Verenigd Koninkrijk Minister Wes Streeting, mogelijk uitdager van premier Keir Starmer, lijkt in de leiderschapsstrijd zijn moment te grijpen rond de King’s speech. In zijn troonrede zet koning Charles het beleid uiteen van een premier van wie iedereen zich afvraagt: hoe lang zit hij er nog?
Koning Charles III tijdens zijn toespraak in het House of Lords.
Het nieuws kwam naar buiten terwijl de koning in zijn koets zat: Wes Streeting zou van plan zijn op te stappen. De minister van Volksgezondheid positioneert zichzelf als uitdager van premier Keir Starmer. Hij zal, berichten Britse media op basis van Streetings medestanders, mogelijk donderdag al een formele leiderschapsstrijd aangaan. Streeting heeft de berichten nog niet publiekelijk bevestigd. Hij had zich juist voorgenomen zich woensdag even stil te houden, uit respect voor koning Charles die de jaarlijkse King’s speech hield.
Die toespraak, de Britse variant van de troonrede, was al ongemakkelijk: koning Charles zet het beleid uiteen waaraan Starmers Labourregering het komende jaar wil werken, maar iedereen vraagt zich af hoe lang de premier nog aanblijft. Het kantoor van de koning heeft volgens nieuwsmedium Politico zelfs aan Downing Street gevraagd of het wel door moest gaan. Buckingham Palace wil niet betrokken raken bij de chaotische leiderschapscrisis rond de Britse premier.
Starmer was dinsdag duidelijk: zijn critici moesten óf ophouden, of een een formeel proces voor een leiderschapswissel beginnen. Na het opstappen van vier ministers die om zijn vertrek vroegen leek zijn premierschap onhoudbaar, maar Starmer beriep zich met zijn medestanders op de procedure. Een tegenkandidaat moet tenminste 81 van de 403 Labourparlementariërs achter zich hebben.
Streeting lijkt in te schatten dat áls hij die stemmen al bijeen zou kunnen krijgen, het moment daarvoor aangebroken is. Anonieme Labourparlementariërs noemen het in de Financial Times een „nu of nooit”-moment. Al ruim negentig parlementariërs vragen Starmer op te stappen, maar die steunen niet allemaal Streeting, die aan de rechterzijde van de Labourpartij staat. Andere mogelijke opvolgers zijn voormalig vicepremier Angela Rayner en Andy Burnham, de burgemeester van Manchester die eerst een plaats in het Lagerhuis zou moeten bemachtigen voor hij Starmer kan uitdagen.
De commentatoren bij de Britse tv-zender SkyNews hielden woensdag hun aandacht aanvankelijk bij de ceremonie rond de toespraak in Westminster, de taakomschrijving van de vier kinderen die de sleep van de koning moesten dragen, de geschiedenis van de kreet Hats off Strangers!, de zwaarte van de kroon, de verschillende soorten staffen, kostuums, pruiken, helmen, borstplaten, zwaarden, fluweel, gewaden, gouden stiksels.
Toen de koning plaats had genomen op zijn troon moest de Black Rod, de boodschapper, de parlementariërs uit hun zaal halen om de toespraak aan te horen. Deel van de ceremonie is dat de deur van de parlementszaal eerst in zijn gezicht wordt dichtgeslagen, en dat hij vervolgens met een staf driemaal op de deur bonkt. Een Labourparlementariër ziet kans voor een grap en roept: „Not now Andy!”.
Koning Charles en koningin Camilla lopen naar het House of Lords bij de opening van het parlementaire jaar.
De ceremoniële betovering in de uitzending van SkyNews viel weg toen Streeting in beeld kwam, en een presentator vertelde dat ook zij bericht had gekregen van mensen rondom de minister. Sorry, zegt de commentator tegen haar kijkers, want u bent hier voor de King’s speech. Maar daar ging de nabespreking nauwelijks over.
De plannen die de koning ontvouwde zijn deels bekend beleid. Hij kondigde wetgeving aan die de banden met de EU moet verstevigen. In een toespraak zei Starmer maandag al dat zijn Labourregering bekend zal komen te staan om het wederopbouwen van de relatie met Europa na de Brexit. Een plan voor hervorming van de sociale zekerheid ontbreekt. Labour heeft eerder geprobeerd de zorgen over de groeiende kosten tegemoet te treden met een hervorming, maar slaagde daar niet in.
Eén van de commentatoren van Sky News is jaloers op de parlementariër die, ook onderdeel van de ceremonie, ‘gegijzeld’ is en in Buckingham Palace wordt vastgehouden gedurende de toespraak. „Can you just take me there now? Na de week die wij hebben gehad…”