Polen De Poolse oud-minister van Justitie Zbigniew Ziobro wordt in eigen land gezocht voor corruptie en het bespioneren van politieke tegenstanders. Hij vond aanvankelijk politiek asiel in het Hongarije van Orbán, en is nu – naar verluidt met steun van Trump – uitgeweken naar de VS.
De voormalige Poolse minister van Justitie Zbigniew Ziobro wordt gezocht wegens vermeend misbruik van overheidsgelden en het gebruik van Pegasus-spyware tegen politieke tegenstanders.
Hij vluchtte uit Polen, kreeg politiek asiel in het Hongarije van oud-premier Viktor Orbán en dook afgelopen weekend op in de Verenigde Staten. Zbigniew Ziobro, minister van Justitie in de regeringen van het nationaal-conservatieve PiS (2015-2023), wordt door de Poolse autoriteiten gezocht vanwege vermeend misbruik van overheidsgelden en het gebruik van spionagesoftware tegen politieke tegenstanders. Sinds de regering van Donald Tusk aantrad in 2023, probeert Ziobro vervolging in Polen te ontlopen. Daarbij zou hij steun hebben gekregen van de Amerikaanse president Donald Trump.
Met de komst van Péter Magyar, die afgelopen weekend werd geïnaugureerd als nieuwe premier van Hongarije, lijkt het land geen veilig toevluchtsoord meer voor bondgenoten van het Orbán-regime. Magyar kondigde maanden geleden al aan dat er in Hongarije geen plek is voor „internationaal gezochte misdadigers”.
Dat Orbán politiek asiel verleende aan Ziobro, diens vrouw en de voormalige onderminister van Justitie Marcin Romanowski, was uitzonderlijk binnen de Europese Unie. Dat een EU-land een burger uit een andere lidstaat politiek asiel verleent is al ongebruikelijk, laat staan als het gaat om voormalige bewindslieden tegen wie arrestatiebevelen lopen. Magyar beloofde Ziobro aan Polen uit te leveren. En dus werd Ziobro kort voor de installatie van de nieuwe Hongaarse regering gesignaleerd op een luchthaven.
Als minister van Justitie was Ziobro grondlegger van de ontmanteling van de onafhankelijke rechtspraak in Polen. Dat leidde tot een langdurig conflict met de Europese Unie. Brussel besloot 137 miljard euro aan EU-gelden te bevriezen, omdat de PiS-regering fundamentele EU-normen en regels schond. Onder Ziobro, een rechtse hardliner binnen de PiS-regering, werd een disciplinaire tuchtkamer ingevoerd waarmee rechters konden worden bestraft en werden aan de partij loyale rechters op sleutelposities geplaatst.
Naast het uithollen van de rechterlijke onafhankelijkheid was Ziobro volgens het Poolse Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor 26 misdrijven, waarvoor hij een maximale gevangenisstraf van 25 jaar kan krijgen. Zo zou geld uit een fonds voor slachtoffers van misdaden zijn gebruikt om bevriende organisaties financieel te steunen: brandweerbrigades, vrouwenorganisaties op het platteland en bevriende priesters kregen geld in ruil voor politieke steun.
Ook zou Ziobro toestemming hebben gegeven voor het gebruik van Pegasus-spionagesoftware op de telefoons van politieke tegenstanders. Onder de doelwitten bevonden zich activisten die streden voor lhbti- en vrouwenrechten, advocaten, rechters en oppositiepolitici. In totaal zouden 578 personen met de software zijn bespioneerd.
Vorig jaar dook een filmpje op van onderminister Romanowski die hardhandig zou zijn opgepakt, gemarteld en ondervraagd door de Poolse autoriteiten. Het bleek te gaan om een nagespeelde ‘reconstructie’ van de Poolse tv-zender TV Republika – een spreekbuis van de PiS-partij. In de video speelde Romanowski zelf de hoofdrol en werd de regering-Tusk in een kwaad daglicht gesteld. Romanowski was toen net naar het ‘vrije’ Hongarije gevlucht.
Diezelfde zender speelt een rol in de vlucht van Ziobro naar de Verenigde Staten. Aangezien zijn Poolse paspoort is ingetrokken door de Poolse autoriteiten, kon Ziobro Hongarije niet zomaar verlaten. Dat is met hulp van TV Republika toch gelukt. Zij zouden hun contacten bij de MAGA-beweging zover hebben gekregen om de steun van Trump te krijgen voor een journalistenvisum waarmee Ziobro naar de Verenigde Staten is gevlogen, aldus Poolse media.
De Poolse krant Gazeta Wyborcza meldde dat de Amerikaanse autoriteiten niet stonden te popelen om Ziobro een visum te verlenen. Naar verluidt had minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio bezwaren, maar gaf Trump persoonlijk de doorslag. Volgens de Poolse krant ziet Trump na het verlies van Orbán in Hongarije en toenemende kritiek van bondgenoten als Giorgia Meloni in Italië en de AFD in Duitsland, alleen het Poolse PiS nog als trouwe bondgenoot in Europa.
Zondagavond verscheen Ziobro vanuit de Verenigde Staten in een uitzending van TV Republika. Daarin verklaarde hij dat „de Verenigde Staten voor vrijheid staan” en dat hij daar in zijn eigen zaak voor zal blijven strijden.
Volgens Poolse media had oud-onderminister Romanowski problemen om een visum te krijgen vanwege een Europees arrestatiebevel dat tegen hem is uitgevaardigd, maar is hij inmiddels ook onderweg naar het nieuwe toevluchtsoord aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
De vraag is hoe lang die plek veilig blijft voor de twee gezochte bewindslieden. Polen heeft aangekondigd een uitleveringsprocedure te beginnen.