Werkenden vallen steeds vaker uit door stressklachten. Er gaat veel aandacht en geld naar begeleiding achteraf, maar werkgevers kunnen ook iets doen om de uitval te voorkomen. "Durft iemand aan te geven dat het even niet lukt?"
Een op de vier verzuimdagen op werk komt inmiddels door stress, blijkt uit cijfers van arbodienst HumanCapitalCare. Dit is een probleem voor mensen die vaak maandenlang overspannen thuiszitten, maar ook voor werkgevers en het UWV, waar de wachttijden oplopen.
Voor werkgevers is er veel winst te behalen om personeel mentaal gezond te houden. Zij maken wel kosten, maar er komt geen economische productie voor terug. "Werkgevers proberen hun mensen echt wel fit te houden, maar ze hebben beperkte middelen", zegt een woordvoerder van werkgeversvereniging AWVN. "De oorzaken van stress beperken zich niet tot de werkvloer, maar liggen ook in de privélevens van mensen."
Toch kunnen werkgevers hun invloed uitoefenen, zien arbodiensten. "Leidinggevenden zijn vaak een van de eersten die veranderingen zien in gedrag of prestaties", zegt Iris Homeijer, directeur medische zaken en bedrijfsarts bij HumanCapitalCare. Piekeren, lusteloosheid en een aanhoudende gespannenheid zijn enkele van die signalen, blijkt uit onderzoek van de arbodienst.
Verzuimspecialist Acture voegt daaraan toe dat werkenden in de periode voor hun uitval sneller geïrriteerd raken door feedback, vaker deadlines missen en zich vaker ziek melden. "Vier op de vijf medewerkers hebben al klachten in de maanden voor de ziekmelding, terwijl maar een van de tien leidinggevenden de signalen op tijd opmerkt", zegt Acture-CEO Annabelle Hagoort op basis van een onderzoek in opdracht van het verzuimbedrijf.
Het vroeg signaleren van de stress en het tijdig voeren van een gesprek over belastbaarheid kan volgens Homeijer een hoop ellende voorkomen. "Daarnaast kunnen werkgevers waar mogelijk tijdelijk ruimte bieden in het werk, bijvoorbeeld door taken, planning of autonomie aan te passen."
"Je kunt de problemen niet altijd oplossen als werkgever, maar je kan er wel aandacht voor hebben", zegt Hagoort. Werk en privé lopen steeds meer door elkaar heen. Als een medewerker veel stress krijgt omdat de kinderen naar school moeten en de werkdag vlak erna begint, kan het werk zo georganiseerd worden dat iemand een kwartier later begint. "Het gaat niet altijd over grote dingen", zegt Hagoort.
Ook voorbeeldgedrag speelt volgens Homeijer een grote rol. "Leidinggevenden die zelf grenzen aangeven en hersteltijd nemen, verlagen de drempel voor medewerkers om dat ook te doen."
"Durft iemand aan te geven dat het even niet lukt?" Als medewerkers eerder aangeven dat het niet gaat, kan eerder worden bijgestuurd. Ook als de oorzaken van de spanning buiten het werkveld liggen.
De grote mate van mentale druk in onze samenleving is een complex probleem dat niet door één partij of persoon is op te lossen, zegt hoogleraar psychiatrie Floortje Scheepers. Zij is ook lid van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving, die afgelopen najaar rapporteerde over een "hypernerveuze samenleving". Toch heeft ze wel tips voor werkgevers.
"Als één collega prikkelgevoelig is, komt er vaak één prikkelarme ruimte. Waarom zou je niet de hele werkvloer prikkelarmer maken, zodat veel meer mensen zijn geholpen?", zegt Scheepers. "Werkgevers kunnen ook een norm stellen door de digitale poorten in het weekend te sluiten, waardoor niemand meer kan mailen. Of maak eens een wandelingetje in de natuur met collega's."
"Organisaties kunnen absoluut een rol spelen om iets tegenover prestatiedruk te zetten", zegt Scheepers. Nu moeten individuen het nog vaak zelf oplossen met een cursus mindfulness. "We denken vaak in individuele oplossingen en de echte oorzaken achter de druk gaan daarmee niet weg."
AWVN is een onderzoek gestart naar aanleiding van het vele verzuim. "Als werkgevers niks doen, krijgen ze met meer uitval te maken", zegt Hagoort.
Het UWV ziet de instroom voor een WIA-uitkering door psychische aandoeningen snel stijgen. In 2025 lag de instroom door psychische klachten 29 procent hoger dan in 2022. "Die lijn lijkt voorlopig niet af te buigen", zegt UWV-adviseur Menno de Vries vrijdag op de website van het UWV.
Ook het UWV doet onderzoek naar de factoren die langdurige uitval voorspellen. "Zo kunnen we sneller herkennen wie extra ondersteuning nodig heeft en langdurige arbeidsongeschiktheid waar mogelijk voorkomen", zegt De Vries.
Source: Nu.nl economisch