Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zet stevige vraagtekens bij de zogenoemde NAVO-taks van het kabinet-Jetten, waarmee hogere defensie-uitgaven deels moeten worden betaald. Volgens het fonds zorgen de geplande verhogingen van de belastingen op arbeid ervoor dat werken minder loont, wat slecht uitpakt voor werkenden en de krappe arbeidsmarkt. De bevindingen komen uit een regulier onderzoek naar het Nederlandse economische beleid, dat woensdag is gepresenteerd bij De Nederlandsche Bank in Amsterdam.
In het coalitieakkoord is vastgelegd dat de inkomstenbelasting vanaf volgend jaar omhooggaat. Voor werkenden betekent dat een extra lastenpost van 1,5 miljard euro in 2027, oplopend tot 3,4 miljard euro in 2028, terwijl bedrijven 1,7 miljard euro bijdragen aan de NAVO-taks. Het IMF wijst erop dat de coalitieplannen "vooral leunen op maatregelen die de belasting op arbeid verhogen", via beperkte indexatie van de inkomstenbelasting en hogere sociale premies, ook wel "vrijheidsbijdrage" genoemd. Dat maakt arbeid duurder, drukt de arbeidsparticipatie en het aantal gewerkte uren, en jaagt de loonkosten op in een economie die al wordt geraakt door vergrijzing.
De IMF-economen benadrukken dat zulke hogere lasten op arbeid extra verstorend zijn in een land met lage werkloosheid, veel openstaande vacatures en een toenemende schaarste aan personeel. Alternatieve maatregelen, zoals de voorgestelde btw-verhoging voor de sierteelt en een suikertaks, worden door het fonds als minder schadelijk beoordeeld, omdat die volgens hen "minder verstoringen veroorzaken". Het IMF adviseert het kabinet daarom de belastingplannen te "herschikken", zodat de druk minder op werkenden komt te liggen.
Naast de belastingkritiek wijst het IMF op structurele knelpunten in de Nederlandse economie. Het tekort aan capaciteit op het elektriciteitsnet belemmert volgens het fonds de elektrificatie, de uitrol van hernieuwbare energie en het concurrentievermogen van de industrie. Ook het stikstofbeleid blijft een remmende factor: onopgeloste stikstofbeperkingen zorgen voor onzekerheid rond vergunningen in industrie, infrastructuur en woningbouw, en drukken zo investeringen.
Op macroniveau is het IMF positief over de relatief lage Nederlandse staatsschuld en het beperkte, gerichte steunpakket tijdens de energiecrisis. Tegelijk waarschuwen de economen voor aanhoudend hogere inflatie: voor dit jaar wordt 2,9 procent voorzien, met 2,5 procent in 2027 en 2028 voordat de inflatie verder zou dalen. In een slechter energiescenario loopt de inflatie dit jaar op naar 3,7 procent en volgend jaar zelfs naar 4,8 procent.
Tot slot herhaalt het fonds zijn aanbeveling om de hypotheekrenteaftrek geleidelijk af te bouwen en de leennormen voor huizenkopers verder aan te scherpen. Om het woningtekort aan te pakken moet het kabinet volgens het IMF tegelijkertijd versnellen met woningbouw, onder meer door snellere vergunningprocedures. Het fonds pleit voor een "grondige hervorming van de huurmarkt" en sterkere financiële prikkels en hogere rendementen voor private ontwikkelaars en beleggers in het middensegment, een advies dat kan worden gelezen als een impliciete kritiek op de middenhuurplannen van voormalig minister Hugo de Jonge.
Ter illustratie (Afbeelding: Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage