder politietoezicht kwam. Eeuwige roem heeft hij. Niet als Broer Broekriem, koning van de vastgoedwereld, maar als de hoogvlieger die de Chinese vastgoedsector tot de rand van de afgrond bracht.
- Sollicitanten kregen van Xu Jiayin te horen dat werken bij Evergrande vergelijkbaar was met oorlogsvoering.
- Xu Jiayin noemt zich ook Hui Ka Yan, een Cantonese versie van zijn naam.
- Als jongste bediende bij een Zuid-Chinese handelsfirma sliep Xu Jiayin in de keuken van het bedrijf om huur uit te sparen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant