De laatste tijd interview ik graag hoogbejaarden over hun leven, om zo subtiel wat tips en trucs voor de jongere generaties los te peuteren. En dus zat ik afgelopen week tegenover Wim (88) en Els (89), die al meer dan vijfenzestig jaar samen zijn.
,,Wat is”, begon ik, „het beste advies voor een gelukkige verbintenis?”
,,Niet jezelf zijn!”, brulden ze in koor.
Nadat ik weer overeind was gekomen, lichtten ze het toe.
,,Kijk”, begon Wim. „De uitdrukking ‘jezelf zijn’ is inmiddels stokoud. Ze ontstond in een tijd waarin kerk en burgermoraal de enkeling in het gareel wilden houden. Na de ontzuiling werd ‘jezelf zijn’ een strijdkreet, een aanmoediging om je eigen pad te volgen.”
,,Maar velen schoten daarin door”, vulde Els aan. „Ze verwarden ‘jezelf zijn’ met doen wat je wilt, zonder rekening te houden met anderen.”
,,Het is dat die Rousseau al dood is”, knarste Wim, „anders had ik hem alsnog gewurgd om het verspreiden van het idee dat de mens van nature goed is zoals hij is.”
,,En wat heeft dit alles te maken met jullie relatie?”
,,Dat kan Els heel mooi uitleggen”, zei Wim trots.
,,Een goed huwelijk”, begon ze, „draait niet om alleen maar jezelf zijn. Voor een geslaagde relatie moet je in een soort contactlijm veranderen, waarbij je allebei een stukje van jezelf oplost. Natuurlijk niet het deel dat jou maakt tot wie je bent, daar moet je van afblijven, maar je moet wél de kant laten gaan die te veel om het ego draait. Zoals het stuk dat continu gelijk wil hebben, dat kritiek altijd als een aanval of afwijzing ziet.”
,,Of het deel dat onder het mom van authenticiteit, blind iedere impuls najaagt”, mompelde Wim.
Ik dacht aan hun dochter, een goede vriendin van mij, wier huwelijk vorig jaar strandde. Ze was getrouwd met een dame die zich weigerde aan te passen, want dan, zo vond ze, verloochende ze zichzelf. Het begon onschuldig, met het niet opruimen van haar eigen troep, met het altijd hardop zeggen wat ze dacht, hoe kwetsend het ook was. Het escaleerde toen ze een affaire bleek te hebben en vond dat haar partner daar niet zo moeilijk over mocht doen, want, zo zei ze, ze volgde alleen maar haar hart. Dat ze daarmee het hart van een ander brak, was verder bijzaak.
,,Tja”, zei Wim toen ik dat ter sprake bracht, „voor de liefde moet je een deel van jezelf wegdoen. En bereid zijn om enkele dromen te doven.”
,,Want anders”, zei Els, „zetten die alles in de hens.”