Documentaire ‘Iron Maiden: Burning Ambition’ laat zien hoe het de geliefde Britse metalband de afgelopen halve eeuw verging; van het prille begin in Oost-Londen tot de huidige wereldheerschappij.
De Britse metalband Iron Maiden verkocht 130 miljoen albums.
Iron Maiden: Burning Ambition
Regie: Malcolm Venville. Lengte: 106 min.
Te zien in de bioscoop.
In 1981 kocht een twaalfjarige toekomstige filmcriticus zijn eerste elpee: Killers, het tweede album van de Britse hardrockband Iron Maiden. In 1983 mocht hij met zijn broer mee naar Iron Maiden in de Amsterdamse Jaap Edenhal, het was zijn eerste concert. En nu, 45 jaar later, mag hij een ongetwijfeld subjectieve recensie schrijven over de documentaire die is gemaakt over de inmiddels vijftig jaar oude band, hét boegbeeld van wat begin jaren tachtig de new wave of British heavy metal werd genoemd.
Iron Maiden: Burning Ambition gebruikt archiefmateriaal en interviews om hun geschiedenis te vertellen, van het prille begin in Oost-Londen tot de huidige wereldheerschappij. Dat de groep, vernoemd naar een middeleeuws martelwerktuig, nog steeds bestaat, is te danken aan de uiterst loyale fans die één grote familie vormen. Iron Maiden verkocht 130 miljoen platen en ze traden zo’n drieduizend keer op.
De trouwe fans zagen gedurende al die jaren hoogte- en dieptepunten, die in de documentaire kort aan bod komen: de opkomst in de jaren tachtig met tweede zanger Bruce Dickinson als charismatische frontman, de neergang in de jaren negentig, toen Dickinson de band verliet en muziekstromingen als grunge hipper waren, en de terugkeer van Dickinson in 1999, waarna triomf op triomf volgde – op 10 juni staan ze weer in de Ziggo Dome.
Iron Maiden kwam op in het punktijdperk en overleefde allerlei daaropvolgende muziekstromingen. De virtuoze muzikanten verstaan hun vak, van de inventieve stuwende baspartijen van oprichter Steve Harris tot de melodieuze dubbele gitaarharmonieën – vanaf 2000 zelfs verzorgd door drie gitaristen. Naast succesvol en zeer geliefd is Iron Maiden invloedrijk; zonder Maiden bijvoorbeeld geen Metallica, om een andere beroemde heavymetalband te noemen.
Praten over Iron Maiden is onmogelijk zonder het over hun angstaanjagende mascotte Eddie te hebben. De door illustrator Derek Riggs ontworpen zombie-achtige Eddie fungeert als herkenbaar beeldmerk en is bovendien goed voor miljoenen aan merchandise. Hij staat in verschillende gedaantes – van farao tot Spitfirepiloot – op elke hoes en maakt ook live zijn opwachting.
Fans van het eerste uur vinden Maiden op zijn best op de twee rauwe en energieke platen met zanger Paul Di’Anno, die eind 1981 vervangen werd toen hij onhandelbaar werd door drank- en drugsgebruik. Hij stierf in oktober 2024, maar zijn commentaarstem is te horen in de documentaire, evenals die van de huidige bandleden. Daarnaast komen fans en bekende musici aan het woord. Ook acteur Javier Bardem heeft Maiden hoog zitten, hij leest de tekst voor van het nummer ‘Run to the Hills’, over de genocide op de Native Americans.
De songs van Maiden zitten ingenieus in elkaar, waarbij maatwisselingen of een lengte die voorbij de vijf minuten gaat geen uitzonderingen zijn. Ook tekstueel gezien onderscheiden Maiden-liedjes zich van die van de gemiddelde hardrockband. De band laat zich inspireren door de geschiedenis (‘Alexander the Great’) en door oorlogen (‘Paschendale’, ‘Aces High’, ‘The Trooper’).
Maar ook de literatuur keert meermaals terug als inspiratiebron. Ondergetekende zal niet de enige Maiden-fan zijn die door het epische ‘Rime of the Ancient Marriner’ (lengte: 13:40 minuten) het gelijknamige gedicht van Samuel Taylor Coleridge las. Er zijn andere literaire voorbeelden: ‘Brave New World’ (Aldous Huxley), ‘The Loneliness of the Long Distance Runner’ (Alan Sillitoe) en ‘To Tame the Land’, naar Frank Herberts Dune.
De opvallende liedteksten worden in de documentaire kort aangestipt, maar verdienen meer aandacht, evenals de latere progrock-aspiraties van de band. Vanaf 2000 neemt de invloed van symfonische rockgroepen uit de jaren zeventig toe, met complexere structuren en langere nummers.
Voor deze levenslange liefhebber werkt de documentaire het best op de momenten waarop je voelt wat Maidens muziek betekent in de levens van velen. Boeiend archiefmateriaal laat bijvoorbeeld hun optreden in het communistische Polen van 1984 zien. Ook zijn er ontroerende getuigenissen uit oorlogsgebieden in de jaren negentig, zoals Libanon en Sarajevo. Met fans die dankzij Maiden stoom kunnen afblazen én voelen dat zij niet alleen zijn. Up the Irons!