ANP wordt mogelijk voor de rechter gedaagd door illustrator en anti-fototrollenactivist Martine Bakx, vanwege een conflict over een oude foto uit het archief van het persbureau. Bakx wil een rechtszaak starten na twee schadeclaims aan het adres van een particulier, voor gebruik van dezelfde foto van de grafsteen van kraker Hans Kok. Ze zegt hiermee een principiële uitspraak te willen uitlokken over de manier waarop ANP online fotogebruik afhandelt.
Volgens Bakx plaatste schrijfster Joke op 6 december 2025 op haar website Jokekaviaar een persoonlijke herinnering aan de dood van Hans Kok, die in de jaren tachtig overleed in een politiecel. Bij dat bericht gebruikte Joke een foto van Koks grafsteen, afkomstig van ANP-archief.nl, een site van de ANP Foundation waarop het historisch archief van het persbureau jarenlang gratis beschikbaar zou zijn geweest. De stichting werd in 2008 opgericht om dat archief kosteloos toegankelijk te maken voor het publiek.
Op de Waybackmachine is uit een gecachete pagina van 2009 op te maken dat dat niet helemaal klopt. Daar staat namelijk de volgende tekst vermeld:
Het historisch materiaal mag voor privégebruik en onderzoeksdoeleinden op medium resolutie gratis worden gebruikt. Publicatie (oa online) valt hier niet onder.Voor commercieel en/of professioneel gebruik (o.a. schoolboeken, brochures, tijdschriften) van de beelden verwijzen wij naar ANP Photo. U mag gedownloade beelden pas gebruiken nadat u met ANP Photo tot overeenstemming bent gekomen over het gebruik.
Op 16 februari 2026 ontving Joke een e-mail van ANP met de mededeling dat zij de foto onrechtmatig had gebruikt en 419,36 euro moest betalen of een geldige licentie moest tonen. Omdat ze geen bewijs had dat zij de foto mocht gebruiken en weinig geld had, ging ze in op een korting van 10 procent en liet ze het bedrag voorschieten door een kennis. Twee maanden later, op 15 april 2026, volgde opnieuw een claim van 419,36 euro voor dezelfde foto, dit keer omdat het beeld via een Facebook-link was aangetroffen.
De tweede factuur leidde tot vragen bij Joke, die ervan uitging dat met de eerste betaling het gebruik was afgekocht. Op de factuur bleek echter te staan dat alleen het gebruik in het verleden was geregeld, wat volgens Bakx aantoont dat het ANP "puur om het geld" te doen is en niet om bescherming van fotografen. Joke vroeg ANP vervolgens om bewijs dat het persbureau rechthebbende is, maar kreeg als antwoord dat opname in de beeldbank volstaat als bevestiging dat de rechten bij ANP liggen, zonder onderliggende documenten.
Bakx mengde zich daarna in de zaak en stelde dat de foto ooit gratis beschikbaar is gesteld via de ANP Foundation, waardoor de claims volgens haar ongegrond zijn. Ze eiste dat Joke haar geld terugkrijgt en deed een schikkingsvoorstel: een vergoeding van tweemaal het betaalde bedrag, wederom met 10 procent korting bij snelle betaling. ANP reageerde volgens haar alleen procedureel, bleef vragen om een machtiging en verzocht om bewijs dat de afbeelding was gedownload in de periode dat deze vrij beschikbaar zou zijn geweest. Inhoudelijk antwoord bleef uit, terwijl de standaardmails over de Facebook-claim doorliepen.
In een mogelijke procedure wil Bakx betogen dat Joke niet onrechtmatig handelde, omdat één tak van ANP de foto volgens haar gratis verspreidde via de foundation, terwijl een andere tak via Fairlicensing later hoge bedragen eist. Ook wijst ze erop dat Joke als particulier zonder winstoogmerk mogelijk valt onder citaat- of thuiskopierecht en dat eventuele schade minimaal is. Bakx zegt te mikken op een verklaring dat ANP misbruik maakt van zijn recht, omdat volgens haar jaarlijks duizenden mensen vergelijkbare claims ontvangen en vaak uit angst betalen. Om de proceskosten bij verlies te dekken, zamelt ze 2.500 euro in en wil ze de dagvaarding opstellen zodra dat bedrag binnen is.
Omdat op de site waar de foto vandaan komt duidelijk vermeld staat dat er voor onlinegebruik betaald dient te worden lijkt de winkans erg klein, al zou de rechter wellicht mee kunnen gaan in het feit dat een verveelvoudiging van de normale licentiekosten onrechtmatig of buitenproportioneel zou kunnen zijn.
Screenshot waybackmachine
Source: Fok frontpage