Europese relatie met Israël
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het unanieme besluit van de ministers van Buitenlandse Zaken van de 27 EU-lidstaten om sancties op te leggen aan gewelddadige Israëlische kolonisten, kan als een doorbraak gezien worden. Eindelijk is Europa af van die éne regeringsleider – de Hongaar Viktor Orbán – die alle maatregelen tegen Israël blokkeerde. Prompt konden de lidstaten, inclusief stevige Israëlische bondgenoten als Duitsland, het eens worden.
Het was hoog tijd, zei EU-Buitenlandchef Kaja Kallas, dat Europa van deadlock naar delivery zou gaan: geen impasse meer, maar ‘leveren’. Dat het hoog tijd was, is een understatement: door de blokkade van Orbán zijn de gewelddadige – en in het geval van Gaza genocidale – acties van Israël tegen de Palestijnen jarenlang zonder consequenties gebleven. Die passiviteit paste niet bij een continent dat zegt op te komen voor zaken als vrede en veiligheid.
De maatregel tegen treiterende, brand stichtende, geweld plegende en etnisch zuiverende kolonisten op de illegaal door Israël bezette Westelijke Jordaanoever, is zonder meer een belangrijke stap. Maar ‘levert’ Europa hiermee ook echt, zoals Kallas optimistisch betoogde? Het is weliswaar een belangrijke, maar ook een uiterst kleine stap. Overduidelijke criminelen de toegang tot de EU ontzeggen is wel het minste wat je mag verwachten. En de Israëlische regering zal hier niet wakker van liggen.
Het gevaar is dat de lidstaten deze stap zozeer als een doorbraak zullen beschouwen, dat ze voorlopig wel weer even tevreden zijn. Alsof de extreme kolonisten slechts rotte appels zijn in een verder normaal land – een land dat als gerespecteerde partner van de EU geldt, compleet met handelsvoordelen en deelname aan het Songfestival.
Maar onder deze door Benjamin Netanyahu geleide extreem-rechtse regering, ís Israël geen normale staat. Het heeft zich ontpopt tot een land dat alle internationale rechtsregels negeert en er geen geheim van maakt dat het de Palestijnen het leven onmogelijk wil maken totdat ze sterven of vertrekken. Het geweld van de nu terecht gesanctioneerde kolonisten wordt volledig mogelijk gemaakt door de staat.
Sinds de genocidale oorlog in Gaza heeft Israël vrijwel geen stap in de goede richting gezet. Een greep uit het nieuws van de afgelopen maanden: de tijdelijke gele bestandslijn in Gaza is permanent geworden, en Palestijnen die haar overschrijden worden doodgeschoten; gevangenen, onder wie kinderen, worden gemarteld, seksueel misbruikt en uitgehongerd; en in Libanon past Israël weer precies dezelfde tactieken toe als in Gaza, inclusief het inpikken van land en het gericht doden van journalisten en hulpverleners.
Zolang Israël op zo’n grote schaal mensenrechten en het oorlogsrecht schendt, kan de EU het land niet als gewone bondgenoot beschouwen. Waar Rusland terecht bestraft wordt voor zijn agressie in Oekraïne, moet ook Israël vanuit Brussel te horen krijgen dat zijn optreden niet met Europese waarden strookt.
Het Israëlische wangedrag blijft niet tot enkele kolonisten beperkt; het is systemisch. Daarbij passen maatregelen die dat systeem treffen. Het intrekken van handelsvoordelen zou een goede vervolgstap zijn, en andere maatregelen vallen te overwegen: mag Israël nog wel ‘gewoon’ meedoen aan het Songfestival of Europese voetbaltoernooien? Hoe ‘gewoon’ is het, dat elke Israëliër visumvrij naar de EU kan komen?
Wil Europa echt ‘leveren’, dan ziet het de kolonistensancties niet als eindpunt, maar als eerste stap. Het heuglijke nieuws is dat het vertrek van Orbán die mogelijkheid daadwerkelijk biedt.